Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili öğrencim, ben Sosyal Bilgiler öğretmenin. Gel şimdi bu harita etkinliğini birlikte adım adım yapalım ve ülkemizin coğrafi özelliklerini daha yakından tanıyalım.
Soru 1: Yaşadığınız ili haritadan işaretleyip bu ilin yeryüzü şekillerini ve bitki örtüsünü harita üzerine yazınız.
Bu soruyu cevaplayabilmek için senin nerede yaşadığını bilmem gerekiyor. Ama merak etme, sana örnek olması için başkentimiz Ankara üzerinden bu soruyu cevaplayacağım. Sen de kendi yaşadığın şehre göre aynı adımları takip edebilirsin.
Unutma, haritadaki renkler bize yükseltiyi gösterir. Yeşil renkler alçak yerleri, sarı ve kahverengi tonları ise yüksek yerleri ifade eder.
Adım 1: Haritada Ankara’yı bulalım. Ankara, Türkiye’nin tam ortasında, İç Anadolu Bölgesi’nde yer alır. Haritaya baktığımızda renginin sarı ve turuncuya yakın tonlarda olduğunu görüyoruz. Bu da bize Ankara’nın yüksek bir yerde olduğunu gösteriyor.
Adım 2: Yeryüzü şekillerini belirleyelim. Rengi ve konumu bize Ankara’nın çevresine göre yüksekte kalmış geniş düzlüklerden, yani platolardan oluştuğunu gösteriyor. Ayrıca Haymana Platosu ve Cihanbeyli Platosu gibi platolar Ankara sınırları içindedir. Bu yüzden yeryüzü şekli olarak “Plato ve Ovalar” yazabiliriz.
Adım 3: Bitki örtüsünü düşünelim. İç Anadolu Bölgesi karasal iklime sahiptir. Karasal iklimin doğal bitki örtüsü ise ilkbahar yağışlarıyla yeşeren, yaz sıcaklığıyla kuruyan otlardan oluşan bozkırdır.
Sonuç: Haritada Ankara’yı işaretleyip yanına bir ok çekerek “Yeryüzü Şekilleri: Platolar, Ovalar” ve “Bitki Örtüsü: Bozkır” yazabilirsin.
Soru 2: En az beş dağ, ova, nehir, göl belirleyiniz. Haritada bunların bulundukları yeri işaretleyip isimlerini harita üzerine yazınız.
Harika! Şimdi de ülkemizin güzelliklerini harita üzerinde bulma zamanı. Gel birlikte en bilinenleri işaretleyelim.
Adım 1: Dağları Bulalım
- Ağrı Dağı: Ülkemizin en yüksek dağıdır. Haritanın en doğusuna, Ermenistan ve İran sınırına yakın olan yere ismini yazabiliriz.
- Toros Dağları: Akdeniz kıyı şeridine paralel olarak uzanan büyük bir sıradağdır. Haritanın güney kıyılarına bu ismi yazabilirsin.
- Kaçkar Dağları: Doğu Karadeniz’de, Rize ve Artvin civarında kıyıya paralel uzanır. Haritanın kuzeydoğu kıyılarına yazalım.
- Erciyes Dağı: İç Anadolu’da, Kayseri yakınlarında bulunan sönmüş bir volkanik dağdır. Haritanın orta-güney kısmında bulabilirsin.
- Uludağ: Marmara Bölgesi’nde, Bursa’nın güneyinde yer alır. Kış turizmi ile meşhurdur.
Adım 2: Ovaları Bulalım
- Çukurova: Akdeniz Bölgesi’nde, Adana ve Mersin arasında yer alan çok verimli bir ovadır. Haritanın güneyinde, denize yakın yeşil alanı bulup ismini yazabilirsin.
- Konya Ovası: Ülkemizin en büyük ovasıdır ve “tahıl ambarı” olarak bilinir. İç Anadolu’da, Tuz Gölü’nün güneyindeki geniş düzlüğe yazalım.
- Bafra ve Çarşamba Ovaları: Karadeniz’e dökülen Kızılırmak ve Yeşilırmak nehirlerinin oluşturduğu verimli deltalardır. Samsun civarında, kıyıdaki yeşil alanlara yazabilirsin.
- Harran Ovası: Güneydoğu Anadolu’da, Şanlıurfa’da bulunur.
- Ergene Ovası: Marmara Bölgesi’nin Trakya kesiminde, Edirne ve Tekirdağ civarında yer alır.
Adım 3: Nehirleri ve Gölleri Bulalım
- Kızılırmak: Ülkemiz sınırları içindeki en uzun nehirdir. Sivas’tan doğar, İç Anadolu’dan geçerek Samsun’dan Karadeniz’e dökülür.
- Fırat ve Dicle Nehirleri: Doğu Anadolu’dan doğup Güneydoğu Anadolu’dan geçerek ülke sınırları dışına çıkarlar. Haritanın doğusunda bu iki önemli nehri bulabilirsin.
- Van Gölü: Ülkemizin en büyük gölüdür. Haritanın en doğusunda, büyük mavi alanı kolayca görebilirsin.
- Tuz Gölü: Ülkemizin ikinci büyük gölüdür ve çok tuzludur. Ankara’nın güneydoğusunda, haritanın tam ortasında yer alır.
Sonuç: Bu saydığımız yerleri harita üzerinde bularak isimlerini dikkatlice yazmalısın.
Soru 3: Ülkemizde görülen iklimlerin etkili olduğu yerleri tespit ederek haritaya yazınız.
Geldik son soruya. Ülkemizde üç ana iklim tipi görülür. Haydi bunları haritada gösterelim.
Adım 1: Akdeniz İklimi
Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlıdır. Bitki örtüsü genellikle kısa boylu ağaçlardan oluşan makidir.
Etkili olduğu yerler: Bütün Akdeniz ve Ege kıyı şeridi ile Marmara’nın güney kıyıları. Bu kıyı şeridini tarayarak üzerine “Akdeniz İklimi” yazabilirsin.
Adım 2: Karadeniz İklimi
Her mevsim yağışlı ve ılımandır. Bu yüzden bitki örtüsü gür ormanlardır.
Etkili olduğu yerler: Bütün Karadeniz kıyı şeridi. Haritanın kuzeyindeki kıyıları tarayıp üzerine “Karadeniz İklimi” yazabilirsin.
Adım 3: Karasal İklim
Yazları sıcak ve kurak, kışları ise soğuk ve kar yağışlıdır. Günlük ve yıllık sıcaklık farkı çok fazladır. Bitki örtüsü bozkırdır.
Etkili olduğu yerler:İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri. Yani denize kıyısı olmayan iç kısımların tamamı. Bu geniş alana “Karasal İklim” yazabilirsin.
İşte bu kadar! Etkinliği başarıyla tamamladın. Bu çalışma sayesinde ülkemizin fiziki özelliklerini ve iklimini daha iyi öğrendiğine eminim. Harika iş çıkardın, tebrikler!