Merhaba sevgili 6. sınıf öğrencilerim,
Bugün sizlerle kitabımızdaki “Etkinlik Zamanı” bölümündeki soruları birlikte çözeceğiz. Bu sorular, yaşadığımız çevreyi ve ülkemizin tarımsal zenginliklerini daha iyi anlamamıza yardımcı olacak. Haydi başlayalım!
1. Bulunduğunuz yerde ova ve plato bulunmakta mıdır? Varsa isimleri nedir?
Bu soru, aslında hepimizin kendi yaşadığı yere göre cevaplaması gereken bir soru. Ben size bir örnek olması için, diyelim ki okulumuz Ankara‘da, yani İç Anadolu Bölgesi’nde bulunuyor. Bu durumda soruyu şöyle cevaplayabiliriz:
Adım 1: İlk olarak yaşadığımız yerin coğrafi özelliklerini düşünelim. Ankara, İç Anadolu’da yer aldığı için etrafı genellikle düzlükler ve yüksek düzlüklerle çevrilidir.
Adım 2: Bu düzlüklere ne isim verildiğini hatırlayalım. Çevresine göre yüksekte kalan geniş düzlüklere plato diyorduk. Ankara ve çevresinde Türkiye’nin en önemli platolarından olan Haymana Platosu ve Cihanbeyli Platosu bulunur. Ankara’nın içinden geçen Sakarya Nehri’nin çevresinde ise daha alçak düzlükler, yani küçük ovalar vardır.
Sonuç: Evet, bulunduğumuz yer olan Ankara’da plato bulunmaktadır. En bilinenleri Haymana Platosu ve Cihanbeyli Platosu‘dur.
Unutmayın: Siz de kendi yaşadığınız şehre göre bu soruyu cevaplamalısınız. Örneğin Adana’da yaşıyorsanız Çukurova, Konya’da yaşıyorsanız Konya Ovası, Erzurum’da yaşıyorsanız Erzurum-Kars Platosu diyebilirsiniz.
2. Bulunduğunuz yerdeki ovada hangi tarım ürünleri yetiştirilmektedir?
Yine ilk sorudaki Ankara örneğimizden devam edelim. Ankara’nın bulunduğu platolar ve ovalar, karasal iklimin etkisi altındadır. Bu iklim tipinde en çok ne yetiştiğini bir düşünelim.
Adım 1: Ankara’da yazlar sıcak ve kurak, kışlar ise soğuk ve kar yağışlı geçer. Bu iklim koşulları, suya çok fazla ihtiyaç duymayan ürünler için daha uygundur.
Adım 2: Bu yüzden Ankara ve çevresindeki topraklarda en çok tahıl ürünleri yetiştirilir. Bunların başında ise şunlar gelir:
- Buğday
- Arpa
- Şeker Pancarı
Sonuç: Ankara ve çevresindeki ovalarda genellikle buğday, arpa gibi tahıllar ve şeker pancarı gibi sanayi bitkileri yetiştirilmektedir.
3. Türkiye ova ve platolar haritasına göre ülkemizin tarımsal faaliyetleri hakkında neler söylenebilir?
Bu soruyu cevaplamak için hem yukarıdaki metinden hem de haritadan faydalanacağız. Haritadaki renkler bize yer şekillerinin yüksekliği hakkında bilgi veriyor. Yeşil renkler alçak yerleri, sarı ve kahverengi tonları ise yüksek yerleri gösterir.
Adım 1: Kıyı Bölgelerini İnceleyelim
Haritada Ege, Akdeniz ve Karadeniz kıyılarının yeşil renkte olduğunu görüyoruz. Buralar, akarsuların taşıdığı verimli topraklarla oluşan delta ovalarının (Çukurova, Bafra, Çarşamba gibi) bulunduğu yerlerdir. Bu verimli topraklarda ve ılıman iklimde mısır, pamuk, fındık, turunçgiller gibi çok çeşitli ve gelir getiren tarım ürünleri yetiştirilir.Adım 2: İç Bölgeleri İnceleyelim
Haritanın iç kısımları (İç Anadolu gibi) genellikle sarı ve açık kahverengi. Buralar geniş ovaların ve platoların olduğu yerler. Metinde de yazdığı gibi Konya, Harran gibi ovalarda ve platolarda karasal iklime dayanıklı olan tahıl tarımı (buğday, arpa) yaygındır. Ayrıca bu geniş düzlükler küçükbaş hayvancılık (koyun, keçi yetiştiriciliği) için de çok uygundur.Adım 3: Doğu Bölgelerini İnceleyelim
Doğu Anadolu Bölgesi’ne baktığımızda ise rengin koyu kahverengiye döndüğünü görüyoruz. Bu, bölgenin çok yüksek platolardan (Erzurum-Kars Platosu gibi) oluştuğunu gösterir. Yükseklik ve sert iklim nedeniyle tarım ürünleri çeşitliliği azdır. Bu yüzden burada daha çok yaz yağışlarıyla yeşeren çayırlarda büyükbaş mera hayvancılığı (sığır yetiştiriciliği) yapılır.
Sonuç:
Ülkemizin yer şekilleri çeşitlilik gösterdiği için tarımsal faaliyetler de bölgelere göre farklılaşır.
- Kıyılardaki alçak ve verimli ovalarda çeşitli tarım ürünleri yetiştirilir.
- İç bölgelerdeki plato ve ovalarda daha çok tahıl tarımı ve küçükbaş hayvancılık yapılır.
- Doğu’daki yüksek platolarda ise temel geçim kaynağı büyükbaş hayvancılıktır.
Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Aklınıza takılan bir soru olursa her zaman sorabilirsiniz. İyi çalışmalar dilerim!