Harika bir görev! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben 6. Sınıf Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Şimdi hep birlikte kitabımızdaki “Etkin Vatandaş” konusuna ait etkinlikleri adım adım çözeceğiz. Bu sayede konuyu çok daha iyi pekiştireceksiniz. Hazırsanız, başlayalım!
Aşağıdaki ifadeleri okuyup eksik bırakılan cümleyi tamamlayınız.
Ben etkin bir vatandaşım. Haklarımın ve sorumluluklarımın korunduğundan eminim. Haklarımı nasıl kullanacağımı biliyorum. Sorumluluklarımı yerine getiriyorum. Örneğin ________________.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu soruda bizden etkin bir vatandaş olarak yerine getirdiğimiz bir sorumluluğa örnek vermemiz isteniyor. Etkin vatandaş; haklarını bilen, sorumluluklarını yerine getiren ve topluma katkı sağlayan kişidir. Metnin devamında da aslında bize çok güzel bir ipucu veriliyor: Alışveriş sonrası fiş almak bir vatandaşlık sorumluluğudur. Çünkü bu sayede devletimiz vergi toplar ve bu vergilerle bize yol, okul, hastane gibi hizmetler sunar. Bu bilgiden yola çıkarak cümleyi şöyle tamamlayabiliriz:
Örneğin, alışveriş yaptıktan sonra ülkemin kalkınmasına destek olmak için mutlaka fişimi veya faturamı alırım.
Başka örnekler de verebiliriz tabii ki:
- Örneğin, çevreyi temiz tutar, yerlere çöp atmam.
- Örneğin, seçim zamanı geldiğinde oyumu kullanarak yöneticilerin seçilmesine katkı sağlarım.
- Örneğin, trafik kurallarına uyar, hem kendi hem de başkalarının can güvenliğini tehlikeye atmam.
Etkinlik Zamanı
1. Yukarıdaki haberde yer alan bilinçli tüketiciler anayasanın kendilerine verdiği hangi hakları kullanmıştır? Araştırınız.
Çözüm:
Çocuklar, bu soruyu cevaplamak için önce “Tüketiciler Geçen Yıl En Çok İnternet Alışverişlerini Şikayet Etti” başlıklı haberi dikkatlice anlamamız gerekiyor.
Adım 1: Haberi Anlayalım
Haberde, internetten alışveriş yapan ve sorun yaşayan tüketicilerin (yani bizlerin) bu durumu Bakanlığa şikayet ettiği anlatılıyor. Hatta bunun için Alo 175 Tüketici Danışma Hattı‘nı arayabildikleri belirtiliyor. Yani insanlar, yaşadıkları bir soruna sessiz kalmamış, haklarını aramışlar.
Adım 2: Hangi Hakkı Kullandıklarını Bulalım
Bir vatandaşın yaşadığı bir sorunla ilgili devlete başvurması, istek ve şikayetlerini bildirmesi anayasal bir haktır. Bu hakka Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı denir. Tüketiciler, sorun yaşadıkları bir ürün veya hizmet hakkında şikayette bulunarak aslında bu haklarını kullanmış oluyorlar. Özel olarak bu duruma “Tüketici Hakkı” da diyebiliriz. Çünkü bilinçli bir tüketici, aldığı mal veya hizmet kusurlu çıktığında hakkını aramayı bilir.
Sonuç:
Haberdeki bilinçli tüketiciler, anayasanın kendilerine verdiği Tüketici Haklarını ve genel olarak Dilekçe Hakkı‘nı kullanmışlardır. Sorunlarına çözüm arayarak etkin bir vatandaş olduklarını göstermişlerdir.
2. Çevrenizde etkin vatandaş olduğunu düşündüğünüz kişiler var mı? Varsa bu kişilerin özellikleri nelerdir? Aşağıya yazınız.
Çözüm:
Bu soru, sizin kendi gözlemlerinize ve düşüncelerinize dayalı bir soru. Yani herkesin cevabı farklı olabilir. Etkin vatandaşın kim olduğunu artık biliyoruz. Şimdi çevrenizi düşünün: Aileniz, komşularınız, öğretmenleriniz… Hangileri etkin vatandaş özelliklerini taşıyor? Ben size düşünmeniz için bazı örnekler vereyim, siz de bu örneklerden yola çıkarak kendi cevabınızı oluşturabilirsiniz.
Etkin Vatandaş Örnekleri ve Özellikleri:
- Oy Kullanan Annem/Babam: Ülke yönetimine katılmak için seçimlerde oy kullanması, onun bir etkin vatandaş olduğunu gösterir. Çünkü bu hem bir haktır hem de bir sorumluluktur.
- Geri Dönüşüme Önem Veren Komşumuz: Çöplerini (cam, plastik, kağıt) ayrı ayrı biriktirip geri dönüşüm kutularına atması, onun çevreye karşı ne kadar duyarlı ve sorumlu bir vatandaş olduğunu gösterir.
- Apartman Yöneticimiz: Apartmanın sorunlarıyla ilgilenmesi, toplantılar düzenleyerek ortak kararlar alınmasını sağlaması, onu yaşadığı topluma karşı sorumlu bir etkin vatandaş yapar.
- Trafik Kurallarına Uyan Bir Sürücü: Kırmızı ışıkta duran, yaya geçidinde yayalara yol veren bir sürücü, sadece kendi canını değil, başkalarının da hakkını ve can güvenliğini düşünen bir etkin vatandaştır.
Siz de bu şekilde çevrenizden birini düşünüp onun hangi davranışının kendisini “etkin vatandaş” yaptığını yazabilirsiniz. Unutmayın, küçük veya büyük demeden sorumluluklarını yerine getiren herkes etkin bir vatandaştır!
Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Hepinize iyi çalışmalar dilerim!