Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün sizlerle birlikte kitabımızdaki haritalı bir etkinliği yapacağız. Önümüzdeki haritayı ve metinleri kullanarak soruları adım adım, kolayca anlayacağınız bir şekilde çözeceğiz. Hazırsanız, haydi başlayalım!
Öncelikle haritamızı ve metinleri dikkatlice incelememiz gerekiyor. Bu harita, ülkemizin ne kadar zengin maden ve enerji kaynaklarına sahip olduğunu gösteriyor. Soruları çözmek için haritanın altındaki lejant dediğimiz, yani sembollerin ne anlama geldiğini açıklayan bölüm bizim en büyük yardımcımız olacak. Unutmayın, haritaların dilini çözmek için lejantı doğru okumak çok önemlidir.
Soru 1: Taş kömürü, linyit, demir, bakır, volfram, krom, cıva ve bor nerelerde çıkarılmaktadır?
Çözüm: Bu soruyu cevaplamak için haritamızdaki sembolleri ve bu sembollerin hangi şehirlere denk geldiğini bulacağız. Tıpkı bir define avcısı gibi, ipuçlarını (sembolleri) takip ederek hazinelere (madenlere) ulaşacağız!
Adım 1: İlk olarak haritanın sağ alt köşesindeki “Lejant” bölümüne bakıyoruz. Soruda bizden istenen her bir madenin sembolünü öğrenelim.
Adım 2: Şimdi bu sembolleri harita üzerinde bularak hangi şehirlerde yoğunlaştıklarını listeleyelim.
- Taş kömürü: Lejantta sembolü siyah bir kare olarak gösterilmiş. Haritaya baktığımızda bu sembolün Zonguldak ve çevresinde olduğunu görüyoruz. Demek ki taş kömürü en çok bu bölgeden çıkarılıyor.
- Linyit: Sembolü sarı bir daire. Haritada sarı dairelerin ülkemizin pek çok yerine yayıldığını görebiliriz. Başlıca çıkarıldığı yerler: Kütahya, Manisa, Kahramanmaraş, Ankara, Tekirdağ ve Sivas.
- Demir: Sembolü mavi bir üçgen. Haritada mavi üçgenleri aradığımızda özellikle Sivas (Divriği) ve Malatya (Hekimhan) çevresinde yoğunlaştığını fark ederiz.
- Bakır: Sembolü kahverengi bir daire. Bu sembolü takip ettiğimizde Artvin (Murgul), Kastamonu (Küre) ve Elazığ (Maden) gibi şehirler karşımıza çıkıyor.
- Volfram: Sembolü mor bir daire. Haritada bu sembolü aradığımızda Bursa (Uludağ)‘da bulunduğunu görüyoruz.
- Krom: Sembolü yeşil bir baklava dilimi (eşkenar dörtgen). Haritada Elazığ (Guleman) ve Muğla (Fethiye-Köyceğiz) çevresinde bu madenin çıkarıldığını görebiliriz.
- Cıva: Sembolü kırmızı bir damla. Haritamızda İzmir (Ödemiş) ve Konya (Sarayönü)‘nde cıva yatakları olduğunu tespit ediyoruz.
- Bor: Sembolü pembe bir yıldız. Metinde de belirtildiği gibi dünya rezervlerinin çoğuna sahip olduğumuz bu değerli maden, haritada Balıkesir, Kütahya, Bursa ve Eskişehir çevresinde yoğunlaşmıştır.
Soru 2: Yaşadığınız ilde herhangi bir maden yatağı olup olmadığını haritadan tespit ediniz. Varsa bunlar nelerdir? Komşu illerde hangi maden yatakları bulunmaktadır?
Çözüm: Bu soru kişisel bir soru, yani cevabı her biriniz için farklı olacak. Ben size bu soruyu nasıl cevaplayacağınızı bir örnek üzerinden anlatacağım. Siz de kendi yaşadığınız şehre göre aynı adımları izleyeceksiniz.
Örnek olarak Ankara’da yaşadığımızı varsayalım.
Adım 1: Haritayı açıp başkentimiz Ankara‘yı buluyorum.
Adım 2: Ankara’nın il sınırları içine dikkatlice bakıyorum. Ankara’da sarı bir daire görüyorum. Hemen lejanta gidip sarı dairenin ne anlama geldiğine bakıyorum: Linyit. O zaman ilk sorunun cevabı: “Evet, yaşadığım il olan Ankara’da linyit yatakları bulunmaktadır.”
Adım 3: Şimdi de Ankara’nın komşu illerine bakıyorum. Ankara’nın komşuları: Eskişehir, Konya, Kırşehir, Kırıkkale, Çankırı, Bolu.
Adım 4: Bu komşu illerdeki maden sembollerini lejant yardımıyla belirliyorum.
- Eskişehir‘e bakıyorum: Pembe yıldız (Bor) ve Lületaşı sembolünü görüyorum.
- Konya‘ya bakıyorum: Kırmızı damla (Cıva) ve Boksit sembolünü görüyorum.
- Kırşehir‘e bakıyorum: Mermer sembolünü görüyorum.
- Kırıkkale ve Çankırı‘ya bakıyorum: Bu illerde de Linyit (sarı daire) olduğunu görüyorum.
İşte bu kadar! Siz de şimdi kendi yaşadığınız ili ve komşu illeri haritada bularak bu adımları uygulayabilirsiniz. Belki de yaşadığınız yerde hiçbir maden yoktur, bu da bir cevaptır. Önemli olan haritayı doğru okuyabilmektir.
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Unutmayın, Sosyal Bilgiler dersi haritalarla çok daha keyifli! Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere.