Merhaba sevgili öğrencilerim,
Ben 8. Sınıf Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün sizlerle birlikte “Mevsimler ve İklim” ünitemizle ilgili bu güzel değerlendirme etkinliğini yapacağız. Görseldeki soruları adım adım, hep birlikte anlayarak çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
1) Dünya hangi konumda iken Kuzey yarım kürede bulunan Yengeç dönencesine, Güneş ışınları öğle vakti dik açı ile düşer? Açıklayınız.
Çözüm:
Bu olay, Dünya’nın A konumunda olduğu zaman gerçekleşir. Haydi nedenini inceleyelim.
- Adım 1: Görseli incelediğimizde, A konumunda Dünya’nın eksen eğikliği nedeniyle Kuzey Yarım Küre’nin Güneş’e doğru eğik olduğunu görüyoruz. Bu durum, Kuzey Yarım Küre’nin yaz mevsimini yaşadığı anlamına gelir.
- Adım 2: Yaz mevsiminin başlangıcı olan ve yaklaşık 21 Haziran tarihine denk gelen bu günde, Güneş ışınları öğle saatlerinde Yengeç Dönencesi üzerine tam 90 derecelik, yani dik bir açıyla düşer. Bu yüzden bu tarihte Kuzey Yarım Küre’de en uzun gündüz yaşanır ve yaz mevsimi başlar.
Sonuç: Dünya A konumundayken Güneş ışınları Yengeç Dönencesi’ne dik açıyla düşer.
2) Dünya, C konumunda iken hangi yarım küre yüzeyine daha fazla ısı enerjisi oluşur? Açıklayınız.
Çözüm:
Dünya C konumundayken Güney Yarım Küre yüzeyinde daha fazla ısı enerjisi oluşur.
- Adım 1: C konumuna baktığımızda, bu sefer Dünya’nın eksen eğikliği sebebiyle Güney Yarım Küre’nin Güneş’e dönük olduğunu, Kuzey Yarım Küre’nin ise Güneş’ten uzağa doğru eğik olduğunu fark ederiz.
- Adım 2: Güneş’e daha dönük olan yarım küre, Güneş ışınlarını daha dik açılarla alır. Işınlar ne kadar dik gelirse, birim alana düşen enerji miktarı o kadar fazla olur. Bu da o bölgenin daha çok ısınmasını sağlar. Dolayısıyla C konumunda yaz mevsimini yaşayan Güney Yarım Küre’de daha fazla ısı enerjisi birikir.
Sonuç:Güney Yarım Küre daha fazla ısı enerjisi alır.
3) Dünya, hangi konumda iken gece ve gündüz süreleri her yerde eşit olur? Açıklayınız.
Çözüm:
Gece ve gündüz süreleri, Dünya B ve D konumlarındayken tüm dünyada eşit olur.
- Adım 1: B ve D konumları, ekinoks tarihlerini temsil eder. Ekinoks, “eşit gece” anlamına gelir. Bu tarihler yaklaşık olarak 23 Eylül (B konumu – Sonbahar Ekinoksu) ve 21 Mart (D konumu – İlkbahar Ekinoksu)‘tur.
- Adım 2: Bu konumlarda, Dünya’nın eksen eğikliğinin etkisi ortadan kalkar ve Güneş ışınları Ekvator’a dik açıyla düşer. Aydınlanma çemberi tam kutup noktalarından geçtiği için Dünya’nın her yerinde gece ve gündüz süreleri 12’şer saat, yani birbirine eşit olur.
Sonuç: Gece ve gündüz eşitliği B ve D konumlarında yaşanır.
4) Dünya, C konumunda iken Kuzey yarım kürede gölge boyunun daha uzun olmasının sebebi sizce ne olabilir? Açıklayınız.
Çözüm:
Bunun temel sebebi, Güneş ışınlarının Kuzey Yarım Küre’ye çok eğik bir açıyla gelmesidir.
- Adım 1: C konumu, Kuzey Yarım Küre için kış mevsiminin başlangıcıdır (yaklaşık 21 Aralık). Bu tarihte Kuzey Yarım Küre, Güneş’ten en uzak konumdadır ve Güneş’e doğru eğik değildir.
- Adım 2: Güneş ışınları bir yüzeye ne kadar eğik açıyla gelirse, cisimlerin gölgeleri o kadar uzun olur. Şöyle düşünün: Sabah ve akşam saatlerinde Güneş ufka yakınken gölgemiz ne kadar uzun olur, değil mi? İşte kışın da Güneş gökyüzünde hiçbir zaman çok yükseğe çıkamaz ve ışınlar hep eğik gelir. Bu nedenle C konumunda Kuzey Yarım Küre’deki cisimlerin gölge boyu yıl içindeki en uzun seviyesine ulaşır.
Sonuç: Sebep, Güneş ışınlarının eğik açıyla gelmesidir.
5) Dünya hangi konumda iken Kuzey yarım kürede en uzun gece yaşanır? Açıklayınız.
Çözüm:
Kuzey Yarım Küre’de en uzun gece, Dünya C konumundayken yaşanır.
- Adım 1: Daha önceki sorularda da belirttiğimiz gibi, C konumu Kuzey Yarım Küre için kış mevsiminin başlangıcıdır. Bu tarih 21 Aralık Kış Gündönümü olarak bilinir.
- Adım 2: Bu konumda Kuzey Yarım Küre Güneş’ten uzağa doğru eğik olduğu için, Dünya’nın kendi etrafında dönüşü sırasında daha kısa bir süre aydınlıkta, daha uzun bir süre ise karanlıkta kalır. Bu durum, gündüzlerin en kısa, gecelerin ise en uzun olmasına neden olur.
Sonuç: En uzun gece C konumunda yaşanır.