7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 61
Merhaba sevgili öğrencim, 7. sınıf Türkçe dersimizden bu güzel soruları birlikte inceleyelim ve adım adım çözelim. Hiç merak etme, hepsini kolayca anlayacaksın!
5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde neden-sonuç ilişkisi vardır?
Bu soruda bizden bir cümlenin içinde bir olayın nedenini ve o nedenin sonucunu bulmamız isteniyor. Yani, “Şundan dolayı bu oldu” diyebileceğimiz bir cümle arıyoruz. Şimdi şıklara tek tek bakalım:
-
A) Çanakkale’de nice genç, vatanı kurtarmak için kendini feda etti.
Burada “vatanı kurtarmak için” ifadesi bir amaç bildiriyor. Kendini feda etmesinin amacı vatanı kurtarmak. Bu bir amaç-sonuç cümlesidir.
-
B) Atatürk, ulusumuzu çağdaş bir yaşam bilincine kavuşturmak için çok çalışan bir liderdi.
Yine “çağdaş bir yaşam bilincine kavuşturmak için” ifadesi bir amaç belirtiyor. Atatürk’ün çok çalışmasının amacı budur. Bu da bir amaç-sonuç cümlesi.
-
C) Sınav olacağı için bugün eli ayağına dolaşıyor.
İşte aradığımız cümle bu! “Eli ayağına dolaşıyor” dediğimizde, bunun nedenini sorduğumuzda cevap “sınav olacağı için” oluyor. Yani, sınav olması bir neden, eli ayağının dolaşması ise bu nedenin sonucu. Nedeni belli, sonucu belli.
-
D) Cumhuriyet’i ilan etmek için 29 Ekim 1923’te TBMM toplandı.
“Cumhuriyet’i ilan etmek için” ifadesi, TBMM’nin toplanma amacını açıklıyor. Bu da bir amaç-sonuç cümlesidir.
Adım 1: Neden-sonuç ilişkisi olan cümlede, bir eylemin gerçekleşme sebebi ve o eylem sonucunda ortaya çıkan durum birlikte verilir. Genellikle “-için, -den dolayı, -dığı için” gibi ifadeler kullanılır.
Adım 2: Amaç-sonuç ilişkisinde ise bir eylemin hangi amaçla yapıldığı belirtilir. Genellikle “-mek için, -mak üzere, -diye” gibi ifadeler kullanılır.
Adım 3: C şıkkındaki cümlede, kişinin eli ayağına dolaşmasının nedeni “sınav olacağı” şeklinde açıkça belirtilmiştir. Bu bir neden-sonuç ilişkisidir.
Sonuç:
Cevap: C
6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişiden kişiye değişen bir durum anlatılmıştır?
Bu soruda bizden öznel yargı içeren bir cümle bulmamız isteniyor. Öznel yargı, söyleyen kişinin duygu, düşünce veya yorumunu içeren ve doğruluğu kişiden kişiye değişebilen ifadelerdir. Nesnel yargı ise herkes tarafından kabul edilen, kanıtlanabilir bilgilerdir.
-
A) Suyun katı, sıvı ve gaz hâlleri vardır.
Bu bir bilimsel bilgidir, herkes için aynıdır ve kanıtlanabilir. Yani nesnel bir yargı.
-
B) Safahat, Mehmet Akif Ersoy’un şiir kitabıdır.
Bu da bir gerçektir, değişmez bir bilgidir. Herkes bunu böyle bilir. Yani nesnel bir yargı.
-
C) Okul takımımız bence bu yıl şampiyon olur.
Burada “bence” kelimesine dikkat etmelisin. Bu kelime, cümleyi söyleyen kişinin kişisel düşüncesini, tahminini ifade ediyor. Başka biri “Bence şampiyon olamaz” diyebilir. Bu, kişiden kişiye değişen bir yorumdur. Yani öznel bir yargı.
-
D) Üçgenin iç açılarının toplamı 180 derecedir.
Bu bir matematik kuralıdır, her zaman doğrudur ve kanıtlanabilir. Yani nesnel bir yargı.
Adım 1: Kişiden kişiye değişen durumlar, öznel yargıları ifade eder. Bu tür yargılarda kişisel görüş, yorum veya duygu vardır.
Adım 2: Kanıtlanabilir, doğruluğu herkesçe kabul edilen yargılar ise nesneldir ve kişiden kişiye değişmez.
Adım 3: C şıkkındaki “bence” ifadesi, cümleyi söyleyen kişinin kişisel görüşünü ortaya koyar. Bu bir tahmindir ve herkes aynı şeyi düşünmeyebilir.
Sonuç:
Cevap: C
7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yapılması gerekli olan bir durum ifade edilmiştir?
Bu soruda bizden bir şeyi yapmanın zorunlu, şart veya gerekli olduğunu belirten bir cümle bulmamız isteniyor. Genellikle “-meli/-malı” ekleri gereklilik anlamı katar.
-
A) Ödevimi bitirince dışarı çıkayım mı?
Burada bir soru ve aynı zamanda bir istek veya izin isteme durumu var. Gereklilik yok.
-
B) Dosyalarını bugün düzenleyip teslim etmelisin.
İşte aradığımız cümle bu! “-melisin” eki, bu eylemin (düzenleyip teslim etmenin) yapılması gerektiğini, bir zorunluluk olduğunu belirtiyor. Öğretmenin sana “Ödevini yapmalısın” demesi gibi.
-
C) Onun yerine ben size yardımcı olayım.
Bu cümlede bir istek veya teklif var. “Ben olayım” derken kendi isteğini belirtiyor. Gereklilik yok.
-
D) Çocuklar bahçenin bir köşesinde oturuyor.
Bu cümle sadece bir durumu, bir olayı anlatıyor. Çocukların oturması bir gereklilik değil, bir eylem.
Adım 1: Gereklilik kipi, bir eylemin yapılmasının zorunlu olduğunu veya yapılması gerektiğini ifade eder. Türkçede genellikle “-malı / -meli” ekleriyle sağlanır.
Adım 2: Diğer şıklardaki cümleler istek, teklif, soru veya durum bildirme anlamları taşımaktadır.
Adım 3: B şıkkındaki “etmelisin” fiili, “dosyaları düzenleyip teslim etme” eyleminin bir gereklilik olduğunu açıkça belirtiyor.
Sonuç:
Cevap: B
8. Aşağıdaki fiilleri inceleyip tablonun ilgili kısmını örnekteki gibi işaretleyiniz.
Bu soruda bize verilen fiillerin hangi kiple çekimlendiğini bulmamız gerekiyor. Fiil kiplerini hatırlayalım: Haber kipleri (zaman bildirir) ve Dilek kipleri (dilek, istek, şart, gereklilik, emir bildirir).
Burada bizden dilek kiplerini bulmamız isteniyor: Gereklilik Kipi, İstek Kipi, Dilek-Şart Kipi ve Emir Kipi.
Şimdi fiillere tek tek bakalım:
-
okumalı:
Bu fiilde “-malı” eki var. “-malı / -meli” ekleri Gereklilik Kipi’nin ekleridir. Zaten örnekte de işaretlenmiş. Yani “okuma işini yapması gerekiyor” anlamı var.
Sonuç: Gereklilik Kipi
-
gitsek:
Bu fiilde “-se” eki var. “-sa / -se” ekleri bir dileği veya şartı belirtir. “Gitsek…” diye başlayan bir cümlede bir dilek ya da bir şart (mesela “gitsek de görsek”) anlamı vardır. Bu, Dilek-Şart Kipi’dir.
Sonuç: Dilek-Şart Kipi
-
yapalım:
Bu fiilde “-a / -e” eki var. “Biz yapalım” derken bir istek, bir öneri belirtiyoruz. Bu, İstek Kipi’dir.
Sonuç: İstek Kipi
-
gelmeliyiz:
Bu fiilde yine “-meli” eki var. “-malı / -meli” ekleri Gereklilik Kipi’nin ekleridir. “Gelme işini yapmamız gerekiyor” anlamı var.
Sonuç: Gereklilik Kipi
-
silsin:
Bu fiilde bir ek yok gibi görünse de, aslında üçüncü tekil şahıs için kullanılan bir emir kipi çekimidir. “O silsin” derken birine bir şeyi yapmasını emrediyoruz. Bu, Emir Kipi’dir. Emir kipinin belirli bir eki yoktur, şahıs ekleriyle çekimlenir ve bazen hiç ek almaz.
Sonuç: Emir Kipi
-
baksalar:
Bu fiilde “-sa” eki var. “-sa / -se” ekleri bir dileği veya şartı belirtir. “Baksalar…” diye başlayan bir cümlede bir dilek ya da bir şart anlamı vardır. Bu, Dilek-Şart Kipi’dir.
Sonuç: Dilek-Şart Kipi
-
yazayım:
Bu fiilde “-a / -e” eki var. “Ben yazayım” derken bir istek, bir öneri belirtiyoruz. Bu, İstek Kipi’dir.
Sonuç: İstek Kipi
Adım 1: Her fiilin aldığı eki veya çekim biçimini inceleyelim.
Adım 2: Bu eklerin veya çekim biçimlerinin hangi dilek kipini temsil ettiğini hatırlayalım.
- Gereklilik Kipi: -malı, -meli
- İstek Kipi: -a, -e (gel-e-yim, yap-a-lım)
- Dilek-Şart Kipi: -sa, -se
- Emir Kipi: Eki yoktur, şahıs ekleriyle çekimlenir veya hiç ek almaz (yap, gelsin, okuyun)
Adım 3: Her fiili ilgili kipin altına işaretleyelim.
İşte cevap tablosu:
okumalı -> Gereklilik Kipi
gitsek -> Dilek-Şart Kipi
yapalım -> İstek Kipi
gelmeliyiz -> Gereklilik Kipi
silsin -> Emir Kipi
baksalar -> Dilek-Şart Kipi
yazayım -> İstek Kipi