Merhaba sevgili öğrencilerim!
Ben 6. Sınıf Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün bana gönderdiğiniz bu testteki soruları birlikte, adım adım çözeceğiz. Amacımız sadece doğru cevabı bulmak değil, aynı zamanda konuları iyice pekiştirmek. Hazırsanız, haydi başlayalım!
3. Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yürütme yetkisi ve görevine yer verilmiştir?
Merhaba çocuklar, bu soru devletimizin temel güçleri olan yasama, yürütme ve yargı ile ilgili. Unutmayın, bu üç güç birbirini denetler ve dengeler. Soru bizden yürütme yetkisini bulmamızı istiyor.
Adım 1: Önce yasama, yürütme ve yargı ne demekti, kısaca bir hatırlayalım.
- Yasama: Yasa, yani kanun yapma demektir. Bu görev Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) aittir.
- Yürütme: Yapılan kanunları uygulama ve ülke yönetimi demektir. Bu görev Cumhurbaşkanı ve bakanlar tarafından yerine getirilir.
- Yargı: Kanunlara uymayanları cezalandırma ve anlaşmazlıkları çözme demektir. Bu görev de bağımsız mahkemelere aittir.
Adım 2: Şimdi şıkları bu bilgilere göre inceleyelim.
- A) Yargılama yapmak → Bu, yargı gücünün görevidir.
- B) Kanunlar çerçevesinde ülkeyi yönetmek → Bu, tam olarak yürütme gücünün tanımıdır. Ülkeyi yönetmek, kanunları uygulamak demektir.
- C) Kanun yapmak → Bu, yasama gücünün görevidir.
- D) Savaş ilanına karar vermek → Bu yetki, yasama organı olan TBMM’ye aittir.
Sonuç: Gördüğünüz gibi, ülkeyi yönetme işi yürütme yetkisidir. Bu nedenle doğru cevabımız B şıkkıdır.
4. Yukarıdaki gazete haberinde yönetimin karar alma sürecinde kimler etkili olmuştur?
Bu soruda bize bir gazete haberi verilmiş. Haberde mahalle sakinlerinin okulları için imza topladığı anlatılıyor. Yönetimin kararını etkileyen kimler olmuş, onu bulacağız.
Adım 1: Haberi dikkatlice okuyalım. Haberde “30 bin nüfuslu Mamak Şahintepe Mahallesi sakinleri… 5 bin imza topladı. ‘Okul istiyoruz.’ diyen vatandaşlar, imzaları T. C. Millî Eğitim Bakanlığına teslim etti.” diyor.
Adım 2: Haberdeki kilit kelime “vatandaşlar”. Vatandaşlar, yani halkı oluşturan kişiler, bir araya gelerek bir talepte bulunmuşlar. Bu kişiler aynı zamanda birer bireydir.
Adım 3: Şıkları inceleyelim.
- A) Bireyler → Evet, habere göre imza toplayanlar vatandaşlar, yani bireylerdir. Bu doğru görünüyor.
- B) Medya → Medya (gazete) bu olayı sadece haber yapmış, olayı başlatan veya etkileyen değil, duyuran konumundadır.
- C) Sivil toplum kuruluşları → Haberde herhangi bir dernek, vakıf gibi bir sivil toplum kuruluşundan bahsedilmiyor. İmzayı toplayanlar mahalle sakinleri.
- D) Siyasi partiler → Haberde herhangi bir siyasi partinin bu olaya dahil olduğuna dair bir bilgi yok.
Sonuç: Yönetimin karar alma sürecini etkilemek için harekete geçenler doğrudan halk, yani bireylerdir. Bu yüzden doğru cevap A şıkkıdır.
5. 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik Günü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?
Çocuklar, bu soruda 15 Temmuz’la ilgili verilen bilgilerden hangisinin yanlış olduğunu bulmamız isteniyor. Sorulardaki “değildir”, “yanlıştır”, “söylenemez” gibi ifadelere çok dikkat etmeliyiz.
Adım 1: 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik Günü’nün neden ilan edildiğini hatırlayalım. 15 Temmuz 2016’da ülkemizde bir darbe girişimi oldu ve milletimiz bu girişime karşı durarak demokrasiyi savundu. Bu olay anısına bu gün resmi tatil ve anma günü ilan edildi.
Adım 2: Şimdi şıkları bu bilgiyle değerlendirelim.
- A) 15 Temmuz gecesi başlayan darbe girişiminden sonra ilan edilmiştir. → Bu doğru bir bilgidir.
- B) 15 Temmuz darbe girişimini devlet ve millet el ele vererek engellediği için ilan edilmiştir. → Bu da doğru bir bilgidir. “Milli Birlik” ifadesi zaten bunu anlatır.
- C) Cumhuriyet tarihinde yapılan darbeleri kınamak için ilan edilmiştir. → Bu bilgi yanlıştır. 15 Temmuz, sadece 2016’daki darbe girişimini ve o geceki milli direnişi anmak için ilan edilmiştir. Geçmişteki tüm darbeleri kapsayan genel bir anma günü değildir.
- D) Türk milletinin tek vatan, tek bayrak, tek devlet, tek millet idealini anlatır. → Bu da o günün ruhunu yansıtan doğru bir ifadedir.
Sonuç: Soruda bizden yanlış olan bilgiyi bulmamız istendiği için doğru cevabımız C şıkkıdır.
6. Etkin vatandaşın özellikleri hangi seçenekte yanlış verilmiştir?
Etkin bir vatandaş, haklarını bilen, sorumluluklarını yerine getiren, ülke yönetimine katılan kişidir. Soru, bu özelliklerden hangisinin yanlış olduğunu soruyor.
Adım 1: Etkin vatandaşın özelliklerini düşünelim. Haklarını yasal yollarla arar, başkalarının haklarına saygı duyar, vergisini verir, oy kullanır, kanunlara uyar.
Adım 2: Şıkları bu özelliklere göre değerlendirelim.
- A) Haklarının anayasa ile güvence altında olduğunu bilir. → Bu, etkin bir vatandaşın en temel özelliğidir. Doğru.
- B) Haklarını aramak için şiddete başvurur. → İşte bu kesinlikle yanlış! Etkin bir vatandaş, haklarını her zaman barışçıl ve yasal yollarla (dilekçe, mahkeme vb.) arar. Şiddet, demokratik bir yöntemde asla yer almaz.
- C) Hak ve ödevlerine örnekler verebilir. → Bilinçli bir vatandaş haklarını da, sorumluluklarını da bilir. Doğru.
- D) Haklarını nasıl arayacağını bilir. → Dilekçe hakkı, bilgi edinme hakkı gibi yolları bilir ve kullanır. Doğru.
Sonuç: Şiddete başvurmak, etkin bir vatandaşın özelliği olamaz. Bu yüzden yanlış olan ifade B şıkkındadır.
7. Yukarıdaki habere göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Bu soruda da yine bir haber metni var ve bu metinden çıkarılamayacak olan yorumu bulmamız isteniyor.
Adım 1: Haberi özetleyelim. Bir kadın ceza dairesi başkanı (hakim), kadına yönelik saldırı suçunda üst sınırdan yani en yüksekten ceza vermiş. Bu, kadına karşı şiddetin ne kadar ciddi bir suç olarak görüldüğünü gösteriyor.
Adım 2: Şimdi şıkları haberle karşılaştıralım.
- A) Türk kadını her alanda olduğu gibi yargıda da görev alabilmektedir. → Haberde “tek kadın ceza dairesi başkanı” ifadesi var. Bu, kadınların yargıda görev alabildiğini gösteriyor. Bu söylenebilir.
- B) Devlet, savunmasız kimseleri korumak için yasal düzenlemeler yapmıştır. → Mahkemenin bir ceza vermesi, bu konuda bir yasa olduğu anlamına gelir. Devletin vatandaşı korumak için yasa yaptığını anlıyoruz. Bu söylenebilir.
- C) Kadın haklarının korunmasında pozitif ayrımcılık söz konusudur. → Kadına yönelik bir suçta en üst sınırdan ceza verilmesi, kadınların haklarının korunmasına özel bir önem verildiğini gösterir. Buna pozitif ayrımcılık diyebiliriz. Bu söylenebilir.
- D) Kadınların hakları erkeklerden daha fazladır. → Bu kesinlikle söylenemez. Haberde kadın haklarının korunduğu anlatılıyor, erkeklerin haklarından daha fazla olduğu değil. Hukukta amaç, kadın ve erkek arasında eşitliği sağlamaktır, birini diğerinden üstün tutmak değil.
Sonuç: Habere bakarak kadınların haklarının erkeklerden daha fazla olduğu sonucunu çıkaramayız. Bu nedenle doğru cevabımız D şıkkıdır.
8. Aşağıdakilerden hangisi cumhurbaşkanının görev ve yetkileri arasında yer almaz?
Bu soru, yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanının görevleriyle ilgili. Hangisinin onun görevi olmadığını bulacağız.
Adım 1: Cumhurbaşkanının temel görevlerini hatırlayalım. Devletin başıdır, kanunları onaylar veya geri gönderir, üst düzey yöneticileri atar, uluslararası antlaşmaları onaylar.
Adım 2: Şıkları inceleyelim.
- A) Gerekli görürse kanunları tekrar görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine göndermek → Evet, bu Cumhurbaşkanının “veto etme” yetkisidir. Bu onun görevidir.
- B) Üst kademe kamu yöneticilerini atamak → Valiler, büyükelçiler gibi üst düzey yöneticileri atamak Cumhurbaşkanının görevidir.
- C) Milletlerarası antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak → Bu da Cumhurbaşkanının önemli görevlerinden biridir.
- D) Genel ve özel af ilanına karar vermek → İşte bu Cumhurbaşkanının görevi değildir. Anayasamıza göre genel ve özel af çıkarma yetkisi sadece ve sadece Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) aittir.
Sonuç: Af çıkarma yetkisi Meclis’e ait olduğu için, bu Cumhurbaşkanının görevleri arasında yer almaz. Doğru cevap D şıkkıdır.
Umarım açıklamalarım faydalı olmuştur. Anlamadığınız bir yer olursa çekinmeden sorun. Hepinize derslerinizde başarılar dilerim