8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları SDR Dİkey Yayınları Sayfa 41
Merhaba sevgili öğrencim! Ben Fen Bilimleri öğretmenin. Gönderdiğin görseldeki DNA modeli etkinliği ile ilgili soruları birlikte, adım adım ve anlayacağın bir dilde çözelim. Hazırsan başlayalım!
Soru 1: Karşı zinciri tamamlarken nelere dikkat ettiniz? Açıklayınız.
Bu soruyu cevaplarken DNA’nın en temel kuralını hatırlamalıyız. DNA, karşılıklı iki zincirden oluşur ve bu zincirler birbirine belirli bir kurala göre bağlanır. Bu kurala “eşlenik baz kuralı” diyoruz. Hadi bu kuralın ne olduğunu ve nasıl uyguladığımızı adım adım görelim.
Adım 1: Unutmamamız gereken en önemli kural şudur: Her zaman Adenin (A) bazının karşısına Timin (T) bazı gelir. Aynı şekilde, her zaman Guanin (G) bazının karşısına da Sitozin (C) bazı gelir. Bunu A-T ve G-C eşleşmesi olarak aklında tutabilirsin.
Adım 2: Etkinlikte bize verilen birinci zincirin nükleotid dizilimi şuydu:
G A G T C A T C C
Adım 3: Şimdi bu kuralı kullanarak karşı zinciri oluşturalım. Her bir bazın karşısına gelmesi gereken doğru bazı yerleştireceğiz.
- G‘nin karşısına C gelir.
- A‘nın karşısına T gelir.
- G‘nin karşısına C gelir.
- T‘nin karşısına A gelir.
- C‘nin karşısına G gelir.
- A‘nın karşısına T gelir.
- T‘nin karşısına A gelir.
- C‘nin karşısına G gelir.
- C‘nin karşısına G gelir.
Sonuç:
Karşı zinciri tamamlarken dikkat ettiğimiz en önemli şey, Adenin’in karşısına Timin’in, Guanin’in karşısına ise Sitozin’in gelmesi kuralıdır. Bu kural sayesinde oluşan karşı zincirimizin dizilimi C T C A G T A G G şeklinde olmuştur.
Soru 2: DNA modelinizde bulunan şeker molekülünün sayısı hangi molekülün sayısına eşittir? Açıklayınız.
Harika bir soru! Bu sorunun cevabı, DNA’nın yapı taşı olan nükleotidlerin içinde gizli. Gel birlikte inceleyelim.
Adım 1: Öncelikle bir nükleotidin nelerden oluştuğunu hatırlayalım. Her bir nükleotid 3 kısımdan oluşur:
- 1 tane Fosfat
- 1 tane Deoksiriboz Şekeri
- 1 tane Organik Baz (Adenin, Timin, Guanin veya Sitozin’den biri)
Adım 2: Gördüğün gibi, her bir nükleotidde mutlaka bir tane şeker ve bir tane de fosfat bulunur. Bu demek oluyor ki, bir DNA molekülünde ne kadar nükleotid varsa, o kadar da şeker ve o kadar da fosfat vardır.
Adım 3: Bizim modelimizde birinci zincirde 9 nükleotid, onun karşısındaki ikinci zincirde de 9 nükleotid bulunuyor. Toplamda 9 + 9 = 18 nükleotidimiz var.
Adım 4: Madem 18 tane nükleotidimiz var, o zaman her birinde bir tane şeker olacağından toplamda 18 tane şekerimiz olur. Aynı mantıkla, her nükleotidde bir tane fosfat olacağından toplamda 18 tane de fosfatımız olur.
Sonuç:
DNA modelimizdeki şeker molekülünün sayısı, fosfat molekülünün sayısına eşittir. Çünkü her nükleotidde bir şeker ve bir fosfat molekülü bulunur. Bu yüzden toplam şeker sayısı her zaman toplam fosfat sayısına eşit olmak zorundadır. Ayrıca, toplam şeker sayısı, toplam organik baz sayısına da eşittir.
Soru 3: Oluşturduğunuz DNA modelinde kaç tane timin bazı kullandınız? Nedenini açıklayınız.
Bu soruyu çözmek için oluşturduğumuz DNA modelinin her iki zincirine de bakmamız gerekiyor. Hadi sayalım!
Adım 1: DNA modelimizin iki zincirini tekrar yazalım:
- 1. Zincir: G A G T C A T C C
- 2. Zincir: C T C A G T A G G
Adım 2: Şimdi her zincirdeki Timin (T) bazlarını tek tek sayalım.
- 1. zincirde 2 tane Timin bazı var.
- 2. zincirde (karşı zincirde) de 2 tane Timin bazı var.
Adım 3: Toplam Timin sayısını bulmak için bu iki sayıyı toplayalım: 2 + 2 = 4 tane Timin.
Adım 4: Sorunun “Nedenini açıklayınız” kısmına gelelim. Bunun nedeni yine ilk soruda bahsettiğimiz eşlenme kuralıdır. Bir DNA molekülünde her zaman Adenin sayısı Timin sayısına eşittir (A=T). Modelimizi kontrol edelim:
- 1. zincirde 2 tane Adenin (A) var.
- 2. zincirde 2 tane Adenin (A) var.
- Toplam Adenin sayısı: 2 + 2 = 4 tane.
Gördüğün gibi, modelimizde 4 tane Timin ve 4 tane de Adenin var. Sayılar birbirine eşit!
Sonuç:
Oluşturduğumuz DNA modelinde toplam 4 tane timin bazı kullandık. Bunun nedeni, DNA’da her zaman Adenin bazının karşısına Timin bazının gelmesidir. Bu yüzden DNA molekülündeki toplam Adenin sayısı, her zaman toplam Timin sayısına eşit olur.
Umarım çözümler ve açıklamalar anlaşılır olmuştur. Başka sorun olursa çekinmeden sorabilirsin. İyi çalışmalar!