Harika bir çalışma! Merhaba sevgili öğrencim, 8. Sınıf Fen Bilimleri dersimizin “Mevsimler ve İklim” ünitesiyle ilgili bu soruları çözmek için buradayım. Gel, birlikte bu soruları adım adım inceleyip cevaplarını bulalım.
7) Aşağıda bazı tarihler verilmiştir.
I. 21 Aralık
II. 21 Haziran
III. 23 Eylül
IV. 21 Mart
Bu tarihlerden hangilerinde tüm Dünya’da gece ve gündüz eşitliği yaşanır?
Merhaba, bu soruyu çözmek için özel tarihleri ve bu tarihlerde Dünya’da neler olduğunu hatırlamamız gerekiyor.
- Adım 1: Gece ve gündüz eşitliğinin yaşandığı tarihlere ekinoks adını verdiğimizi hatırlayalım. Ekinoks, Güneş ışınlarının Ekvator’a dik açıyla geldiği ve bu sayede Dünya’nın her yerinde gece ve gündüz sürelerinin eşitlendiği anlardır. Bu olay yılda iki kez gerçekleşir.
- Adım 2: Bu özel tarihler 21 Mart (İlkbahar Ekinoksu) ve 23 Eylül (Sonbahar Ekinoksu)’dür. Bu tarihlerde eksen eğikliğinin etkisi ortadan kalkar ve tüm dünyada 12 saat gece, 12 saat gündüz yaşanır.
- Adım 3: Diğer tarihlere bakalım. 21 Aralık ve 21 Haziran tarihleri ise gündönümü (solstis) tarihleridir. Bu tarihlerde en uzun gündüz veya en uzun gece yaşanır, yani gece-gündüz eşitliği olmaz.
- Adım 4: Bu bilgilere göre, III. (23 Eylül) ve IV. (21 Mart) numaralı tarihlerde gece ve gündüz eşitliği yaşanır.
Doğru seçenek III ve IV’ü birlikte içeren D şıkkıdır.
Sonuç: D
8) Yukarıda görselleriyle birlikte verilenlerden hangileri hava olaylarına örnek gösterilebilir?
Bu soruda görselleri yorumlayarak hangilerinin birer hava olayı olduğunu bulmamız isteniyor.
- Adım 1: İlk görsele bakalım. I. Çiy. Çiy, havadaki su buharının soğuk yüzeylerde (yapraklar, arabalar gibi) yoğuşarak su damlacıkları haline gelmesidir. Bu bir hava olayıdır.
- Adım 2: İkinci görselde II. Kar görüyoruz. Kar, bulutlardaki su buharının donarak buz kristalleri şeklinde yeryüzüne düşmesidir. Bu bir yağış şeklidir ve dolayısıyla bir hava olayıdır.
- Adım 3: Üçüncü görselde ise III. Fırtına var. Fırtına, çok şiddetli rüzgarların etkili olduğu bir hava olayıdır. Genellikle yağmur, kar veya dolu gibi yağışlarla birlikte görülür. Bu da bir hava olayıdır.
- Adım 4: Gördüğümüz gibi, verilen üç durum da (Çiy, Kar, Fırtına) birer hava olayıdır. Bu yüzden hepsi doğru kabul edilmelidir.
Cevabımız I, II ve III’ü içeren D seçeneği olmalıdır.
Sonuç: D
9) Aşağıda verilen seçeneklerden hangisi iklime ait bir özelliktir?
Bu soruda iklim ve hava olayları arasındaki farkı bilmemiz çok önemli. Unutma, hava olayları kısa süreli ve dar bir alanda etkiliyken, iklim çok geniş bir bölgede uzun yıllar boyunca devam eden hava olaylarının ortalamasıdır.
- Adım 1: Şıkları tek tek inceleyelim.
A) Dar bir bölgede geçerlidir. Bu, hava olaylarının bir özelliğidir. Örneğin, bir şehrin bir yakasında yağmur yağarken diğer yakası güneşli olabilir. İklim ise (mesela Akdeniz İklimi) bütün bir bölgeyi kapsar. Bu yüzden bu şık yanlış.
B) Meteoroloji bilim dalına denir. Meteoroloji, hava olaylarını inceleyen bilim dalıdır. İklimi inceleyen bilim dalına ise klimatoloji denir. Bu şık da yanlış.
C) Tahminî sonuçlardır. Tahminler, hava olayları için yapılır (hava durumu tahmini gibi). İklim ise uzun yılların verilerine dayanan kesinleşmiş ortalama değerlerdir. Bu yüzden bu şık da yanlış.
D) Ortalama hava olaylarıdır. İşte bu, iklimin en doğru tanımıdır! Bir bölgedeki en az 35-40 yıllık hava olaylarının (sıcaklık, yağış, nem vb.) ortalaması bize o bölgenin iklimini verir.
Doğru cevabımız D seçeneğidir.
Sonuç: D
10) Aşağıda verilenlerden hangisi, gözlem ve analizler sonucu hava tahmininde bulunan bilim insanına verilen isimdir?
Bu soru, alanında uzman kişilere verilen isimleri bilip bilmediğimizi ölçüyor.
- Adım 1: Soruda bizden istenen, “hava tahmininde bulunan bilim insanı”. Yani hava durumunu inceleyip bize yarın havanın nasıl olacağını söyleyen kişiyi soruyor.
- Adım 2: Şıklara bakalım:
- A) İklim bilimci ve D) Klimatolog: Bu iki ifade aynı anlama gelir. Bu bilim insanları, uzun yıllar süren iklimleri ve iklim değişikliklerini inceler. Hava tahmini yapmazlar.
- C) Meteoroloji: Bu, bilim insanının adı değil, hava olaylarını inceleyen bilim dalının adıdır.
- B) Meteorolog: İşte aradığımız cevap bu! Meteoroloji bilim dalında çalışan ve günlük hava tahminleri yapan bilim insanlarına meteorolog denir.
Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.
Sonuç: B
11) İklime ait özellikler şöyle sıralayabiliriz:
I. Geniş bir bölgede etkilidir.
II. Tahminî sonuçlardır.
III. En az 35-40 yıllık ortalamalardır.
IV. Çok uzun zaman içerisinde değişiklik gösterebilir.
Yukarıda iklime ait özellikler verilmek istenmiş fakat bir tanesinde hata yapılmıştır. Buna göre kaç numaralı açıklamada yanlışlık yapılmıştır?
Bu soruda da yine iklimin özelliklerini iyi bilmemiz gerekiyor. Verilen maddeleri tek tek kontrol edelim ve hangisinin iklime ait olmadığını bulalım.
- Adım 1: Maddeleri inceleyelim.
I. Geniş bir bölgede etkilidir. Bu ifade doğrudur. Örneğin, Karadeniz iklimi tüm Karadeniz kıyı şeridinde etkilidir.
II. Tahminî sonuçlardır. Bu ifade yanlıştır. “Tahmin” kelimesi, hava durumu için kullanılır. İklim, geçmişe dönük uzun yılların verilerinin ortalamasıdır, bir tahmin değildir. İklim için “kurak”, “yağışlı”, “ılıman” gibi genel ifadeler kullanılır.
III. En az 35-40 yıllık ortalamalardır. Bu ifade doğrudur. Bu, iklim tanımının temel kuralıdır.
IV. Çok uzun zaman içerisinde değişiklik gösterebilir. Bu ifade de doğrudur. Örneğin, küresel ısınma nedeniyle yaşanan iklim değişikliği buna bir örnektir.
- Adım 2: İncelememiz sonucunda, II numaralı ifadenin iklime değil, hava olaylarına ait bir özellik olduğunu gördük.
Soruda bizden yanlış olan ifadeyi bulmamız istendiği için doğru cevabımız II numaralı ifadenin olduğu B seçeneğidir.
Sonuç: B
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Aklına takılan bir şey olursa çekinmeden sorabilirsin. Başarılar dilerim!