Harika bir soru! Merhaba sevgili öğrencim, ben Fen Bilimleri öğretmenin. Gel şimdi bu grafiği birlikte yorumlayalım ve soruları adım adım, kolayca anlayacağın bir şekilde çözelim.
Soru: Yandaki A ve B maddelerinin kimyasal tepkimesi sonucu, C ve D maddesinin oluşum grafiği gösterilmiştir. Bu grafiğe göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
a) 3 numaralı değişim grafiği C maddesine ait olabilir mi? Nedenini açıklayınız.
Haydi bu soruyu çözmek için grafiği dikkatlice inceleyelim.
- Adım 1: Unutma ki kimyasal tepkimelerde, tepkimeye giren maddelerin (bunlara girenler ya da reaktifler diyoruz) miktarı zamanla azalır. Tepkime sonucunda oluşan maddelerin (bunlara da ürünler diyoruz) miktarı ise zamanla artar. Başlangıçta hiç ürün olmadığı için miktarları sıfırdan başlar.
- Adım 2: Grafiğe baktığımızda, miktarı zamanla azalan eğriler ① ve ② numaralı eğrilerdir. Demek ki bu tepkimeye giren maddeler A ve B, bu eğrilerden birilerine ait.
- Adım 3: Miktarı sıfırdan başlayıp zamanla artan eğriler ise ③ ve ④ numaralı eğrilerdir. Bu da demek oluyor ki bu eğriler tepkime sonucunda oluşan C ve D maddelerine aittir.
- Adım 4: Soru bize “3 numaralı grafik C maddesine ait olabilir mi?” diye soruyor. 3 numaralı grafik, miktarı sıfırdan başlayıp artan bir maddeyi gösteriyor. C maddesi de bir ürün olduğu için, onun da miktarının sıfırdan başlayıp artması gerekir. Bu yüzden evet, 3 numaralı grafik C maddesine ait olabilir. (Aynı şekilde 4 numaralı grafik de C’ye ait olabilir, bu durumda 3 numara D’ye ait olurdu.)
Sonuç:
Evet, 3 numaralı değişim grafiği C maddesine ait olabilir. Çünkü C maddesi tepkime sonucunda oluşan bir üründür ve ürünlerin kütlesi tepkime başlangıcında sıfır iken tepkime ilerledikçe artar. Grafikteki 3 numaralı eğri de tam olarak bunu göstermektedir.
b) Tepkime sonucunda oluşan maddelerin toplam kütleleri ile tepkime sonucunda artan maddenin kütlesini yazınız.
Bu soruyu da yine grafiği okuyarak kolayca cevaplayabiliriz.
- Adım 1: Oluşan Maddelerin Kütlesini Bulalım
Bir önceki soruda öğrendiğimiz gibi, oluşan maddeler (ürünler) grafikte miktarı artan ③ ve ④ numaralı maddelerdir. Şimdi tepkime bittiğinde bu maddelerden ne kadar oluştuğuna bakalım.
- ③ numaralı maddenin son kütlesi: 10 g
- ④ numaralı maddenin son kütlesi: 25 g
Oluşan maddelerin toplam kütlesi bu ikisinin toplamıdır: 10 g + 25 g = 35 g.
- Adım 2: Artan Maddenin Kütlesini Bulalım
Artan madde, tepkimeye girenlerden biridir ama tamamen tükenmemiştir. Tepkimeye girenler ① ve ② numaralı maddelerdi.
- ① numaralı maddenin kütlesi 10 gramdan başlayıp 0‘a düşmüş. Yani bu madde tamamen kullanılmış, hiç artmamış.
- ② numaralı maddenin kütlesi ise 30 gramdan başlayıp 5 grama düşmüş. Tepkime bittiğinde kapta hala 5 gram ② maddesinden var. İşte bu bizim artan maddemizdir.
Sonuç:
Tepkime sonucunda oluşan maddelerin toplam kütlesi: 35 gramdır.
Tepkime sonucunda artan maddenin kütlesi: 5 gramdır.
Umarım her şeyi net bir şekilde anlamışsındır. Unutma, grafik okumak bir bulmaca çözmek gibidir, sadece doğru ipuçlarını takip etmen yeterli! Başarılar dilerim!