8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Hecce Yayınları Sayfa 96

Harika bir test! Hadi gelin, bu soruları birlikte, adım adım ve anlayarak çözelim. Fen Bilimleri ne kadar keyifli bir ders, değil mi? 😊

Soru 1:

Aşağıdakilerden hangisi DNA’nın özelliği değildir?

A) Çift sarmal yapıda olma

B) Adenin bazı bulundurma

C) Sadece sitoplazmada bulunma

D) Deoksiriboz şekeri bulundurma

Çözüm:

Sevgili öğrenciler, bu soruda DNA’nın özelliklerini hatırlamamız gerekiyor. Sorunun kökünde “değildir” yazdığı için çok dikkatli olmalıyız. Bize DNA’ya ait olmayan bir özellik soruluyor.

• Adım 1: A seçeneğini inceleyelim. “Çift sarmal yapıda olma”. Evet, DNA’nın merdiven gibi kıvrılmış, yani çift sarmal bir yapısı olduğunu biliyoruz. Bu özellik DNA’ya aittir.
• Adım 2: B seçeneğine bakalım. “Adenin bazı bulundurma”. DNA’nın dört çeşit organik bazı vardı, hatırlıyor musunuz? Bunlar Adenin (A), Timin (T), Guanin (G) ve Sitozin (S) idi. Dolayısıyla Adenin bazı bulundurmak DNA’nın bir özelliğidir.
• Adım 3: C seçeneğini dikkatlice okuyalım. “Sadece sitoplazmada bulunma”. Bu ifade doğru mu? Gelişmiş hücrelerde (ökaryot) DNA, çekirdeğin içinde bulunur. Ayrıca mitokondri ve kloroplast gibi organellerde de kendi DNA’ları vardır. Gelişmemiş hücrelerde (prokaryot) ise DNA sitoplazmada dağınık halde bulunur. Gördüğünüz gibi DNA “sadece” sitoplazmada bulunmaz, özellikle gelişmiş canlılarda asıl yeri çekirdektir. Bu yüzden bu ifade yanlıştır.
• Adım 4: D seçeneğini kontrol edelim. “Deoksiriboz şekeri bulundurma”. DNA’nın açılımı neydi? Deoksiribo Nükleik Asit. Adından da anlaşıldığı gibi yapısında deoksiriboz şekeri bulunur. Bu da doğru bir özelliktir.

Sonuç olarak, DNA’nın özelliği olmayan seçenek C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

—

Soru 2:

Aşağıdaki paragrafta GDO ile ilgili bilgiler verilmiştir.

GDO, genetik mühendisliği teknikleri kullanılarak genetik yapısı değiştirilen canlılara verilen addır. Genetik mühendisliği yoluyla doğal yollarla mümkün olmayan, farklı türler arasında gen aktarımı gerçekleştirilebilmektedir. Örneğin A vitamininin öncülü olan bir maddenin sentezlenmesinden sorumlu genin pirinç bitkisine aktarılmasıyla elde edilen pirinç taneleri yüksek seviyede A vitamini içerir. Bir başka örnek tuza dayanıklı bitkiler üretilerek tuzlanma sebebiyle kullanılamaz hâle gelen toprakların bir kısmı geri kazanılabilir. Diyabet hastalarının kullandığı insülin hormonu da genetiği değiştirilmiş mikroorganizmalar tarafından üretilebilmektedir.

Verilen paragrafta GDO’nun hangi sonuçlarından bahsedilmemiştir?

A) Tarım verimliliği açısından

B) Biyoçeşitliliğin artırılması açısından

C) İnsan sağlığı açısından

D) Çevre açısından

Çözüm:

Bu soruda paragrafı dikkatlice okuyup, GDO’nun hangi alanlardaki sonuçlarına değinildiğini bulmamız isteniyor. Yine “bahsedilmemiştir” kelimesine dikkat!

• Adım 1: Paragraftaki örnekleri inceleyelim.
  • Örnek 1: Pirince A vitamini geni aktarılması. Bu, besin değerini artırarak insan sağlığına katkı sağlar.
  • Örnek 2: Tuza dayanıklı bitkiler üretmek. Bu sayede verimsiz topraklar tarıma kazandırılır. Bu hem tarım verimliliği hem de çevre için olumlu bir sonuçtur.
  • Örnek 3: Mikroorganizmalara insülin hormonu ürettirmek. Bu da doğrudan insan sağlığı ile ilgilidir.
• Adım 2: Şimdi şıkları paragraftaki örneklerle eşleştirelim.
  • A) Tarım verimliliği: Evet, tuzlu topraklarda tarım yapılabilmesi buna bir örnektir. Bundan bahsedilmiş.
  • C) İnsan sağlığı: Evet, A vitaminli pirinç ve insülin üretimi buna örnektir. Bundan da bahsedilmiş.
  • D) Çevre: Evet, verimsiz toprakların geri kazanılması çevreyle ilgili bir sonuçtur. Bundan da bahsedilmiş.
  • B) Biyoçeşitliliğin artırılması: Paragrafta farklı türler arasında gen aktarımı yapıldığı söyleniyor ama bu durumun biyoçeşitliliği (canlı türü çeşitliliğini) artırdığına dair bir bilgi veya sonuç verilmiyor.

Paragrafta biyoçeşitliliğin artırılmasına yönelik bir sonuçtan bahsedilmemiştir.

Doğru Cevap: B

—

Soru 3:

Kalıtsal bir özellik bakımından

BB: Homozigot baskın

Bb: Heterozigot baskın

bb: Homozigot çekinik

genotiplerden birini taşırız.

İnsanda kahverengi göz geni mavi göz rengi genine baskındır.

Buna göre kahverengi gözlü anne ile mavi gözlü babanın çocukları göz rengi bakımından

I. aa

II. AA

III. Aa

genotiplerinden hangisine sahip olamaz?

A) Yalnız II

B) Yalnız III

C) II ve III

D) I ve III

Çözüm:

Harika bir kalıtım sorusu! Bu tür soruları çözerken harfleri doğru yerleştirmek çok önemli. Hadi başlayalım.

• Adım 1: Genlere harf verelim. Soruda kahverengi gözün (baskın) mavi göze (çekinik) baskın olduğu söylenmiş. O zaman sorudaki gibi harflendirelim:
  • A: Kahverengi göz geni (Baskın)
  • a: Mavi göz geni (Çekinik)
• Adım 2: Anne ve babanın genotiplerini bulalım.
  • Baba: Mavi gözlüymüş. Mavi göz çekinik bir özellik olduğu için fenotipte (dış görünüşte) ortaya çıkması için her iki genin de çekinik olması gerekir. Yani babanın genotipi kesinlikle aa‘dır.
  • Anne: Kahverengi gözlüymüş. Kahverengi göz baskın olduğu için annenin genotipi iki türlü olabilir: Ya homozigot baskın (AA) ya da heterozigot baskın (Aa).
• Adım 3: Olası çaprazlamaları yapalım ve çocukların sahip olabileceği genotipleri bulalım.
  • İhtimal 1: Anne AA ise (Baba aa)

    Çaprazlama sonucunda tüm çocuklar Aa genotipine sahip olur. Yani hepsi kahverengi gözlü olur.

  • İhtimal 2: Anne Aa ise (Baba aa)

    Bu çaprazlamadan doğacak çocukların genotipleri %50 ihtimalle Aa (kahverengi gözlü), %50 ihtimalle aa (mavi gözlü) olur.

• Adım 4: Sonuçları değerlendirelim. Her iki ihtimali de düşündüğümüzde, bu anne ve babanın çocukları Aa veya aa genotipine sahip olabilir. Peki hangi genotipe asla sahip olamazlar? Çocuğun AA genotipine sahip olabilmesi için hem anneden hem de babadan A geni alması gerekir. Ama babanın genotipi aa olduğu için babadan A geni gelmesi imkansızdır. Dolayısıyla çocukları asla AA genotipine sahip olamaz.

Bu durumda çocukların sahip olamayacağı genotip II numaralı AA genotipidir.

Doğru Cevap: A

—

Soru 4:

Aşağıda DNA’nın kendini eşlemesi gösterilmiştir.

(Görselde bir DNA molekülünün ikiye ayrılıp her bir zincirin karşısına yeni bir zincir oluşturduğu gösteriliyor.)

Buna göre yukarıda verilen ifadelerden doğrulara “D”, yanlışlara “Y” yazıldığında hangi seçenek doğru olur?

☐ Tüm zincirlerdeki deoksiriboz şekeri sayısı eşittir.

☐ 2 ve 4. zincirin nükleotit dizilimi aynıdır.

☐ 1. zincirdeki adenin nükleotiti sayısı ile 3. zincirdeki timin nükleotiti sayısı aynıdır.

Çözüm:

DNA eşlenmesi konusunu ne kadar anladığımızı ölçen güzel bir soru. Görseldeki zincirleri dikkatlice takip edelim.

• Adım 1: Önce zincirlerin nükleotit dizilimlerini yazalım. Unutmayın, A’nın karşısına T, G’nin karşısına C gelir.
  • 1. zincir (eski): G A C T A G G A
  • Görseldeki mantığa göre 3. zincir, eski 2. zincirdir. 1. zincirin karşısında olduğuna göre dizilimi: C T G A T C C A
  • 2. zincir, 1. zincirin karşısına gelen yeni zincirdir. Dizilimi 3. zincir ile aynı olmalıdır: C T G A T C C A
  • 4. zincir, 3. zincirin (yani eski 2. zincirin) karşısına gelen yeni zincirdir. Dizilimi 1. zincir ile aynı olmalıdır: G A C T A G G A
• Adım 2: Şimdi ifadeleri bu bilgilere göre değerlendirelim.
  • İfade 1: “Tüm zincirlerdeki deoksiriboz şekeri sayısı eşittir.”
    
    Her bir nükleotitte bir deoksiriboz şekeri bulunur. Bütün zincirlerdeki nükleotit sayısını sayalım. Hepsi 8 nükleotitten oluşuyor. Dolayısıyla hepsindeki şeker sayısı da eşittir. Bu ifade DOĞRU (D).
  • İfade 2: “2 ve 4. zincirin nükleotit dizilimi aynıdır.”
    
    2. zincirin dizilimi: C T G A T C C A
    
    4. zincirin dizilimi: G A C T A G G A
    
    Bu iki dizilim aynı değil, tam tersine birbirinin tamamlayıcısıdır. Bu ifade YANLIŞ (Y).
  • İfade 3: “1. zincirdeki adenin nükleotiti sayısı ile 3. zincirdeki timin nükleotiti sayısı aynıdır.”
    
    1. zincirdeki (GACTAGGA) adenin (A) sayısı: 3
    
    3. zincirdeki (CTGATCCA) timin (T) sayısı: 2
    
    3, 2’ye eşit değildir. Bu ifade YANLIŞ (Y).

Sıralamamız D, Y, Y şeklinde oldu. Bu da D seçeneğinde verilmiş.

Doğru Cevap: D

—

Soru 5:

I. aa ➞

II. Aa ➞

III. AA ➞

Bezelyelerde düzgün tohumlu olma aleli buruşuk tohumlu olma aleline baskındır.

Yukarıda genotipleri verilen bezelyelerin fenotipleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?

Çözüm:

Bu soru, genotip (gen yapısı) ile fenotip (dış görünüş) arasındaki ilişkiyi soruyor. Çok temel ve önemli bir konu!

• Adım 1: Baskın ve çekinik genleri belirleyelim.
  • Düzgün tohum: Baskın (Dominant). Büyük harfle gösterelim: A
  • Buruşuk tohum: Çekinik (Resesif). Küçük harfle gösterelim: a
• Adım 2: Verilen genotiplerin fenotiplerini bulalım. Unutmayın, baskın gen (A) varsa, dış görünüşte her zaman onun dediği olur!
  • I. aa: Bu genotipte hiç baskın gen (A) yok. İkisi de çekinik gen (a). Bu durumda çekinik özellik ortaya çıkar. Yani fenotipi buruşuk olur.
  • II. Aa: Bu genotipte bir baskın gen (A) var. Baskın gen, çekinik genin etkisini örter. Bu yüzden dış görünüş baskın olan özellik gibi olur. Yani fenotipi düzgün olur.
  • III. AA: Bu genotipte iki tane baskın gen (A) var. Dolayısıyla fenotipi kesinlikle düzgün olur.
• Adım 3: Sonuçlarımızı sıralayalım:
  
  I ➞ buruşuk
  
  II ➞ düzgün
  
  III ➞ düzgün

Bu sıralama C seçeneğinde doğru olarak verilmiştir.

Doğru Cevap: C

Umarım tüm çözümleri net bir şekilde anlamışsınızdır. Anlamadığınız bir yer olursa çekinmeden sorun. Başarılar dilerim!