6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Cevapları Evos Yayınları Sayfa 111

Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben 6. Sınıf Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Gelin, bu harika etkinliği birlikte yapalım ve Türkiye’mizin iklimlerini daha yakından tanıyalım. Önümüzdeki harita ve bilgiler, ülkemizin ne kadar çeşitli ve zengin bir coğrafyaya sahip olduğunu bize gösteriyor. Şimdi soruları adım adım, hep birlikte çözümleyelim.

Soru 1: Edirne ve çevresinde karasal iklimin etkisi görülmektedir. Bunun nedeni ne olabilir?

Harika bir soruyla başlıyoruz! Hadi cevabı bulmak için haritayı bir dedektif gibi inceleyelim.

• Adım 1: Öncelikle haritamızda Edirne’yi bulalım. Edirne, ülkemizin en batısında, Trakya bölgesinde yer alıyor. Haritadaki renklere baktığımızda Edirne ve çevresinin sarı renkle gösterildiğini görüyoruz. Lejantta (harita anahtarı) sarı rengin Karasal İklim‘i temsil ettiğini görüyoruz.
• Adım 2: Peki neden denize kıyısı olan Marmara Bölgesi’ndeki Edirne’de karasal iklim görülüyor? Çünkü iklimi etkileyen en önemli faktörlerden biri denize olan uzaklıktır. Denizler, bulundukları yerin havasını yumuşatır; yazların aşırı sıcak, kışların da aşırı soğuk olmasını engeller. Edirne, Karadeniz ve Ege Denizi’ne uzaktır ve bu denizlerin ılımanlaştırıcı etkisinden yeterince faydalanamaz. Bu yüzden iç bölgelerimizde görülen karasal iklimin özellikleri Edirne ve çevresinde de görülür. Kısacası, deniz etkisinden uzak olması en önemli nedendir.

Soru 2: Bulunduğunuz yerde hangi iklim özellikleri görülmektedir?

Bu soru size özel! Cevabı sizin yaşadığınız yere göre değişecektir. Ben size örnek olması için Ankara’da yaşayan bir öğrenci gibi cevap vereyim, siz de kendi şehrinize göre düşünün.

Örnek Cevap (Ankara’da yaşayan bir öğrenci için):

Ben Ankara’da yaşıyorum. Haritaya baktığımda Ankara’nın sarı renkle gösterilen Karasal İklim bölgesinde olduğunu görüyorum. Bu iklimin özellikleri ise metinde şöyle anlatılıyor: “Yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve kar yağışlıdır.” Gerçekten de Ankara’da yaz aylarında havalar çok ısınır ve pek yağmur yağmaz. Kışın ise hava dondurucu soğuk olur ve sık sık kar yağar. Yani yaşadığım yerin iklim özellikleri, harita ve metindeki bilgilerle tamamen uyuşuyor.

Şimdi sıra sizde! Haritadan kendi şehrinizi bulun, hangi iklim bölgesinde olduğuna bakın ve o iklimin özelliklerini düşünün. Yaşadığınız yerdeki hava durumu bu özelliklere uyuyor mu?

Soru 3: Ülkemizin büyük çoğunluğunun karasal iklimin etkisi altında olmasının sebepleri nedir?

Çok önemli bir soru! Haritaya baktığımızda sarı rengin ne kadar geniş bir alanı kapladığını görüyoruz, değil mi? Bunun temel iki sebebi var çocuklar:

• Adım 1 – Dağların Uzanış Yönü: Ülkemizin kuzeyinde Karadeniz’e paralel uzanan Kuzey Anadolu Dağları, güneyinde ise Akdeniz’e paralel uzanan Toros Dağları bulunur. Bu dağlar, denizden gelen nemli ve ılıman havanın iç kesimlere girmesini engelleyen birer duvar gibidir.
• Adım 2 – Yükselti ve Denizden Uzaklık: Deniz etkisi iç kısımlara ulaşamadığı için, ülkemizin iç bölgeleri denizden uzaktır ve ortalama yükseltisi de fazladır. Bu durum, kışların çok soğuk, yazların ise çok sıcak ve kurak geçmesine neden olur. Yani dağların denize paralel uzanması ve iç kesimlerin deniz etkisine kapalı olması, ülkemizde karasal iklimin geniş alanlarda görülmesinin ana nedenleridir.

Soru 4: Bulunduğunuz yerde görülen hava olayları, iklim ile ilgili verilen bilgileri doğruluyor mu? Neden?

Bu soru da yine sizin gözlemlerinize dayanıyor, tıpkı 2. soru gibi. Yine bir örnekle açıklayalım. Diyelim ki Rize’de yaşıyorsunuz.

Örnek Cevap (Rize’de yaşayan bir öğrenci için):

Ben Rize’de yaşıyorum. Haritada Rize’nin yeşil renkle gösterilen Karadeniz İklimi bölgesinde olduğunu görüyorum. Metinde Karadeniz iklimi için “dört mevsim yağış görülür” ve “yazları sıcak, kışları ılık ve yağışlıdır” deniyor. Evet, bu bilgiler yaşadığım yeri tam olarak anlatıyor! Rize’de neredeyse her gün yağmur yağabilir. Yazın bile sık sık yağmur görürüz ve kışlar çok sert geçmez. Bu yüzden evet, yaşadığım yerdeki hava olayları iklim bilgilerini kesinlikle doğruluyor.

Soru 5: Karadeniz ve Akdeniz ikliminin ülkemizin kıyı kesimlerinde görülmesinin sebepleri nelerdir?

Bu sorunun cevabı aslında 3. sorunun cevabında saklı! Hadi düşünelim.

• Adım 1: Haritaya tekrar bakalım. Yeşil (Karadeniz İklimi) ve pembe (Akdeniz İklimi) renkli alanların hepsi deniz kenarında, yani kıyılarda yer alıyor.
• Adım 2: Bunun sebebi, denizlerin ılımanlaştırıcı etkisidir. Denizler, geç ısınır ve geç soğur. Bu özellikleri sayesinde kıyıdaki havanın kışın aşırı soğumasını, yazın da aşırı ısınmasını engellerler. Ayrıca denizlerden buharlaşan su, havaya nem katar ve bu da bol yağışa neden olur. Kısacası, bu iklimlerin kıyılarda görülmesinin sebebi doğrudan denizellik, yani deniz etkisidir.

Soru 6: Hangi iklimin insan yaşamı için daha uygun olduğunu düşünüyorsunuz? Neden?

İşte bir yorum sorusu! Bu sorunun tek bir doğru cevabı yok. Önemli olan, seçiminizi nedenleriyle birlikte açıklayabilmeniz. Gelin farklı bakış açılarını değerlendirelim:

• Akdeniz İklimi’ni seçen biri şöyle düşünebilir: “Bence Akdeniz iklimi daha uygun. Çünkü kışlar ılık geçiyor, bu sayede ısınma masrafları daha az oluyor ve dışarıda vakit geçirmek daha kolay. Yazları denize girme ve turizm imkanları da çok fazla.”
• Karadeniz İklimi’ni seçen biri şöyle düşünebilir: “Bence Karadeniz iklimi en iyisi. Her yer yemyeşil ormanlarla kaplı ve hava her zaman temiz. Sürekli yağmur yağması sayesinde tarım yapmak da kolay. Aşırı sıcak ya da aşırı soğuk olmaması güzel.”
• Karasal İklim’i seçen biri ise şöyle düşünebilir: “Ben dört mevsimi de belirgin bir şekilde yaşamayı seviyorum. Yazın sıcağını, kışın karını görmek çok güzel. Ayrıca buğday gibi birçok önemli tarım ürünü bu iklimde yetişiyor. Zorlukları olsa da her mevsimin tadı ayrı.”

Gördüğünüz gibi her iklimin kendine göre güzellikleri ve zorlukları var. Siz de bu iklimlerden birini seçip, neden size daha uygun geldiğini birkaç cümleyle açıklayabilirsiniz. Önemli olan, mantıklı gerekçeler sunmanızdır.

Umarım tüm soruları ve cevaplarını net bir şekilde anlamışsınızdır. Unutmayın, coğrafya yaşadığımız yeri anlamaktır. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!