Merhaba sevgili öğrencilerim, 6. sınıf Sosyal Bilgiler dersimize hoş geldiniz! Bugün sizlerle birlikte, öğrendiklerimizi pekiştirmek için kitabımızdaki değerlendirme sorularını çözeceğiz. Herkes hazırsa, hadi başlayalım!
A. Cümlelerde belirtilen yargıların doğru mu yoksa yanlış mı olduğunu cümlelerin başındaki noktalı yerlere “D” ya da “Y” yazarak belirtiniz. Yanlış olduğunu düşündüğünüz yargıların doğrularını cümlelerin altına yazınız.
(….) 1. Bireyin içinde yer aldığı gruplara göre birden fazla rolü olabilir.
Çözüm:
Adım 1: Bu ifade DOĞRU‘dur. Bu yüzden başına (D) yazmalıyız.
Adım 2: Şimdi neden doğru olduğunu açıklayalım.
Sevgili çocuklar, hepimizin hayatında farklı farklı şapkaları vardır. Mesela, siz okulda bir öğrencisiniz, bu sizin bir rolünüz. Eve gittiğinizde ise anne babanızın evladı, kardeşinizin ise ablası veya abisi olursunuz. Bu da başka bir rol. Belki bir spor takımında kaptansınız ya da mahallede arkadaş grubunuzun bir üyesisiniz. Gördüğünüz gibi, içinde bulunduğumuz farklı gruplar (aile, okul, arkadaş çevresi) bize farklı roller yükler. Bu yüzden bir kişinin birden fazla rolü olması çok normal ve doğrudur.
(….) 2. Bir toplumu millet yapan ortak değerlerden biri de dildir.
Çözüm:
Adım 1: Bu ifade de kesinlikle DOĞRU‘dur. Başına (D) koyuyoruz.
Adım 2: Açıklamasına bakalım.
Düşünsenize, bizleri birbirimize bağlayan en güçlü bağlardan biri konuştuğumuz güzel Türkçemizdir. Aynı dili konuşarak sevinçlerimizi, üzüntülerimizi, fikirlerimizi paylaşırız. Dil, tıpkı bayrağımız, tarihimiz ve kültürümüz gibi bizi “millet” yapan çok önemli bir ortak değerdir.
(….) 3. İnsanlara ön yargıyla yaklaşmak toplumsal birlikteliğe katkı sağlar.
Çözüm:
Adım 1: Bu ifade kesinlikle YANLIŞ‘tır. Başına (Y) yazıyoruz.
Adım 2: Neden yanlış olduğunu ve doğrusunun ne olduğunu öğrenelim.
Ön yargı, bir insanı veya bir grubu hiç tanımadan, onlar hakkında genellikle olumsuz bir fikre sahip olmaktır. Bu durum, insanlar arasına duvarlar örer, arkadaşlıkları engeller ve toplumdaki huzuru bozar. Toplumsal birlikteliğe katkı sağlamak yerine, tam tersine zarar verir.
Doğrusu şöyle olmalıydı: İnsanlara ön yargıyla yaklaşmak toplumsal birlikteliği zedeler.
(….) 4. İnsanlarla dostluk kurmak için onların memleketlerini, etnik kökenlerini ve mezheplerini bilmek gerekir.
Çözüm:
Adım 1: Bu ifade de YANLIŞ‘tır. Başına (Y) yazıyoruz.
Adım 2: Haydi doğrusunu konuşalım.
Arkadaşlar, dostluk kurarken bir insanın nereli olduğuna, ailesinin kökenine veya inancına bakmayız. Bizim için önemli olan o kişinin iyi kalpli, dürüst, saygılı ve güvenilir olmasıdır. Arkadaşlık, insanlar arasındaki sevgi ve saygıya dayanır, kimliklerine değil. Bu yüzden böyle bir zorunluluk yoktur.
Doğrusu şöyle olabilir: İnsanlarla dostluk kurmak için onların kişilik özelliklerine, dürüstlüklerine ve karşılıklı saygıya önem vermek gerekir.
(….) 5. Sadece yetişkinler değil çocuklar da düşüncelerini özgürce açıklama hakkına sahiptir.
Çözüm:
Adım 1: Bu ifademiz DOĞRU‘dur. Başına (D) yazalım.
Adım 2: Açıklaması ise şöyle:
Bu sizin en temel haklarınızdan biridir! Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne göre her çocuğun, başkalarının haklarına saygı göstermek koşuluyla, kendi düşüncelerini özgürce ifade etme hakkı vardır. Sizin de fikirleriniz, hayalleriniz ve düşünceleriniz çok değerli. Unutmayın, kendinizi saygı çerçevesinde ifade etmekten çekinmeyin.
B. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere kutucukta verilenlerden uygun olanları yazınız.
Kutudaki kelimeler: hak, gelenek, dil, kalıp yargı, sorumluluk, rol
1. İnsanın doğuştan ve sonradan kazandığı, hayatını devam ettirebilmek, toplumsal düzeni sağlamak amacıyla faydalandığı her şey ___________ kapsamındadır.
Çözüm: Boşluğa gelmesi gereken kelime hak‘tır.
Yaşama, eğitim görme, sağlık hizmetlerinden yararlanma gibi şeyler bizim en temel haklarımızdır. Bunlar olmadan hayatımızı sağlıklı ve mutlu bir şekilde sürdüremeyiz. Bu yüzden doğru cevap “hak” olmalıdır.
2. Duygu ve düşünceleri ifade etmek için ___________ kullanılır.
Çözüm: Buradaki boşluğa dil kelimesi gelmelidir.
Birbirimizle anlaşmamızı, şakalaşmamızı, derdimizi anlatmamızı sağlayan en önemli aracımız dilimizdir. Bu yüzden duygularımızı ve düşüncelerimizi ifade etmek için “dil” kullanırız.
3. Bir toplumda kuşaktan kuşağa aktarılan, yaptırım gücü olan kültürel kalıntılar, alışkanlıklar, bilgi, töre ve davranışlara ___________ olarak adlandırılır.
Çözüm: Bu tanım gelenek kelimesine aittir.
Bayramlarda büyüklerimizin elini öpmemiz, kına geceleri, asker uğurlamaları… Bunlar atalarımızdan bize miras kalan ve toplum olarak devam ettirdiğimiz değerli alışkanlıklardır. İşte bunların hepsine “gelenek” diyoruz.
4. Bir işte ve grupta bir kimsenin üstüne düşen göreve ___________ denir.
Çözüm: Boşluğa gelecek en uygun kelime sorumluluk‘tur.
Bir öğrenci olarak ödevlerinizi yapmak sizin sorumluluğunuzdur. Evde odanızı toplamak da bir sorumluluktur. Yani, yapmamız gereken görevlere “sorumluluk” adını veririz.
5. Bir topluluğun bütün üyelerine yönelik, abartılmış ve genelleştirilmiş çoğunlukla olumsuz kanaatlere ___________ denir.
Çözüm: Bu tanım ise kalıp yargı‘yı açıklamaktadır.
“Tüm erkekler futboldan anlar” veya “Tüm sarışınlar şöyledir” gibi genellemeler yapmak kalıp yargıdır. Çünkü bir grubun bütün üyelerini aynı kefeye koyar ve genellikle de yanılırız. Bu, insanları doğru tanımamızı engelleyen yanlış bir düşünce biçimidir.
Harikasınız çocuklar! Bütün soruları başarıyla tamamladık. Unutmayın, önemli olan sadece doğru cevabı bulmak değil, neden doğru ya da neden yanlış olduğunu da anlamaktır. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!