Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili öğrencim, ben Sosyal Bilgiler öğretmenin. Gel, şimdi birlikte bu soruları adım adım, keyifli bir şekilde çözelim ve konuları pekiştirelim. Önce bulmacayla başlayalım, sonra da düşünme sorularına geçeriz. Hazır mısın?
E. Aşağıdaki bulmacayı çözünüz.
Şimdi bulmacadaki soruları tek tek inceleyip doğru cevapları bulalım ve yerlerine yerleştirelim.
1. Devletin herkesten doğrudan doğruya veya bazı malların fiyatlarının üstüne fiyat koyarak topladığı para.
Adım 1: Soruyu dikkatlice okuyalım. Devletin bizden veya aldığımız ürünlerden topladığı parayı soruyor. Bu parayla devlet, yol, okul, hastane gibi hizmetleri yapar.
Adım 2: Derslerimizde bu kavrama ne isim verdiğimizi hatırlayalım. Devletin en önemli gelir kaynağıdır.
Adım 3: Evet, doğru bildin! Bu paranın adı vergidir.
Sonuç: VERGİ
2. Üretim için bir işe girişen, kalkışan kimse.
Adım 1: Bu soruda yeni bir fikirle ortaya çıkan, risk alan ve bir iş kuran kişiyi bulmamız isteniyor.
Adım 2: Bu kişiler yeni fabrikalar açar, yeni ürünler icat ederler. Ekonominin canlanmasını sağlarlar. Bu kişilere ne diyorduk?
Adım 3: Harikasın! Bu kişilere girişimci denir.
Sonuç: GİRİŞİMCİ
3. Toprağa bağlı bir ekonomik faaliyet.
Adım 1: Toprağı ekip biçerek ürün elde ettiğimiz ekonomik faaliyet soruluyor.
Adım 2: Buğday, pamuk, domates gibi ürünleri bu faaliyet sayesinde elde ederiz. Bu faaliyetin adı nedir?
Adım 3: Elbette, bu faaliyet tarımdır.
Sonuç: TARIM
4. Bir ürünün, bir malın, bir hizmetin satışını artırmak amacıyla faaliyet göstermek.
Adım 1: Bir ürünü daha fazla kişiye ulaştırmak ve satmak için yapılan tanıtım çalışmalarını düşünelim. Reklamlar, kampanyalar bu faaliyetin bir parçasıdır.
Adım 2: Ürünü “pazar”da, yani piyasada daha çekici hale getirme işidir.
Adım 3: Bu kelime pazarlama olmalı.
Sonuç: PAZARLAMA
5. Akdeniz ikliminin etkili olduğu yerlerde yetişen bir meyve.
Adım 1: Akdeniz Bölgesi’nin meşhur meyvelerini hatırlayalım. Portakal, mandalina, limon, greyfurt gibi…
Adım 2: Bu meyvelerin hepsine verilen ortak bir isim vardır. Genellikle kış aylarında bolca tüketiriz.
Adım 3: Bu meyve grubunun genel adı turunçgildir.
Sonuç: TURUNÇGİL
6. Üretilen ürün ya da malın bir yerden bir yere taşınması.
Adım 1: Bir ürün fabrikada üretildikten sonra marketlere, dükkanlara nasıl ulaşıyor? Kamyonlarla, gemilerle, trenlerle taşınıyor.
Adım 2: Üretim zincirinin bu halkasına, yani ürünlerin tüketicilere ulaştırılmasına ne ad verilir?
Adım 3: Bu işlemin adı dağıtımdır.
Sonuç: DAĞITIM
7. Yenilenebilir enerji kaynaklarından biri.
Adım 1: Yenilenebilir enerji, doğada tükenmeyen, kendini yenileyen enerji demektir. Güneş, su gibi…
Adım 2: Soru bizden bunlardan birini istiyor. Bulmacadaki yerine baktığımızda 6 harfli bir kelime arıyoruz. Pervaneleri döndüren doğal güç aklına geldi mi?
Adım 3: Evet, bu enerji kaynağı rüzgârdır.
Sonuç: RÜZGÂR
8. Belirli faaliyet ve işlemler sonucu yeni bir mal veya hizmet meydana getirme.
Adım 1: Bu tanım, bir hammaddeyi alıp onu yeni bir şeye dönüştürme işini anlatıyor. Örneğin, buğdaydan ekmek yapmak gibi.
Adım 2: Ekonomik faaliyetlerin ilk ve en temel basamağıdır.
Adım 3: Bu sürecin adı üretimdir.
Sonuç: ÜRETİM
9. Doğaya ve canlılara zararı olan yakıt türü.
Adım 1: Havayı kirleten, çevreye zarar veren yakıtları düşünelim. Kömür, petrol, doğal gaz gibi…
Adım 2: Bu yakıtların ortak bir adı vardır. Milyonlarca yıl önce yaşamış canlı kalıntılarından oluştukları için bu ismi alırlar.
Adım 3: Bu yakıtlara fosil yakıt denir. Bulmacaya sadece “fosil” yazmamız yeterli.
Sonuç: FOSİL
10. Onarma, yapma işi.
Adım 1: Bozulan bir eşyayı, bir makineyi tekrar çalışır hale getirme işlemine ne denir?
Adım 2: Örneğin, bozulan bir saati saatçiye götürdüğümüzde yapılan iş…
Adım 3: Bu işin adı tamirdir.
Sonuç: TAMİR
11. Belli bir eğitim ile kazanılan, sistemli bilgi ve becerilere dayalı, insanlara yararlı mal üretmek ve karşılığında para kazanmak için yapılan, kuralları belirlenmiş iş.
Adım 1: Bu uzun tanım, aslında insanların geçimlerini sağlamak için yaptıkları işi anlatıyor. Doktorluk, öğretmenlik, mühendislik gibi…
Adım 2: Büyüyünce “ne olmak istersin?” sorusuna verdiğimiz cevap aslında bu kelimedir.
Adım 3: Bu kelime tabii ki meslektir.
Sonuç: MESLEK
12. Bir küçükbaş hayvan.
Adım 1: Küçükbaş hayvanları hatırlayalım: keçi, kuzu gibi…
Adım 2: Bize yününden, sütünden ve etinden faydalandığımız, sıkça gördüğümüz bir hayvan soruluyor.
Adım 3: Bu hayvan koyundur.
Sonuç: KOYUN
D. Aşağıdaki soruların cevaplarını defterinize yazınız.
Şimdi de biraz düşünüp yorum yapmamız gereken sorulara bakalım. Bu soruların tek bir doğru cevabı olmayabilir, önemli olan mantıklı ve güzel açıklamalar yapabilmektir.
1. Ülkemizin daha güçlü bir ekonomiye sahip olması için neler yapılmalıdır?
Sevgili öğrencim, bir ülkenin ekonomisini güçlendirmek, tıpkı bir takımı şampiyon yapmaya benzer. Birçok alanda aynı anda başarılı olmamız gerekir. İşte bazı önemli adımlar:
- Üretimi Artırmalıyız: Daha çok fabrika kurmalı, tarımda modern yöntemler kullanarak daha çok ürün elde etmeliyiz. Kendi arabamızı, telefonumuzu, ilacımızı üretmeliyiz.
- Teknoloji ve Bilime Yatırım Yapmalıyız: Yeni buluşlar yapan, bilim üreten bir ülke olmalıyız. Bu, daha değerli ürünler satmamızı sağlar.
- Nitelikli İnsan Gücü Yetiştirmeliyiz: Eğitim sistemimizi güçlendirerek iyi eğitim almış, mesleğinde uzman insanlar yetiştirmeliyiz.
- İhracatı Artırıp İthalatı Azaltmalıyız: Yani, dış ülkelere daha çok mal satmalı (ihracat), onlardan daha az mal almalıyız (ithalat).
- Doğal Kaynaklarımızı Verimli Kullanmalıyız: Sahip olduğumuz madenleri, suları, toprakları israf etmeden, en akıllıca şekilde kullanmalıyız.
- Girişimcileri Desteklemeliyiz: Yeni iş fikirleri olan insanlara destek olmalı, onların iş kurmalarını kolaylaştırmalıyız.
2. Dünyada doğal kaynakların tükenmesi ya da kullanılamaz hâle gelmesi durumunda neler yaşanabilir?
Doğal kaynaklar (su, petrol, kömür, ormanlar vb.) yaşamımızın temelidir. Onlar olmadan hayat çok zorlaşır. Eğer tükenirlerse başımıza şunlar gelebilir:
- Enerji Kıtlığı: Petrol, kömür gibi kaynaklar biterse arabalar çalışmaz, fabrikalar üretim yapamaz, evlerimizi ısıtamayız. Büyük bir enerji krizi yaşanır.
- Su Savaşları ve Kıtlık: İçme ve tarım için gerekli olan temiz su kaynakları tükenirse, insanlar ve ülkeler arasında su için büyük kavgalar, hatta savaşlar çıkabilir.
- Ekonomik Çöküş: Üretim duracağı için fabrikalar kapanır, insanlar işsiz kalır ve büyük bir yoksulluk başlar.
- Açlık ve Beslenme Sorunları: Tarım yapılamayacağı için gıda üretimi azalır ve dünyada büyük bir açlık sorunu ortaya çıkar.
Bu yüzden kaynaklarımızı tasarruflu kullanmalı ve yenilenebilir enerji kaynaklarına (güneş, rüzgâr) yönelmeliyiz.
3. Nitelikli insanda bulunması gereken özellikler nelerdir?
Nitelikli insan, sadece okumuş insan demek değildir. Bir ülkenin gelişimini sağlayan, değerli ve yetenekli insandır. Nitelikli bir insanda şu özellikler bulunur:
- İşini İyi Yapar: Alanında iyi eğitim almış, uzman ve beceriklidir.
- Girişimcidir: Yeniliklere açıktır, yeni fikirler üretir ve bunları hayata geçirmek için cesurca adımlar atar.
- Araştırmacı ve Meraklıdır: Sürekli yeni şeyler öğrenmeye çalışır, kendini geliştirir.
- Çalışkan ve Sorumluluk Sahibidir: Üzerine aldığı görevi en iyi şekilde ve zamanında yapar. Tembellik etmez.
- İş Birliğine Açıktır: Başkalarıyla uyum içinde çalışabilir, iyi bir takım oyuncusudur.
- Ülkesini ve İnsanları Sever: Yaptığı işlerle ülkesine ve topluma faydalı olmaya çalışır.
Unutma, sen de bu özelliklere sahip olarak ülkemizin geleceği için nitelikli bir insan olabilirsin!