Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle 7. Ünite olan “Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi” konusundaki bazı soruları çözeceğiz. Bu sorular, konuları ne kadar iyi anladığımızı görmek için harika bir fırsat. Haydi gelin, soruları adım adım, anlayarak birlikte çözelim!
4) Aşağıdaki cisimlerden hangisi başlangıçta nötr iken pozitif yüklü bir cisme temas etmiş olabilir?
Merhaba arkadaşlar, bu soruyu çözmek için dokunma ile elektriklenmenin nasıl olduğunu hatırlamamız gerekiyor.
- Adım 1: Öncelikle “nötr cisim” ne demekti, onu hatırlayalım. Nötr bir cismin içinde hiç yük yok demek değildir! Tam tersine, içinde eşit sayıda pozitif (+) ve negatif (-) yük bulunur. Bu yüzden toplam yükü sıfırdır. A şıkkındaki cisim tam olarak böyle bir cisim, yani nötr.
- Adım 2: Nötr bir cisim, pozitif yüklü bir cisme dokunduğunda ne olur? Pozitif cisim, elektronları (negatif yükleri) çekmeyi sever. Bu yüzden nötr cisimden pozitif cisme doğru bir miktar negatif yük (elektron) geçişi olur.
- Adım 3: Nötr cismimiz negatif yüklerini kaybettiği için, geride pozitif yük fazlalığı kalır. Yani, cismimiz artık pozitif yüklenmiş olur!
- Adım 4: Şimdi şıklara bakalım. Bizim sonucumuzun pozitif yüklü bir cisim olması gerekiyor.
A) Cisim nötr. (+2, -2)
B) Cisim pozitif yüklü. (+3, -2)
C) Cisim pozitif yüklü. (+4, -2)
D) Cisim negatif yüklü. (+1, -2)Bu durumda A ve D şıklarını eleyebiliriz. Hem B hem de C şıkkı pozitif yüklü. Ancak bu tür çizimlerde, B şıkkındaki gibi daha dengeli bir yük fazlalığı, dokunma ile elektriklenmenin sonucunu temsil etmek için daha sık kullanılır. C şıkkındaki yüklerin bir tarafta toplanması daha çok etki ile elektriklenmeyi andırır. Bu nedenle en uygun cevap B şıkkıdır.
Sonuç: Doğru cevap B seçeneğidir.
5) Aşağıdaki soruları “a” öncülünden başlayarak ok yönünde doğru bir şekilde cevaplayan bir kişi kaç numaralı çıkıştan çıkar?
Bu bir şema sorusu. Yapmamız gereken tek şey, ifadelerin doğru (D) mu yoksa yanlış (Y) mı olduğuna karar verip okları takip etmek.
- Adım 1:“a” kutucuğundan başlıyoruz. İfade şu: “Elektroskop ile cisimlerin yüklü olup olmadığı belirlenebilir.” Elektroskop tam olarak bu işe yarar, bir cismin yüklü olup olmadığını, yüklü ise ne tür bir yükle yüklü olduğunu anlamamızı sağlar. Yani bu ifade DOĞRU‘dur. Bu yüzden “D” okunu takip ederek “b” kutucuğuna gidiyoruz.
- Adım 2: Şimdi “b” kutucuğundayız. İfade: “Nötr cisimlerde yük yoktur.” Bu ifade çok önemli ve sıkça karıştırılan bir noktadır. Nötr cisimlerde yük vardır! Hem pozitif hem de negatif yükler bulunur, ancak sayıları birbirine eşittir. Bu yüzden net yükleri sıfırdır. “Yük yoktur” demek hatalıdır. Dolayısıyla bu ifade YANLIŞ‘tır. Bu yüzden “Y” okunu takip ediyoruz.
- Adım 3: “b” kutucuğundan çıkan “Y” oku bizi doğrudan 2. Çıkış‘a götürüyor.
Sonuç: Ulaştığımız çıkış B) 2. Çıkış‘tır.
6) I. Ampul, II. Elektrikli fırın, III. Su ısıtıcı
Yukarıdakilerden hangilerinde elektrik enerjisinin ısı enerjisine dönüşümü gözlemlenebilir?
Bu soruda, verilen aletlerin çalışırken ısınıp ısınmadığını düşünmemiz yeterli olacaktır.
- Adım 1:Ampul: Özellikle eski tip akkor ampulleri düşündüğümüzde, çalıştıklarında sadece ışık değil, aynı zamanda ciddi miktarda ısı yaydıklarını biliriz. Hatta elimizi yakabilirler! Demek ki elektrik enerjisi ısıya dönüşüyor.
- Adım 2:Elektrikli fırın: Fırının amacı zaten ısı üretmektir. Elektrik enerjisini kullanarak içindeki rezistansları (ısıtıcı telleri) ısıtır ve yemeği pişirir. Yani elektrik enerjisi doğrudan ısı enerjisine dönüşür.
- Adım 3:Su ısıtıcı (Kettle): Su ısıtıcısının da görevi suyu kaynatmaktır. Bunu da elektrik enerjisini ısı enerjisine dönüştürerek yapar.
- Adım 4: Gördüğümüz gibi, her üç alette de elektrik enerjisi ısı enerjisine dönüşmektedir.
Sonuç: Bu nedenle doğru cevap D) I, II ve III‘tür.
7) Elektrik enerjisi, günlük yaşantımızda sıklıkla kullandığımız ve ihtiyaç duyduğumuz bir enerji türüdür. Kullanmış olduğumuz bu enerji türü;
I. Isı,
II. Işık,
III. Hareket
enerji türlerinden hangilerine dönüşebilir?
Bu soruda elektrik enerjisinin hangi başka enerji türlerine dönüştüğünü günlük hayattan örneklerle düşüneceğiz.
- Adım 1: Elektrik enerjisi ısı enerjisine dönüşür mü? Evet! Bir önceki soruda da gördüğümüz gibi fırın, su ısıtıcı, ütü, saç kurutma makinesi gibi aletler elektriği ısıya çevirir. (I. doğru)
- Adım 2: Elektrik enerjisi ışık enerjisine dönüşür mü? Elbette! Lambalar, televizyon ekranları, telefonlarımızın ekranları elektriği ışığa dönüştürür. (II. doğru)
- Adım 3: Elektrik enerjisi hareket enerjisine dönüşür mü? Kesinlikle! Vantilatör, mikser, çamaşır makinesinin kazanı, elektrikli arabalar… Bunların hepsi elektrik motorları sayesinde elektrik enerjisini hareket enerjisine çevirir. (III. doğru)
- Adım 4: Sonuç olarak, elektrik enerjisi bu üç enerji türüne de kolaylıkla dönüşebilir.
Sonuç: Doğru cevap A) I, II ve III‘tür.