7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 52
Merhaba sevgili öğrencim, ben Türkçe öğretmeniniz. Gönderdiğin soruları dikkatlice inceledim. Şimdi bu soruları seninle birlikte, adım adım ve anlayabileceğin bir dille çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
Öncelikle sana önemli bir hatırlatma yapmak istiyorum: 3. Etkinlik kısmındaki soruları cevaplayabilmemiz için, bu soruların dayandığı bir metin olması gerekiyor. Sorularda “Okuduğunuz metinden hareketle…” ifadesi geçiyor ama metin görselde yer almıyor. Bu yüzden o soruları şu an için çözemiyoruz. Ancak merak etme, diğer etkinlikleri eksiksiz bir şekilde tamamlayacağız.
Şimdi diğer etkinliklere geçelim:
4. ETKİNLİK: Aşağıdaki cümleleri, anlam ilişkilerine göre örnekteki gibi eşleştiriniz.
Bu etkinlikte bizden cümlelerin Amaç-Sonuç mu yoksa Neden-Sonuç ilişkisi mi taşıdığını bulmamız isteniyor. Hadi önce bu iki kavram arasındaki farkı bir hatırlayalım:
- Amaç-Sonuç: Bir eylemin hangi niyetle, hangi hedefle yapıldığını anlatır. Henüz gerçekleşmemiş bir hedef vardır. Genellikle “-mek için”, “-mek üzere”, “diye” gibi ifadeler kullanılır. Bu tür cümlelerde “Hangi amaçla?” sorusunu sorarız.
- Neden-Sonuç: Bir eylemin hangi sebeple, hangi gerekçeyle yapıldığını anlatır. Eylem zaten gerçekleşmiştir ve onun sebebini açıklarız. Genellikle “-dığı için”, “-den dolayı”, “-mekten”, “-diğinden” gibi ifadeler kullanılır. Bu tür cümlelerde “Niçin?”, “Neden?” sorularını sorarız.
Şimdi cümleleri tek tek inceleyelim ve doğru eşleştirmeleri yapalım:
Soru metni: Hocaların değerini anlatmak için kızlarını yanına çağırdı.
Çözüm:
Burada “için” kelimesine dikkat edelim. Kızlarını çağırmasının amacı neymiş? Hocaların değerini anlatmak. Henüz anlatma eylemi gerçekleşmemiş, bir hedef var. Bu yüzden bu cümle Amaç-Sonuç ilişkisi taşır.
Sonuç: Amaç-Sonuç
Soru metni: Kızları, hocaları değiştiği için üzülmüşlerdi.
Çözüm:
“Üzülmüşlerdi” fiilinin nedenini arıyoruz. Üzülmelerinin sebebi neymiş? Hocalarının değişmesi. Bu olay gerçekleşmiş ve sonucu üzüntü olmuş. Bu yüzden bu cümle Neden-Sonuç ilişkisi taşır.
Sonuç: Neden-Sonuç
Soru metni: Hocalarının değiştirilmesi için onu Atatürk’e şikâyet ettiler.
Çözüm:
Şikâyet etmelerinin amacı neymiş? Hocalarının değiştirilmesini sağlamak. Henüz değiştirme eylemi gerçekleşmemiş, bir hedef var. Bu yüzden bu cümle Amaç-Sonuç ilişkisi taşır.
Sonuç: Amaç-Sonuç
Soru metni: Sabiha ve Zehra, hocalarına karşı geldiği için öğretmen onlara kızdı.
Çözüm:
Öğretmenin kızmasının sebebi neymiş? Sabiha ve Zehra’nın hocalarına karşı gelmesi. Bu durum gerçekleşmiş ve sonucu öğretmenin kızması olmuş. Bu yüzden bu cümle Neden-Sonuç ilişkisi taşır.
Sonuç: Neden-Sonuç
Soru metni: Çocuklarla çok iyi anlaştığı için öğretmenliği seçti.
Çözüm:
Öğretmenliği seçmesinin sebebi neymiş? Çocuklarla çok iyi anlaşması. Anlaşma durumu gerçekleşmiş ve bu durum öğretmenliği seçmesine neden olmuş. Bu yüzden bu cümle Neden-Sonuç ilişkisi taşır.
Sonuç: Neden-Sonuç
Soru metni: Atatürk olanları öğrenmek için başyaverini okula gönderdi.
Çözüm:
Atatürk’ün başyaverini okula göndermesinin amacı neymiş? Olanları öğrenmek. Henüz öğrenme eylemi gerçekleşmemiş, bir hedef var. Bu yüzden bu cümle Amaç-Sonuç ilişkisi taşır.
Sonuç: Amaç-Sonuç
Soru metni: Atatürk onlara “Pekâlâ!” dediği için sevinçlerinden uçuyorlardı.
Çözüm:
Çocukların sevinçlerinden uçmalarının sebebi neymiş? Atatürk’ün onlara “Pekâlâ!” demesi. Bu söz söylenmiş ve sonucu çocukların sevinmesi olmuş. Bu yüzden bu cümle Neden-Sonuç ilişkisi taşır.
Sonuç: Neden-Sonuç
***
5. ETKİNLİK: Aşağıdaki cümleleri inceleyiniz. Bu cümlelerdeki parantez içinde verilen fiillere kip ve kişi ekleri getirerek örnekteki gibi tamamlayınız.
Bu etkinlikte parantez içindeki fiilleri, cümlenin anlamına ve zamanına uygun şekilde çekimlememiz gerekiyor. Çoğunlukla geçmiş zaman (-di’li geçmiş zaman) kullanacağız gibi görünüyor, çünkü bir hikaye anlatılıyor.
Soru metni: Bir gazeteci Sabiha ve Zehra’nın ilginç bir okul anısını anlatır. (anlatmak)
Çözüm:
Bu cümle zaten örnek olarak verilmiş. “Anlatmak” fiili, geniş zaman kipiyle üçüncü tekil kişiye göre çekimlenerek “anlatır” olmuş. Bu, gazetecinin genel olarak böyle anılar anlattığını veya bir hikaye anlatıcısının dilini gösteriyor.
Sonuç: anlatır
Soru metni: Çocukların çok sevdiği o neşeli hoca …………….. (değişmek)
Çözüm:
Bir olay anlatılıyor, yani geçmişte yaşanmış bir durum. Hoca değişmiş. Bu yüzden “değişmek” fiilini geçmiş zaman kipiyle, üçüncü tekil kişiye göre çekimlemeliyiz.
Sonuç: değişti
Soru metni: Ertesi gün yeni hoca kızlara bir şeyler …………….. (söylemek)
Çözüm:
“Ertesi gün” ifadesi geçmişte bir olayı işaret ediyor. Yeni hocanın kızlara bir şeyler söylediğini anlatıyoruz. “Söylemek” fiilini geçmiş zaman kipiyle, üçüncü tekil kişiye göre çekimliyoruz.
Sonuç: söyledi
Soru metni: Sabiha ile Zehra hep bu konuyu …………….. (konuşmak)
Çözüm:
Sabiha ve Zehra iki kişiler, yani çoğul bir özne var. Geçmişte bu konuyu konuştuklarını anlıyoruz. “Konuşmak” fiilini geçmiş zaman kipiyle, üçüncü çoğul kişiye göre çekimliyoruz.
Sonuç: konuştular
Soru metni: İki gün sonra Atatürk, bir fırsatını …………….. (bulmak)
Çözüm:
Atatürk’ün bir fırsat bulduğunu geçmişte yaşanmış bir olay olarak anlatıyoruz. “Bulmak” fiilini geçmiş zaman kipiyle, üçüncü tekil kişiye göre çekimliyoruz.
Sonuç: buldu
Soru metni: Bu hoca, bundan sonra onun daima hocası …………….. (olmak)
Çözüm:
O hocanın, bahsedilen kişinin daima hocası olduğunu, yani geçmişte bir durumun gerçekleştiğini anlatıyoruz. “Olmak” fiilini geçmiş zaman kipiyle, üçüncü tekil kişiye göre çekimliyoruz.
Sonuç: oldu
Soru metni: Soluğu Atatürk’ün huzurunda …………….. (almak)
Çözüm:
“Soluğu almak” bir deyimdir ve bir yere hemen gitmek anlamına gelir. Cümledeki özne çoğul (kızlar veya diğer kişiler) olduğu varsayılırsa ve geçmişte yaşandığı için “almak” fiilini geçmiş zaman kipiyle, üçüncü çoğul kişiye göre çekimliyoruz.
Sonuç: aldılar
Soru metni: Onu kızdırdıkları hâlde sabırla …………….. (susmak)
Çözüm:
Burada “Onu” kelimesi Atatürk’ü işaret ediyor. Yani kızlar Atatürk’ü kızdırmış ama o (Atatürk) sabırla susmuş. Bu da geçmişte yaşanmış bir olay. “Susmak” fiilini geçmiş zaman kipiyle, üçüncü tekil kişiye göre çekimliyoruz.
Sonuç: sustu
Soru metni: Bu güzel filmi birlikte …………….. (izlemek)
Çözüm:
“Birlikte” kelimesi öznenin çoğul olduğunu ve birinci çoğul kişiyi (biz) ima ediyor. Geçmişte bir filmi izlediğimizi anlıyoruz. “İzlemek” fiilini geçmiş zaman kipiyle, birinci çoğul kişiye göre çekimliyoruz.
Sonuç: izledik
Soru metni: Apartman girişine bisikletimi …………….. (bırakmak)
Çözüm:
“Bisikletimi” kelimesi öznenin birinci tekil kişi (ben) olduğunu gösteriyor. Geçmişte bir eylemden bahsediyoruz. “Bırakmak” fiilini geçmiş zaman kipiyle, birinci tekil kişiye göre çekimliyoruz.
Sonuç: bıraktım
Soru metni: Almanya’dan müjdeli haber …………….. (gelmek)
Çözüm:
Haberin geldiğini, geçmişte yaşanmış bir olay olarak anlatıyoruz. “Gelmek” fiilini geçmiş zaman kipiyle, üçüncü tekil kişiye göre çekimliyoruz.
Sonuç: geldi
Soru metni: Şampiyonluk maçına …………….. (gitmek)
Çözüm:
Burada da öznenin “biz” olduğu ve geçmişte bir maça gidildiği varsayılıyor. “Gitmek” fiilini geçmiş zaman kipiyle, birinci çoğul kişiye göre çekimliyoruz.
Sonuç: gittik
Soru metni: Annem her şeyi sevgiyle …………….. (yapmak)
Çözüm:
Bu cümlede annenin bir özelliği, bir alışkanlığı veya genel olarak yaptığı bir eylem anlatılıyor. Bu yüzden geniş zaman kipi daha uygun olacaktır. “Yapmak” fiilini geniş zaman kipiyle, üçüncü tekil kişiye göre çekimliyoruz.
Sonuç: yapar
Soru metni: Parktaki banklar …………….. (kırılmak)
Çözüm:
“Banklar” çoğul bir özne. Geçmişte bankların kırıldığını anlatıyoruz. “Kırılmak” fiilini geçmiş zaman kipiyle, üçüncü çoğul kişiye göre çekimliyoruz.
Sonuç: kırıldı
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur sevgili öğrencim. Eksik metin yüzünden 3. etkinliği çözemesek de, diğer etkinlikleri başarıyla tamamladık. Dil bilgisi konularını tekrar etmek ve bol bol alıştırma yapmak, bu tür soruları daha kolay çözmeni sağlayacaktır. Başarılar dilerim!