Merhaba sevgili 6. sınıf öğrencilerim!
Ben Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün birlikte çalışma kitabımızdaki bu güzel etkinliği çözeceğiz. Soruları dikkatlice okuyup, öğrendiğimiz bilgileri kullanarak adım adım ilerleyeceğiz. Hazırsanız, haydi başlayalım!
B. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere kutucukta verilenlerden uygun olanları yazınız.
Önce kutucuktaki kelimelere bir göz atalım: I. Göktürk, Nevruz, Miryokefalon, Siyasetname, medrese, Malazgirt, onlu sistem, sultan, konargöçer, kan davaları, Hz. Ömer
Şimdi bu kelimeleri doğru yerlere yerleştirelim.
1. Soru: Mete Han oluşturduğu ____________ ile günümüzde de devam eden ordu düzeninin temellerini atmıştır.
Çözüm: Mete Han oluşturduğu onlu sistem ile günümüzde de devam eden ordu düzeninin temellerini atmıştır.
Açıklama: Sevgili arkadaşlar, büyük Türk hakanı Mete Han, ordusunu 10’lu, 100’lü ve 1000’li askerlerden oluşan birimlere ayırmıştı. Bu harika sisteme “onlu sistem” diyoruz. Bu sistem o kadar başarılı oldu ki, günümüzdeki modern ordular bile bu temel üzerine kuruludur.
2. Soru: Orta Asya’da Türkler yayla ve kışlaklar arasında ____________ yaşam sürdürmüşlerdir.
Çözüm: Orta Asya’da Türkler yayla ve kışlaklar arasında konargöçer yaşam sürdürmüşlerdir.
Açıklama: Atalarımız, hayvancılıkla uğraştıkları için yazları serin olan yaylalara, kışları ise ılık olan kışlaklara göç ederlerdi. Bu yaşam tarzına konargöçer yaşam diyoruz.
3. Soru: Türklerin başlıca bayramlarından ____________ baharın başlangıcı kabul edilen 21 Mart’ta kutlanır.
Çözüm: Türklerin başlıca bayramlarından Nevruz baharın başlangıcı kabul edilen 21 Mart’ta kutlanır.
Açıklama: Nevruz, “yeni gün” demektir ve baharın gelişini, doğanın uyanışını müjdeler. Orta Asya’dan günümüze kadar uzanan çok köklü ve coşkulu bir bayramımızdır.
4. Soru: Arap kabileleri arasındaki ____________ İslamiyet ile birlikte sona ermiştir.
Çözüm: Arap kabileleri arasındaki kan davaları İslamiyet ile birlikte sona ermiştir.
Açıklama: İslamiyet’ten önce Arap Yarımadası’nda kabileler arasında sürekli savaşlar ve küçük bir anlaşmazlık yüzünden yıllarca süren kan davaları vardı. İslamiyet, barış ve kardeşlik dini olduğu için bu kötü adeti ortadan kaldırmıştır.
5. Soru: Filistin, Irak, İran, Mısır gibi pek çok yer ____________ Dönemi’nde fethedilmiştir.
Çözüm: Filistin, Irak, İran, Mısır gibi pek çok yer Hz. Ömer Dönemi’nde fethedilmiştir.
Açıklama: Dört Halife’den biri olan Hz. Ömer, adaletiyle tanınan büyük bir liderdi. Onun halifeliği döneminde İslam devleti çok geniş topraklara ulaşmış ve bu saydığımız önemli yerler fethedilmiştir.
6. Soru: İslamiyet’in kabulünden sonra Türk hükümdarlar ____________ ünvanını kullanmaya başladılar.
Çözüm: İslamiyet’in kabulünden sonra Türk hükümdarlar sultan ünvanını kullanmaya başladılar.
Açıklama: Türkler İslamiyet’i kabul etmeden önce “Kağan”, “Hakan”, “Tanhu” gibi unvanlar kullanıyorlardı. İslamiyet’le birlikte Arap ve Fars kültüründen etkilenerek “sultan” gibi yeni unvanlar kullanmaya başlamışlardır. Örneğin, Gazneli Mahmut “sultan” unvanını kullanan ilk Türk hükümdarıdır.
7. Soru: Vezir Nizamü’l-Mülk’ün kaleme aldığı ____________ devlet yönetimi konusundadır.
Çözüm: Vezir Nizamü’l-Mülk’ün kaleme aldığı Siyasetname devlet yönetimi konusundadır.
Açıklama: Büyük Selçuklu Devleti’nin bilge veziri Nizamü’l-Mülk, devletin nasıl daha iyi yönetileceğine dair tecrübelerini ve tavsiyelerini “Siyasetname” adlı eserinde toplamıştır. Bu kitap, hükümdarlara bir nevi yol gösterici olmuştur.
8. Soru: Bizans, ____________ Savaşı ile Anadolu’da tamamen savunmaya çekildi.
Çözüm: Bizans, Miryokefalon Savaşı ile Anadolu’da tamamen savunmaya çekildi.
Açıklama: Malazgirt Savaşı ile Anadolu’nun kapıları Türklere açılmıştı. Ancak Bizans, Türkleri Anadolu’dan atmak için son bir kez büyük bir orduyla saldırdı. Türkiye Selçuklu Sultanı II. Kılıç Arslan, 1176’daki Miryokefalon Savaşı’nda Bizans’ı yenerek Anadolu’nun kesin olarak bir Türk yurdu olduğunu kanıtladı. Bu savaştan sonra Bizans bir daha saldırmaya cesaret edemedi.
9. Soru: Türkler Anadolu şehir ve kasabalarına cami, ____________, han, köprü gibi eserler inşa ettiler.
Çözüm: Türkler Anadolu şehir ve kasabalarına cami, medrese, han, köprü gibi eserler inşa ettiler.
Açıklama: Atalarımız, fethettikleri yerleri sadece yönetmekle kalmamış, aynı zamanda oraları imar etmişlerdir. İnsanların ibadet etmesi için camiler, eğitim görmesi için medreseler (okullar), kervanların konaklaması için hanlar ve ulaşım için köprüler yapmışlardır.
10. Soru: İpek Yolu’nun kontrolü için ____________ Devleti, Sasani Devleti ile ittifak yapmıştır.
Çözüm: İpek Yolu’nun kontrolü için I. Göktürk Devleti, Sasani Devleti ile ittifak yapmıştır.
Açıklama: Tarihteki en önemli ticaret yolu olan İpek Yolu’na hakim olmak, devletleri zengin yapıyordu. I. Göktürk Devleti de bu yola hakim olmak için Akhunlar’a karşı Sasanilerle iş birliği yapmıştır. Bu, onların ne kadar zeki stratejiler izlediğini gösterir.
C. Aşağıdaki I. grubu II. grup ile örnekteki gibi eşleştiriniz.
Harika gidiyoruz! Şimdi de eşleştirme etkinliğimizi yapalım. I. Gruptaki devletleri, II. Gruptaki özellikleri ile doğru bir şekilde birleştireceğiz.
- 1. Anadolu’nun Türk yurdu olmasını sağladı. ➡️ c. Büyük Selçuklu Devleti
Açıklama: Sultan Alparslan komutasındaki Büyük Selçuklu ordusu, 1071 Malazgirt Savaşı’nda Bizans İmparatorluğu’nu yenerek Anadolu’nun kapılarını Türklere sonuna kadar açmıştır. Bu zafer, Anadolu’nun yurdumuz olmasının ilk ve en önemli adımıdır.
- 2. Orta Asya’da Türk boylarını ilk defa birleştirdi. ➡️ d. Asya Hun Devleti
Açıklama: Asya Hun Devleti’nin en parlak dönemini yaşatan Mete Han, dağınık halde yaşayan bütün Türk boylarını tek bir bayrak altında toplamayı başaran ilk hükümdardır. Bu, Türk tarihinde çok önemli bir olaydır.
- 3. Hindistan’da İslamiyet’in yayılmasını sağladı. ➡️ g. Gazneli Devleti
Açıklama: Gazneli Devleti’nin en ünlü hükümdarı olan Gazneli Mahmut, Hindistan’a 17 sefer düzenlemiştir. Bu seferler sonucunda İslamiyet, Hindistan’da yayılma imkanı bulmuştur.
- 4. Orta Asya’da İslamiyet’i kabul eden ilk Türk devleti oldu. ➡️ a. Karahanlı Devleti
Açıklama: Satuk Buğra Han zamanında İslamiyet’i resmi din olarak kabul eden Karahanlılar, Orta Asya’da kurulan ilk Müslüman Türk devletidir. Bu, Türk-İslam tarihinin başlangıcı sayılır.
- 5. Orhun Kitabeleri’ni meydana getirdi. ➡️ ç. II. Göktürk Devleti
Açıklama: Türk adıyla kurulan ikinci devlet olan II. Göktürk (Kutluk) Devleti, Türk tarihinin ve edebiyatının ilk yazılı belgeleri olan Orhun Kitabeleri’ni (Göktürk Yazıtları) bırakmıştır. Bu anıtlar bizim için çok değerlidir.
- 6. Kâğıt, matbaa gibi gelişmeleri kullanan ilk Türk devleti oldu. ➡️ e. Uygur Devleti
Açıklama: Yerleşik hayata geçen ilk Türk devleti olan Uygurlar, bilimde ve sanatta çok ileri gitmişlerdir. Çinlilerden öğrendikleri kâğıt ve matbaayı kullanarak pek çok eser bırakmışlardır.
- 7. Anadolu’nun önemli bir ticaret güzergâhı olmasını sağladı. ➡️ b. Türkiye Selçuklu Devleti
Açıklama: Anadolu’da kurulan Türkiye Selçuklu Devleti, ticaret yolları üzerine kervansaraylar (hanlar) inşa ederek ticareti canlandırmıştır. Bu sayede Anadolu, doğu ile batı arasında güvenli ve önemli bir ticaret merkezi haline gelmiştir.
İşte bu kadar! Bütün soruları başarıyla tamamladık. Gördüğünüz gibi, konuları tekrar ettikçe her şey daha da kolaylaşıyor. Hepinize çalışmalarınızda başarılar dilerim!