Merhaba sevgili öğrencilerim!
Ben sizin 8. Sınıf Fen Bilimleri öğretmeninizim. Şimdi birlikte bu güzel deneyi ve sonuçlarını inceleyeceğiz. Bu etkinlik, maddelerin ayırt edici özelliklerinden biri olan “buharlaşma ısısı” konusunu anlamamız için harika bir fırsat. Gelin, “Neler Gözlemlediniz?” bölümündeki soruları adım adım cevaplayalım.
1. Soru: Tüplerdeki sıvılara eşit miktarda ısı verildiğine göre hangi sıvının buharlaşması daha çabuk olmuştur? Açıklayınız.
Bu soruyu cevaplamak için su ve etil alkolün özelliklerini hatırlamamız gerekiyor. Unutmayın, her saf maddenin kendine özgü bir kaynama noktası ve buharlaşma ısısı vardır.
Adım 1: Deneyimizde iki farklı saf sıvı var: Su ve Etil Alkol. Deney düzeneği, her iki sıvıya da aynı ısı kaynağından, yani sıcak su banyosundan, eşit miktarda ısı enerjisi verilmesini sağlıyor.
Adım 2: Şimdi bu sıvıların özelliklerini karşılaştıralım. Etil alkolün kaynama noktası yaklaşık 78°C, suyun kaynama noktası ise bildiğiniz gibi 100°C‘dir. Bu ne anlama geliyor? Etil alkol, sudan çok daha düşük bir sıcaklıkta kaynamaya ve dolayısıyla hızla buharlaşmaya başlar.
Adım 3: Bir diğer önemli özellik ise buharlaşma ısısıdır. Buharlaşma ısısı, bir sıvının tamamen gaz hâle geçmesi için verilmesi gereken ısı miktarıdır. Etil alkolün buharlaşma ısısı, suyunkinden daha düşüktür. Yani etil alkolü buharlaştırmak için daha az enerji yeterlidir.
Sonuç:
Tüm bu bilgiler ışığında, eşit sürede eşit miktarda ısı verildiğinde, kaynama noktası ve buharlaşma ısısı daha düşük olan etil alkol, suya göre çok daha çabuk buharlaşmıştır.
2. Soru: Belli bir süre sonunda ters çevirdiğiniz deney tüplerinde hangisinde daha fazla sıvı toplanmıştır? Açıklayınız.
Bu soru, aslında ilk sorunun mantıksal bir devamı. Eğer ilk soruyu anladıysak bunu da kolayca cevaplayabiliriz.
Adım 1: İlk soruda neyi keşfetmiştik? Etil alkolün daha çabuk ve daha çok buharlaştığını. Bu demek oluyor ki, aynı süre içinde etil alkolden daha fazla miktarda buhar (gaz) oluşur.
Adım 2: Deney düzeneğinde bu buharlar, lastik hortumlar aracılığıyla diğer tarafta ters çevrilmiş ve soğuk suyun içinde bekletilen deney tüplerine gidiyor. Soğuk bir yüzeyle karşılaşan buhar ne olur? Tabii ki yoğuşur, yani tekrar sıvı hâle döner.
Adım 3: Mantık çok basit: Ne kadar çok buhar, o kadar çok yoğuşma! Madem etil alkolden daha fazla buhar oluştu, o zaman yoğuşma sonucunda etil alkolün toplandığı tüpte daha fazla sıvı birikmesi gerekir.
Sonuç:
Belli bir süre sonunda, etil alkolden gelen buharın toplandığı deney tüpünde daha fazla sıvı birikmiştir. Çünkü etil alkol sudan daha uçucu bir maddedir ve aynı şartlarda daha fazla miktarda buharlaşarak diğer tüpe geçmiştir.
