Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün sizlerle birlikte kitabımızdaki bu güzel etkinliği yapacağız. Ülkemizin yönetimini daha iyi anlamak için yasama, yürütme ve yargı güçlerinin ne anlama geldiğini ve günlük hayatta nasıl karşımıza çıktığını göreceğiz.
Etkinliğe başlamadan önce kısaca hatırlayalım:
- Yasama: Yasa yani kanun yapma demektir. Bu görevi ülkemizde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) yapar.
- Yürütme: Yapılan yasaları uygulama ve ülkeyi yönetme işidir. Bu görevi Cumhurbaşkanı ve bakanlıklar yerine getirir.
- Yargı: Yasaların uygulanmasını denetleme, anlaşmazlıkları çözme ve suçluları cezalandırma işidir. Bu görevi de bağımsız mahkemeler yapar.
Şimdi hazırsanız, haberleri tek tek inceleyelim ve hangi güçle ilgili olduklarını bulalım!
1. Soru:Mağazalarda müşterilerin çalınan eşyaları ile ilgili mahkemeden emsal karar çıktı. İstanbul Tüketici Mahkemesi, mağazalarda çalınan eşyalardan mağaza yönetiminin sorumlu olduğuna hükmetti.
Çözüm:
Tahminim: Yargı
Hadi gelin, neden böyle düşündüğümüzü adım adım açıklayalım:
Adım 1: Haberi dikkatlice okuduğumuzda “mahkeme”, “karar çıktı” ve “hükmetti” gibi kelimelerin altını çizelim. Bunlar bizim ipuçlarımız!
Adım 2: Bu kelimeler bize ne anlatıyor? Bir anlaşmazlık yaşanmış (müşterinin eşyası çalınmış) ve bu anlaşmazlığı çözmek için bir mahkeme devreye girmiş. Mahkeme, kanunlara bakarak bir karar vermiş ve kimin haklı kimin haksız olduğunu belirlemiş. İşte bu işi, yani anlaşmazlıkları çözme ve karar verme işini yapan güç yargıdır. Mahkemeler de yargı organlarıdır.
Sonuç: Bu haber, bir mahkemenin verdiği kararı anlattığı için doğrudan yargı gücü ile ilgilidir.
2. Soru:Vergi Usul Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edildi.
Çözüm:
Tahminim: Yasama
Şimdi de bu tahminimizin sebeplerini inceleyelim:
Adım 1: Bu haberdeki anahtar kelimelerimiz ise “Kanun”, “Kanun Teklifi” ve en önemlisi “TBMM” (Türkiye Büyük Millet Meclisi).
Adım 2: Sevgili öğrenciler, ülkemizde kanunları kim yapar, değiştirir veya kaldırır? Elbette milletin vekillerinin bulunduğu Türkiye Büyük Millet Meclisi! Meclisin bu kanun yapma görevine biz ne diyorduk? Evet, doğru bildiniz, yasama! Haberde de TBMM’nin bir kanunu kabul ettiği yazıyor.
Sonuç: Bu haber, TBMM’nin bir kanun yapma faaliyetini anlattığı için kesinlikle yasama gücü ile ilgilidir.
3. Soru:Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile “T. C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı” ile “T. C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı” kuruldu.
Çözüm:
Tahminim: Yürütme
Gelin, bu son haberi de birlikte analiz edelim:
Adım 1: Buradaki ipuçlarımız “Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi” ve “Bakanlığı kuruldu” ifadeleri.
Adım 2: Ülkemizi kim yönetir? Cumhurbaşkanı ve ona bağlı olan bakanlıklar, değil mi? Onların görevi, meclisin çıkardığı kanunları uygulamak ve ülkenin günlük işlerini yönetmektir. İşte bu yönetme ve uygulama işine yürütme diyoruz. Yeni bakanlıkların kurulması, ülkenin daha iyi yönetilmesi için atılmış bir adımdır ve bu doğrudan yürütme gücünün bir parçasıdır.
Sonuç: Bu haber, ülkenin yönetimiyle ilgili bir karar olan yeni bakanlıkların kurulmasını anlattığı için yürütme gücü ile ilgilidir.
Unutmayın çocuklar, bu üç güç (yasama, yürütme, yargı) birbirinden ayrıdır ve birbirini denetler. Buna kuvvetler ayrılığı denir ve bu, demokrasinin en önemli kurallarından biridir.