Harika bir çalışma! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Gönderdiğiniz bu güzel soruları şimdi hep birlikte, adım adım çözeceğiz. Unutmayın, her sorunun içinde bir ipucu gizlidir. Önemli olan dikkatli okumak ve doğru ipucunu yakalamak. Haydi başlayalım!
8. Soru: Alabalık çiftliği kurarak ürünlerini pazarlamak isteyen bir yatırımcının yapması gerekenler arasında hangisi yoktur?
- A) Göl ve akarsu kaynaklarına yakın arazi
- B) Alabalıkların beslenmesine uygun yem
- C) Su ısısının –20 dereceden düşük olması
- D) Yerleşim yerlerine ulaşımın kolay olması
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu soruda bir girişimci olduğumuzu ve alabalık çiftliği kurmak istediğimizi hayal edelim. Başarılı olmak için nelere ihtiyacımız olur, bir düşünelim.
Adım 1: Şıkları tek tek inceleyelim.
- A) Göl ve akarsu kaynaklarına yakın arazi: Alabalıklar tatlı ve serin sularda yaşar. Bu yüzden çiftliğimizin bir su kaynağına yakın olması şarttır. Bu doğru.
- B) Alabalıkların beslenmesine uygun yem: Tıpkı bizim gibi, balıkların da büyüyüp gelişmesi için beslenmesi gerekir. Onlara uygun yemleri almalıyız. Bu da gerekli.
- C) Su ısısının –20 dereceden düşük olması: İşte burada dikkatli olmalıyız! Suyun 0 derecede donduğunu Fen Bilimleri dersinden biliyoruz. -20 derece, suyun buz tutacağı, hatta çok daha soğuk bir sıcaklıktır. Alabalıklar bu kadar soğuk bir suda yaşayamazlar, donarlar! Bu yüzden bu ifade kesinlikle yanlıştır.
- D) Yerleşim yerlerine ulaşımın kolay olması: Yetiştirdiğimiz balıkları satmak, yani pazarlamak için şehirlere, pazarlara kolayca ulaştırabilmemiz gerekir. Ulaşımın kolay olması işimizi çok kolaylaştırır. Bu da gerekli bir durumdur.
Adım 2: Soru bizden “hangisi yoktur?” yani hangisi gerekli değildir diye soruyor. Yaptığımız incelemede, suyun -20 derece olmasının balıklar için imkansız bir yaşam koşulu olduğunu gördük.
Sonuç olarak, doğru cevabımız C seçeneğidir.
9. Soru:
I. Uygun toprak seçilmeli.
II. Kaliteli tohum seçilmeli.
III. Toprak, uygun gübre ile zamanında gübrelenmeli.
IV. Toprak zamanında çapanlanmalı.
V. Sulama yeterli ve zamanında yapılmalı.Yukarıdaki maddelere dikkat ederek ülke ekonomisine katkı sağlayan kişi aşağıdakilerden hangisi olabilir?
- A) Balık üreticisi
- B) Maden işleyicisi
- C) Konserve gıda üreticisi
- D) Sebze yetiştiricisi
Çözüm:
Çocuklar, bu soruda bize bir dizi işlem verilmiş ve bu işlemleri yapan kişinin mesleği soruluyor. Verilen ipuçlarını bir dedektif gibi takip edelim!
Adım 1: Verilen maddeleri analiz edelim. Maddelerin hepsi ne ile ilgili? Toprak, tohum, gübre, çapa, sulama… Bütün bu kelimeler aklımıza hemen neyi getiriyor? Elbette tarımı, yani toprağı ekip biçme işini getiriyor.
Adım 2: Şimdi şıklardaki meslekleri bu işlemlerle karşılaştıralım.
- A) Balık üreticisi: Balık üreticisi su ile ilgilenir, toprak ve tohumla değil. Bu olamaz.
- B) Maden işleyicisi: Madenci, yer altındaki madenleri çıkarır. Onun işi de toprakla değil, madenlerle ilgilidir. Bu da olamaz.
- C) Konserve gıda üreticisi: Bu kişi, tarladan gelen ürünleri fabrikada işleyerek konserve haline getirir. Yani üretilen ürünü işler, ama toprağı ekip biçmez. Bu da aradığımız cevap değil.
- D) Sebze yetiştiricisi: Bir sebze yetiştiricisi (yani bir çiftçi) önce iyi bir toprak seçer, sonra kaliteli tohum eker, toprağı gübreler, çapalar ve sular. Verilen tüm maddeler tam olarak bir sebze yetiştiricisinin yaptığı işleri anlatıyor!
Gördüğünüz gibi, tüm ipuçları bizi tek bir mesleğe götürüyor. Bu yüzden doğru cevabımız D seçeneğidir.
10. Soru:
Bilindiği üzere bütün canlıların yaşamı kaynakların varlığına bağlıdır. Hiç bitmeyecekmiş gibi düşünülen bu kaynaklar, insanların onları bilinçsizce kullanmaları sonucu büyük zarara uğramaktadır. Madenler ve enerji kaynaklarımız azalmakta, ormanlar tahrip edilmekte; toprak, hava ve su kirletilmektedir. Hâlbuki yaşamın sürdürülebilmesi için kaynakların ve sağlıklı çevrenin var olması gerekmektedir.
Yukarıdaki paragraftan aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
- A) Ormanlar korunmalı ve daha fazla ağaç dikilmelidir.
- B) Suyun ihtiyaçtan fazlası kesinlikle tüketilmemelidir.
- C) Çevreye ve doğaya zarar vermeyen ürünler kullanılmalıdır.
- D) Fabrikalar su kaynaklarına yakın yerlere kurulmalıdır.
Çözüm:
Bu bir paragraf sorusu. Paragrafı dikkatlice okuyup ana fikrini anlamalıyız. Paragraf bize doğal kaynakları bilinçsizce kullandığımızı ve onlara zarar verdiğimizi, oysa yaşam için bu kaynakların ve temiz bir çevrenin şart olduğunu anlatıyor. Yani ana fikir: Doğal kaynaklarımızı korumalıyız.
Adım 1: Şimdi şıkları bu ana fikir çerçevesinde değerlendirelim. Hangisi bu fikirle çelişiyor, yani hangisine ulaşamayız?
- A) Ormanlar korunmalı ve daha fazla ağaç dikilmelidir: Paragrafta “ormanlar tahrip edilmekte” diyor. Buna karşı alınacak önlem ormanları korumak ve ağaç dikmektir. Bu sonuca ulaşabiliriz.
- B) Suyun ihtiyaçtan fazlası kesinlikle tüketilmemelidir: Paragrafta kaynakların “bilinçsizce kullanıldığı” söyleniyor. Suyu israf etmemek, bilinçli kullanmaktır. Bu sonuca da ulaşabiliriz.
- C) Çevreye ve doğaya zarar vermeyen ürünler kullanılmalıdır: Paragraf çevrenin kirlendiğinden bahsediyor. Çevreye zarar vermeyen ürünler kullanmak, bu kirliliği önlemeye yönelik bir adımdır. Bu sonuca da ulaşabiliriz.
- D) Fabrikalar su kaynaklarına yakın yerlere kurulmalıdır: Paragraf bize “toprak, hava ve su kirletilmektedir” diyor. Fabrikalar genellikle atıklarıyla çevreyi, özellikle de suyu kirletme potansiyeli olan tesislerdir. Böyle bir tesisi su kaynağının tam yanına kurmak, o suyu kirletme riskini artırır. Paragrafın genel anlamı kaynakları korumak iken, bu şık kaynakları tehlikeye atmayı öneriyor gibi. Dolayısıyla bu paragrafa tamamen terstir.
Adım 2: Paragrafın ana düşüncesiyle çelişen tek şık D seçeneğidir. Paragraftan böyle bir sonuç çıkaramayız.
Dolayısıyla doğru cevabımız D seçeneğidir.
11. Soru: Meslek seçimi konusunda araştırma yapan Ayşe’nin kendisine en uygun mesleği tespit edebilmek için aşağıdakilerden hangisini öğrenmesi gerekli değildir?
- A) Mesleğin kişilik özelliğine uygun olup olmadığını
- B) Mesleğin babasının mesleğine yakın olup olmadığını
- C) Meslek için gerekli eğitim sürecini
- D) Meslek için gerekli becerilere sahip olup olmadığını
Çözüm:
Sevgili gençler, meslek seçimi hayatımızdaki en önemli kararlardan biridir. Bu kararı verirken kendimizi iyi tanımalıyız. Ayşe de bunu yapmaya çalışıyor. Bakalım Ayşe için hangisi önemsiz bir bilgi olur?
Adım 1: Meslek seçerken neleri dikkate almamız gerektiğini düşünelim ve şıkları buna göre değerlendirelim.
- A) Mesleğin kişilik özelliğine uygun olup olmadığını: Bu çok önemlidir! Eğer insanlarla iletişim kurmayı seven, dışa dönük biriyseniz masa başı bir iş sizi sıkabilir. Ya da sakin, dikkatli biriyseniz hareketli bir iş size göre olmayabilir. Kişiliğimiz, meslekteki mutluluğumuzu doğrudan etkiler. Bu gereklidir.
- B) Mesleğin babasının mesleğine yakın olup olmadığını: Ailemizin meslekleri bizim için bir örnek olabilir ama meslek seçiminde bir zorunluluk veya gereklilik değildir. Önemli olan bizim ne istediğimiz, bizim neye yeteneğimiz olduğudur. Babamız doktor diye biz de doktor olmak zorunda değiliz. Belki de harika bir müzisyen olacağız! Bu yüzden bu bilgi, Ayşe’nin kendisine uygun mesleği bulması için gerekli değildir.
- C) Meslek için gerekli eğitim sürecini: Bu da çok önemlidir. İstediğimiz meslek için ne kadar süre okumamız gerektiğini, hangi okullara gitmemiz gerektiğini bilmeliyiz. Bu, gelecek planlarımızı yapmamızı sağlar. Bu bilgi gereklidir.
- D) Meslek için gerekli becerilere sahip olup olmadığını: Yeteneklerimiz ve becerilerimiz de çok önemlidir. Resim yapma yeteneğimiz varsa mimarlık, çizimle ilgili meslekler düşünebiliriz. Sayılarla aramız iyiyse mühendislik, muhasebe gibi alanlara yönelebiliriz. Bu bilgi de gereklidir.
Adım 2: Yaptığımız değerlendirmeye göre, kişinin kendi kişiliği, eğitimi ve becerileri meslek seçiminde temel unsurlarken, babasının mesleğinin ne olduğu kişisel bir tercih için gerekli bir kriter değildir.
Bu nedenle doğru cevabımız B seçeneğidir.
Umarım açıklamalarım faydalı olmuştur. Aklınıza takılan bir şey olursa çekinmeden sorun. Başarılar dilerim!