Harika bir etkinlik! DNA’nın yapısını somut bir modelle öğrenmek, konuyu çok daha iyi kavramamızı sağlar. Hadi şimdi bu model üzerinden gelen soruları birlikte, adım adım çözelim.
1. Modelinizde kurdele neyi temsil etmektedir?
Sevgili öğrenciler, DNA molekülünü aklınızda sarmal bir merdiven gibi canlandırın. Bu merdivenin kenarları, yani o uzun iki direği vardır, değil mi? İşte bu direkler, gerçek DNA molekülünde şeker (deoksiriboz) ve fosfat moleküllerinin art arda dizilmesiyle oluşur. Bizim yaptığımız bu modelde de kırmızı kurdeleler, DNA’nın bu ana omurgasını, yani şeker ve fosfat zincirini temsil etmektedir.
Sonuç: Kurdeleler, DNA’nın şeker-fosfat omurgasını temsil eder.
2. Birinci kurdelede kullandığınız boncuk sayısı ile ikinci kurdelede kullandığınız boncuk sayıları arasında nasıl bir ilişki vardır?
Bu soruyu cevaplamak için DNA’daki eşleşme kuralını hatırlamamız gerekiyor. Ne demiştik? Her zaman Adenin (A) nükleotidinin karşısına Timin (T), Guanin (G) nükleotidinin karşısına da Sitozin (S veya C) gelir.
Adım 1: Modelimizde her bir boncuk bir nükleotidi temsil ediyor. Birinci kurdeleye dizdiğimiz her bir boncuğun karşısına, kurala göre eşi olan başka bir boncuğu ikinci kurdeleye dizdik.
Adım 2: Bu durumda, birinci zincirdeki her bir nükleotide (boncuğa) karşılık ikinci zincirde de bir nükleotid (boncuk) bulunur. Hiçbir boncuk karşılıksız kalmaz.
Adım 3: Bu nedenle, birinci kurdelede kaç tane boncuk kullandıysak, ikinci kurdelede de bire bir aynı sayıda boncuk kullanmak zorundayız.
Sonuç: İki kurdelede kullanılan boncuk sayıları birbirine eşittir.
3. Yaptığınız DNA modelinde boncukları karşılıklı olarak bir arada tutan iplikler neyi temsil etmektedir?
Yine sarmal merdiven benzetmemize geri dönelim. Merdivenin kenarlarını (kurdeleler) ve basamaklarını oluşturan parçaları (boncuklar) bir arada tutan bir şey olmalı, değil mi?
Adım 1: Gerçek DNA molekülünde, karşılıklı gelen nükleotidler (yani A ile T, G ile C) birbirlerine özel bağlarla bağlanır. Bu bağlar, DNA’nın iki zincirini bir fermuar gibi bir arada tutar.
Adım 2: Bu bağların adı zayıf hidrojen bağlarıdır. Adenin ile Timin arasında ikili, Guanin ile Sitozin arasında ise üçlü zayıf hidrojen bağı bulunur.
Adım 3: Bizim modelimizde de boncukları (nükleotidleri) birbirine bağlamak için kullandığımız iplikler, işte bu zayıf hidrojen bağlarını temsil etmektedir.
Sonuç: Boncukları bir arada tutan iplikler, nükleotidler arasındaki zayıf hidrojen bağlarını temsil eder.
