6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Cevapları Evos Yayınları Sayfa 159

Merhaba sevgili öğrencilerim,

Ben 6. Sınıf Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün birlikte kitabımızdaki bu güzel etkinlik sayfasını çözeceğiz. Soruları dikkatlice okuyup, adım adım ilerleyerek hem öğrenecek hem de pekiştireceğiz. Hazırsanız, haydi başlayalım!

4. Soru

I. Yeni fikirleri ve bilimsel gelişmeleri teşvik etmek
II. Buluş sahibinin izni olmadan ürünün üretilmesini önlemek
III. Teknolojinin çevreye zararlarını engellemek

Yukarıdaki ifadelerden hangileri patent hakkının amaçlarındandır?

• A) I
• B) I-II
• C) I-III
• D) II-III

Çözüm:

Sevgili arkadaşlar, bu soruyu çözmek için önce “patent hakkı” ne demek, onu hatırlayalım. Patent hakkı, bir buluş yapan kişiye, o buluşu belirli bir süre boyunca üretme, kullanma ve satma hakkı veren resmi bir belgedir. Yani, “Bu icat benim ve benden izinsiz kimse kullanamaz!” demektir. Şimdi maddeleri bu bilgiyle inceleyelim:

Adım 1: I. maddeye bakalım: “Yeni fikirleri ve bilimsel gelişmeleri teşvik etmek.”
Eğer bir mucit, buluşunun korunacağını bilirse, yeni şeyler icat etmek için daha çok heveslenir, değil mi? Çünkü emeğinin karşılığını alabilecektir. Bu yüzden bu madde patent hakkının en önemli amaçlarından biridir. Bu ifade doğrudur.

Adım 2: II. maddeye bakalım: “Buluş sahibinin izni olmadan ürünün üretilmesini önlemek.”
Bu zaten patentin tanımıdır! Patent, mucidin emeğini korur ve başkalarının onun icadını izinsiz kopyalamasını, üretmesini engeller. Bu ifade de doğrudur.

Adım 3: III. maddeye bakalım: “Teknolojinin çevreye zararlarını engellemek.”
Bu çok önemli bir konu olsa da, patent hakkının doğrudan bir amacı değildir. Bir teknoloji çevreye zararlı da olsa patent alabilir. Çevreyi korumak için başka yasalar ve kurumlar vardır. Bu yüzden bu madde patentin amaçları arasında sayılmaz. Bu ifade yanlıştır.

Adım 4: Sonuç olarak, I ve II numaralı maddeler patent hakkının amaçlarındandır. Bu da bizi doğru şıkka götürür.

Doğru Cevap: B) I-II

5. Soru

I. Türkiye’nin bilim ve teknoloji politikasını belirleme
II. Uluslararası alanda bilimsel ve teknolojik iş birliği yapma
III. Üniversite-sanayi iş birliğini geliştirme

Yukarıda amaçlarından bazıları verilen kurum aşağıdakilerden hangisidir?

• A) TAİ
• B) TÜBİTAK
• C) TÜİK
• D) TÜRSAB

Çözüm:

Arkadaşlar, bu soruda bize bazı görevler verilmiş ve bu görevleri yapan kurumu bulmamız isteniyor. Haydi şıkları ve verilen görevleri inceleyelim.

Adım 1: Verilen görevleri okuyalım. Bilim ve teknoloji politikalarını belirlemek, uluslararası iş birliği yapmak, üniversite ile sanayiyi bir araya getirmek… Bunların hepsi ülkemizde bilimi ve teknolojiyi destekleyen, yönlendiren bir kurumun işi gibi duruyor.

Adım 2: Şıkları inceleyelim.

• TAİ (TUSAŞ): Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş.’dir. Uçak, helikopter, uydu gibi hava ve uzay araçları yapar. Bu görevlerle doğrudan ilgili değildir.
• TÜBİTAK: Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu’dur. Adından da anlaşılacağı gibi, Türkiye’de bilim ve teknoloji araştırmalarını destekler, bilim insanlarına burs verir, ülkenin bilim politikalarına yön verir. Verilen maddeler tam olarak TÜBİTAK’ın görevleridir.
• TÜİK: Türkiye İstatistik Kurumu’dur. Ülkemizin nüfusu, ekonomisi gibi konularda veriler (istatistikler) toplar ve yayınlar.
• TÜRSAB: Türkiye Seyahat Acentaları Birliği’dir. Turizm ve seyahat ile ilgili bir kurumdur.

Adım 3: Gördüğümüz gibi, verilen görevler ile en uyumlu kurum TÜBİTAK’tır. Proje yarışmalarından, bilim fuarlarından bu kurumu zaten sıkça duyuyoruz.

Doğru Cevap: B) TÜBİTAK

D. Aşağıdaki soruların cevaplarını defterinize yazınız.

Bu sorular, sizin yorumlarınızı ve bilgilerinizi ölçen harika sorular. Gelin birlikte cevaplarını düşünelim.

1. Ülkemizde bilim ve teknolojinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar nelerdir? Örneklerle açıklayınız.

Ülkemiz, bilim ve teknolojide daha da ileriye gitmek için çok güzel çalışmalar yapıyor. Bunlardan bazıları şunlar:

• TEKNOFEST: Her yıl düzenlenen bu harika festivalde, gençlerimiz kendi tasarladıkları roketleri, droneları, arabaları yarıştırıyor. Bu, teknolojiye olan ilgiyi artırıyor.
• TÜBİTAK Bilim Fuarları: Okullarımızda düzenlediğimiz, sizin de katıldığınız o güzel bilim fuarları var ya, işte onlar TÜBİTAK tarafından destekleniyor. Kendi projelerinizi yapma fırsatı buluyorsunuz.
• Yerli Teknoloji Hamleleri: Ülkemizin kendi otomobili olan TOGG, savunma sanayisindeki Baykar (İHA/SİHA), ASELSAN gibi şirketlerin yaptığı çalışmalar, teknolojide ne kadar ilerlediğimizi gösteriyor.
• Bilim Merkezleri: Konya, Bursa, Kocaeli gibi şehirlerimizde kurulan bilim merkezlerinde, bilimi deneyerek, eğlenerek öğrenebiliyoruz.

2. Bilimsel ve teknolojik gelişmelerin gelecekte insanların yaşamında hangi olumlu değişiklikleri yapmasını bekliyorsunuz?

Bu soru tamamen hayal gücümüzle ilgili! Bilim ve teknoloji hayatımızı kolaylaştırmaya devam edecek. Bence gelecekte şunlar olabilir:

• Sağlık Alanında: Belki de kanser gibi hastalıkların tedavisi çok daha kolaylaşacak. Yapay organlar sayesinde insanlar daha uzun ve sağlıklı yaşayabilecek.
• Ulaşımda: Sürücüsüz, uçan arabalar yaygınlaşabilir. Böylece trafik sorunu azalır ve yolculuklar daha keyifli hale gelir.
• Eğitimde: Sanal gerçeklik gözlükleriyle, evimizden çıkmadan Mısır piramitlerini gezebilir veya bir hücrenin içini inceleyebiliriz. Öğrenmek çok daha eğlenceli olur.
• Çevre: Güneş ve rüzgar enerjisi gibi temiz enerji kaynakları daha verimli kullanılabilir, böylece dünyamızı daha az kirletiriz.

3. Bilimsel araştırmalarda araştırma basamaklarını takip etmek neden önemlidir?

Bilimsel araştırma basamakları, bir yemeğin tarifi gibidir. Eğer tarife uymazsanız, yemeğiniz güzel olmaz. Bilimde de bu basamakları (soruyu sorma, hipotez kurma, deney yapma, sonuçları analiz etme vb.) takip etmek çok önemlidir, çünkü:

• Güvenilirlik sağlar: Adım adım ilerlemek, yaptığımız araştırmanın sonuçlarının doğru ve güvenilir olmasını sağlar.
• Hataları önler: Planlı bir şekilde ilerlediğimiz için hata yapma olasılığımız azalır.
• Tekrarlanabilirlik: Başka bir bilim insanı, bizim izlediğimiz adımları takip ederek aynı deneyi yapabilir ve sonuçlarımızı kontrol edebilir. Bilimin en önemli özelliklerinden biri de budur.
• Zaman kazandırır: Ne yapacağımızı önceden planladığımız için karışıklık yaşamadan, daha hızlı bir şekilde sonuca ulaşırız.

Kısacası, bu basamaklar bilimsel çalışmanın pusulasıdır, bizi doğru sonuca ulaştırır.

4. Korsan ürünler kullanmanın ülkemize ve insanlara zararları nelerdir?

Korsan ürün, bir eserin (kitap, film, müzik, yazılım) sahibinden izinsiz olarak kopyalanıp satılmasıdır. Bu aslında bir emek hırsızlığıdır ve birçok zararı vardır:

• Eser Sahibine Zararı: Kitabı yazan yazar, şarkıyı söyleyen sanatçı veya programı yazan mühendis, emeğinin karşılığını alamaz. Bu da onların yeni eserler üretme hevesini kırar.
• Ülke Ekonomisine Zararı: Korsan ürünler yasa dışı olduğu için devlete vergi ödenmez. Devlet vergi toplayamadığı için de okullar, hastaneler, yollar gibi hizmetler için daha az parası olur.
• Kullanıcıya Zararı: Aldığınız korsan bir CD bozuk çıkabilir. İndirdiğiniz korsan bir bilgisayar programı, bilgisayarınıza virüs bulaştırabilir ve kişisel bilgilerinizi çalabilir.
• Kalitesizlik: Korsan ürünler genellikle düşük kalitededir. Kitapların sayfaları eksik olabilir, filmin görüntüsü kötü olabilir.

Unutmayın, orijinal ürün kullanmak, emeğe saygı göstermektir.

E. Aşağıdaki bulmacayı çözünüz.

Şimdi de eğlenceli bulmaca zamanı! Cevapları birlikte bulalım.

1. T. C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına bağlı bilimsel çalışmaları destekleyen kurumun kısa adı.
Cevap: TÜBİTAK

2. Toprak ve su altındaki kalıntıları gün yüzüne çıkaran bilim.
Cevap: ARKEOLOJİ

3. Doğa olaylarının oluşumunu ve insanlara etkilerini inceleyen bilim.
Cevap: COĞRAFYA

4. Sürücüsüz araçların genel adı.
Cevap: OTONOM

5. Kitap, dergi, gazete gibi daha çok basılı eserlerin bulunduğu yer.
Cevap: KÜTÜPHANE

6. Kitap, CD gibi ürünlerin taklit edilerek satılmaması için uygulanan bir güvenlik önlemi.
Cevap: BANDROL

7. Bir eseri izin almadan piyasaya sürmek.
Cevap: KORSAN

8. Atatürk Dönemi’nde açılan ilk üniversitemiz.
Cevap: ANKARA (Ankara Üniversitesi)

Harikasınız çocuklar! Bütün soruları başarıyla tamamladık. Unutmayın, merak etmek ve soru sormak, öğrenmenin ilk adımıdır. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!