Harika bir çalışma! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Gönderdiğiniz bu görseldeki soruları şimdi hep birlikte, adım adım ve anlayacağınız bir dille çözeceğiz. Hazırsanız, başlayalım!
12) Aşağıda verilenlerden hangisi, atmosferdeki karbondioksit miktarını artırmaz?
Çözüm:
Bu soruda bizden atmosferimizdeki karbondioksit (CO₂) gazını artıran olayları düşünmemizi ve bunlar arasında olmayan, yani CO₂ miktarını artırmayan seçeneği bulmamızı istiyor. Haydi şıkları tek tek inceleyelim ve mantık yürütelim.
Adım 1: Şıkları Değerlendirelim
- A) Motorlu taşıtlar: Arabalar, otobüsler gibi taşıtlar çalışmak için benzin veya mazot gibi yakıtlar kullanır. Bu yakıtların yanması sonucu egzozlarından bol miktarda karbondioksit gazı çıkar. Bu yüzden bu seçenek CO₂ miktarını artırır.
- B) Fosil yakıtlar: Kömür, petrol ve doğal gaz gibi yakıtlara fosil yakıtlar diyoruz. Fabrikalarda, elektrik santrallerinde ve evlerimizde ısınmak için bu yakıtları yaktığımızda atmosfere çok fazla karbondioksit salınır. Bu yüzden bu seçenek de CO₂ miktarını artırır.
- C) Güneş enerjisi: Güneş enerjisi, Güneş’in ışığından ve ısısından faydalanarak elektrik üretmektir. Güneş panelleri çalışırken herhangi bir yanma olayı gerçekleşmez. Dolayısıyla atmosfere zararlı bir gaz, özellikle de karbondioksit salınmaz. Bu bir “temiz enerji” kaynağıdır. Bu seçenek CO₂ miktarını artırmaz.
- D) Orman yangınları: Ormanlar yandığında, ağaçların ve diğer bitkilerin yapısında depolanmış olan karbon, karbondioksit olarak atmosfere karışır. Bu da büyük bir artışa neden olur. Bu yüzden bu seçenek de CO₂ miktarını artırır.
Adım 2: Doğru Cevabı Bulalım
İncelemelerimiz sonucunda A, B ve D şıklarının atmosferdeki karbondioksit miktarını artırdığını, C şıkkındaki Güneş enerjisinin ise artırmadığını gördük.
Sonuç olarak doğru cevap: C) Güneş enerjisi
13) “Küresel iklim değişikliği, karşılaştırılabilir zaman dilimlerinde gözlemlenen doğal iklim değişikliğine ek olarak doğrudan veya dolaylı olarak atmosferin bileşimini bozan insan faaliyetleri sonucunda, iklimlerde meydana gelen gelen değişiklikler olarak da tanımlanabilmektedir.”
Bu bilgiye göre,
I. Su kaynaklarında azalma
II. Kuraklık yaşanması
III. Beklenmedik fırtınaların oluşumu
Yukarıda verilenlerden hangileri, küresel iklim değişikliğinin sonuçları arasında yer alabilir?
Çözüm:
Arkadaşlar, bu soruda küresel iklim değişikliğinin ne gibi sonuçlar doğurabileceğini düşünmemiz gerekiyor. Küresel iklim değişikliğinin temel nedeni, atmosferdeki sera gazlarının artması ve buna bağlı olarak Dünya’nın ortalama sıcaklığının yükselmesidir. Bu sıcaklık artışı da birçok olayı tetikler.
Adım 1: Öncülleri Değerlendirelim
- I. Su kaynaklarında azalma: Dünya’nın sıcaklığı arttıkça buzullar erir, ancak aynı zamanda buharlaşma da artar. Bu durum, göllerin, nehirlerin ve yeraltı sularının daha hızlı tükenmesine, yani su kaynaklarının azalmasına neden olur. Bu, küresel iklim değişikliğinin bir sonucudur.
- II. Kuraklık yaşanması: Sıcaklık artışı ve değişen yağış düzenleri, bazı bölgelerin eskisinden çok daha az yağmur almasına yol açar. Bu da toprağın kurumasına ve uzun süreli kuraklıkların yaşanmasına sebep olur. Bu da küresel iklim değişikliğinin bir sonucudur.
- III. Beklenmedik fırtınaların oluşumu: İklim sisteminin dengesi bozulduğunda hava olayları daha aşırı ve şiddetli hale gelir. Normalde görülmeyen yerlerde ve zamanlarda şiddetli fırtınalar, kasırgalar, aşırı yağışlar ve seller meydana gelebilir. Bu da küresel iklim değişikliğinin bir sonucudur.
Adım 2: Doğru Cevabı Bulalım
Gördüğümüz gibi, verilen üç durum da (I, II ve III) küresel iklim değişikliğinin doğrudan veya dolaylı sonuçlarıdır. Bu nedenle hepsi doğru kabul edilmelidir.
Sonuç olarak doğru cevap: D) I, II ve III
14) Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’ne (IPCC) göre atmosferdeki sera gazlarının artmasına sebep olan en önemli etken insan faktörüdür.
Yukarıda verilenlerden hangileri, atmosferde biriken sera gazı oranını artıran, insan faktörlerindendir?
Çözüm:
Bu soruda bize üç tane görsel verilmiş ve hangilerinin insanların yaptığı ve sera gazlarını artıran faaliyetler olduğu soruluyor. Unutmayın, anahtar kelime “insan faktörü”.
Adım 1: Görselleri Yorumlayalım
- I. Sanayileşme: Bu görselde duman tüten fabrika bacaları görüyoruz. Fabrikalar enerji için genellikle kömür ve petrol gibi fosil yakıtları kullanır. Bu yakıtların yanmasıyla atmosfere bol miktarda sera gazı (özellikle karbondioksit) salınır. Bu, tamamen bir insan faktörüdür.
- II. Buharlaşma: Bu görselde doğal bir sıcak su kaynağı (kaplıca veya gayzer gibi) ve yükselen buhar görüyoruz. Buharlaşma, suyun ısınarak gaz haline geçmesidir ve bu, su döngüsünün doğal bir parçasıdır. İnsanların sebep olduğu bir olay değildir. Su buharı bir sera gazı olsa da bu görseldeki olay doğal bir süreçtir, insan faktörü değildir.
- III. Ormanlık alanların azaltılması: Bu görselde kesilmiş ağaçlar ve bir iş makinesi var. Bu, ormanların yok edilmesi (ormansızlaşma) anlamına gelir. Ağaçlar fotosentez yaparak havadaki karbondioksiti alırlar. Ormanlar yok edildiğinde hem bu karbondioksit emilimi durur hem de kesilen ağaçlar yakıldığında içlerindeki karbon atmosfere karışır. Bu da tamamen bir insan faktörüdür.
Adım 2: Doğru Cevabı Bulalım
Yorumlarımıza göre, sanayileşme (I) ve ormanlık alanların azaltılması (III) sera gazlarını artıran insan kaynaklı faktörlerdir. Buharlaşma (II) ise doğal bir süreçtir.
Sonuç olarak doğru cevap: B) I ve III
15) Yeryüzüne yakın su buharı, sıcaklık donma noktasının altına düştüğünde sıvı hâle geçmeden direkt küçük buz kristallerine dönüşür. Oluşan bu buz kristallerine …………………………… denir.
Yukarıdaki noktalı yere aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır?
Çözüm:
Bu bir tanım sorusu. Bize bir hava olayının tanımı verilmiş ve bu olayın ne olduğunu bulmamız isteniyor. Tanımdaki kilit noktaları yakalayalım: 1) Yeryüzüne yakın oluyor. 2) Su buharı (gaz) sıvı olmadan doğrudan buza dönüşüyor.
Adım 1: Kavramları Hatırlayalım
- A) Kar: Su buharının atmosferin yüksek katmanlarında, bulutların içinde donarak buz kristallerine dönüşmesi ve yeryüzüne yağmasıdır. Yeryüzüne yakın oluşmaz.
- B) Kırağı: Soğuk kış gecelerinde, yeryüzüne yakın yerlerde (örneğin araba camlarında, bitki yapraklarında) havadaki su buharının, sıcaklık 0°C’nin altına düştüğünde sıvı hale geçmeden doğrudan minik buz kristallerine dönüşmesidir. Bu, sorudaki tanıma birebir uyuyor.
- C) Çiy: Havadaki su buharının, geceleri serinleyen cisimler (yaprak, ot vb.) üzerinde yoğuşarak küçük su damlacıklarına dönüşmesidir. Burada olay sıvılaşmadır, donma yoktur ve sıcaklık 0°C’nin üzerindedir.
- D) Dolu: Bulutların içindeki su damlacıklarının donarak ve rüzgarla yükselip alçalarak büyümesiyle oluşan buz taneleridir. Yeryüzüne yakın oluşmaz.
Adım 2: Doğru Cevabı Bulalım
Gaz haldeki su buharının, sıvı olmadan doğrudan katı (buz) hale geçmesine “kırağılaşma” denir. Bu olay sonucunda oluşan buz kristallerine de kırağı adı verilir. Sorudaki tanım tam olarak bunu anlatmaktadır.
Sonuç olarak doğru cevap: B) Kırağı
Umarım tüm açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Anlamadığınız bir nokta olursa hiç çekinmeden tekrar sorabilirsiniz. Hepinize derslerinizde başarılar dilerim!