Merhaba sevgili öğrencilerim!
Ben Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün sizlerle birlikte kitabımızdaki “Öğrendiklerimi Değerlendiriyorum” bölümünü çözeceğiz. Bu etkinlik, öğrendiklerimizi ne kadar iyi anladığımızı görmemiz için harika bir fırsat. Hazırsanız, haydi başlayalım! Soruları adım adım, hep birlikte analiz edip cevaplayalım.
A. Cümlelerde belirtilen yargıların doğru mu yoksa yanlış mı olduğunu cümlelerin başındaki noktalı yerlere “D” ya da “Y” yazarak belirtiniz. Yanlış olduğunu düşündüğünüz yargıların doğrularını cümlelerin altlarındaki boşluklara yazınız.
1. Tıp, sosyal bilim dallarından biridir.
Adım 1: Cümleyi dikkatlice okuyalım. Cümle bize “Tıp” biliminin, “sosyal bilimler” arasında yer aldığını söylüyor. Sosyal bilimler neydi? Tarih, coğrafya, sosyoloji gibi toplum ve insan davranışlarını inceleyen bilimlerdi. Tıp ise insan sağlığı, hastalıklar ve vücudumuzla ilgilenir.
Adım 2: Bu durumda Tıp, insan vücudunu incelediği için bir fen bilimidir, sosyal bir bilim değildir. O halde bu cümle yanlıştır.
Sonuç: ( Y )
Doğrusu: Tıp, fen bilimleri dallarından biridir.
2. Renklerin insan davranışlarına etkisi sosyoloji biliminin araştırma konusudur.
Adım 1: Cümlede, renklerin davranışlarımızı nasıl etkilediğini “sosyoloji” biliminin incelediği söyleniyor. Sosyoloji, toplumları ve toplumsal olayları inceler. İnsanların bireysel davranışlarını, duygularını ve zihinsel süreçlerini inceleyen bilim dalı ise psikolojidir.
Adım 2: Renklerin bizi nasıl hissettirdiği veya davranışlarımızı nasıl değiştirdiği, bireysel bir konu olduğu için psikolojinin alanına girer. Bu yüzden bu cümle de yanlıştır.
Sonuç: ( Y )
Doğrusu: Renklerin insan davranışlarına etkisi psikoloji biliminin araştırma konusudur.
3. Gelecekte eğitim alanında robotlardan yararlanılması planlanmaktadır.
Adım 1: Bu cümlede teknolojinin gelecekte eğitimde nasıl kullanılacağına dair bir öngörü var. Robotların eğitimde yardımcı olabileceği düşüncesi günümüzde sıkça konuşuluyor.
Adım 2: Teknolojinin hızla geliştiğini düşünürsek, gelecekte okullarda bizlere yardımcı olan, ders anlatan veya deneyler yapan robotların olması oldukça muhtemel. Bu ifade günümüzdeki teknolojik gelişmelere uygun bir tahmindir. Bu yüzden doğrudur.
Sonuç: ( D )
4. Teknolojik gelişmeler temiz enerji kaynaklarının kullanımını arttırmaktadır.
Adım 1: Cümle, teknoloji sayesinde temiz enerji (güneş, rüzgar gibi) kullanımının arttığını söylüyor.
Adım 2: Güneş panellerini, rüzgar türbinlerini veya elektrikli arabaları düşünelim. Bunların hepsi teknoloji sayesinde üretiliyor ve kullanılıyor. Bu teknolojiler sayesinde doğaya zarar vermeyen temiz enerji kaynaklarını daha çok kullanabiliyoruz. Dolayısıyla bu cümle doğrudur.
Sonuç: ( D )
5. Bilimsel araştırmalarda önce kaynak taraması yapılır, daha sonra varsayımlarda bulunulur.
Adım 1: Bu cümle, bilimsel araştırma basamaklarının sırasıyla ilgili. Önce kaynak mı taranır, yoksa önce varsayımda (hipotez) mı bulunulur diye soruyor.
Adım 2: Bilimsel yöntemde genellikle önce bir sorun belirlenir ve bu sorunla ilgili bir tahminde, yani varsayımda (hipotez) bulunulur. Daha sonra bu varsayımın doğru olup olmadığını anlamak için araştırma yapılır, yani kaynak taranır ve deneyler yapılır. Cümle bu sırayı ters vermiş. Bu yüzden yanlıştır.
Sonuç: ( Y )
Doğrusu: Bilimsel araştırmalarda önce varsayımlarda bulunulur, daha sonra kaynak taraması yapılır.
6. Bilimsel araştırmalarda farklı türde kaynaklardan yararlanılmalıdır.
Adım 1: Cümle, bir araştırma yaparken sadece tek bir kaynağa değil, birden çok ve farklı türde kaynağa bakmamız gerektiğini söylüyor.
Adım 2: Bir konuyu araştırırken sadece bir kitaptan veya sadece bir internet sitesinden bilgi almak yeterli olmaz. Bilgilerimizi karşılaştırmak ve en doğru sonuca ulaşmak için kitaplar, dergiler, ansiklopediler, güvenilir internet siteleri gibi farklı kaynakları kullanmalıyız. Bu, araştırmamızı daha güvenilir yapar. Bu yüzden cümle doğrudur.
Sonuç: ( D )
7. Taklit ürünler kullanmak sağlık sorunlarına yol açabilmektedir.
Adım 1: Cümle, sahte yani orijinal olmayan ürünlerin sağlığımıza zararlı olabileceğini belirtiyor.
Adım 2: Örneğin, sahte bir parfümün içinde cildimize zarar verecek kimyasallar olabilir. Ya da kalitesiz malzemeden yapılmış taklit bir oyuncak, küçük çocuklar için tehlikeli olabilir. Bu nedenle taklit ürünler sağlığımız için risk taşıyabilir. Bu cümle doğrudur.
Sonuç: ( D )
8. Gelişmiş ülkelerin ortak özelliği patent başvurusunun az olmasıdır.
Adım 1: Cümle, gelişmiş ve zengin ülkelerin az sayıda patent başvurusu yaptığını iddia ediyor. Patent neydi? Bir buluşun veya icadın haklarını koruma altına almaktı.
Adım 2: Gelişmiş ülkeler bilim ve teknolojide çok ileridedirler. Sürekli yeni buluşlar yaparlar ve bu buluşlarını korumak için de çok sayıda patent başvurusu yaparlar. Yani ne kadar çok buluş, o kadar çok patent! Dolayısıyla bu cümle tam tersini söylediği için yanlıştır.
Sonuç: ( Y )
Doğrusu: Gelişmiş ülkelerin ortak özelliği patent başvurusunun çok olmasıdır.
B. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere kutucukta verilenlerden uygun olanları yazınız.
elektrik, kaynakça, tarih, hipotez, PARDUS, üç boyutlu yazıcılar, sosyoloji, telif hakkı, patent, Fikir ve Sanat Eserleri
1. Sosyal bilimlerden tarih bilimi toplumların geçmişte yapılan hatalardan ders almasını sağlar.
Açıklama: Geçmişteki olayları, savaşları, antlaşmaları ve toplumların yaşadıklarını inceleyerek bize dersler sunan bilim dalı tarihtir.
2. Ülkemizde geliştirilen PARDUS, millî bir işletim sistemidir.
Açıklama: Bilgisayarlarımızda kullandığımız Windows gibi işletim sistemlerinin Türkiye’de geliştirilen yerli ve millî olanına PARDUS denir.
3. Yakın gelecekte üç boyutlu yazıcılar sayesinde birçok ürün evde üretilebilecektir.
Açıklama: Bilgisayarda tasarlanan bir nesneyi katman katman somut bir şekilde üreten teknolojiye üç boyutlu yazıcı denir. Bu sayede evimizde küçük eşyalar üretebiliriz.
4. Günümüzde daha çok petrol ürünleriyle çalışan taşıtların gelecekte büyük oranda elektrik enerjisi ile çalışacağı düşünülmektedir.
Açıklama: Çevreyi daha az kirleten ve petrole bağımlılığı azaltan elektrikli arabalar, geleceğin ulaşım aracı olarak görülmektedir.
5. Araştırdığınız bir konuyla ilgili varsayımlara hipotez denir.
Açıklama: Bilimsel bir araştırmanın başında, henüz kanıtlanmamış ama test edilecek olan geçici çözüm önerisine, yani tahminimize hipotez (varsayım) deriz.
6. Telif hakkı, kişinin eser veya ürünlerin kullanılması konusunda sahip olduğu hakları ifade etmektedir.
Açıklama: Bir yazarın kitabını, bir müzisyenin şarkısını veya bir ressamın tablosunu izinsiz kopyalamamızı engelleyen yasal hakka telif hakkı denir. Eser sahibinin emeğini korur.
7. Bilimsel çalışmalarda yararlanılan kaynaklar kaynakça bölümünde gösterilir.
Açıklama: Bir ödev veya araştırma hazırlarken hangi kitaplardan, hangi internet sitelerinden yararlandığımızı belirttiğimiz listenin olduğu bölüme kaynakça denir.
8. Ülkemizde telif hakları Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile yasal olarak güvence altındadır.
Açıklama: Türkiye’de yazarların, sanatçıların ve bilim insanlarının eserlerini koruyan özel bir kanun vardır. Bu kanunun adı “Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu”dur.
9. Bir buluşun kime ait olduğu patent belgesi ile tespit edilerek buluş koruma altına alınır.
Açıklama: Yeni bir makine veya yöntem icat ettiğinizde, başkalarının bunu sizden izinsiz üretip satmasını engellemek için aldığınız resmi belgeye patent denir.
Harika bir iş çıkardınız çocuklar! Bu etkinlikle hem eski bilgilerimizi tazeledik hem de yeni kavramları pekiştirdik. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!