6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Cevapları Evos Yayınları Sayfa 209

Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün sizlerle birlikte kitabımızdaki “Etkinlik Zamanı” bölümünü yapacağız. Yönetim biçimlerini daha iyi anlamak için harika bir fırsat! Haydi, gelin bu etkinlikleri adım adım, birlikte çözelim.

İlk Etkinlik: Tabloyu Doldurma

Öncelikle önümüzdeki tabloyu, yönetim biçimlerinin özelliklerini düşünerek dolduralım. Her bir yönetim biçimini tek tek inceleyeceğiz.

MONARŞİ

• Uygulandığı Ülkeler: (Günümüzde) İngiltere, İspanya, Japonya gibi ülkelerde sembolik olarak devam etmektedir. Suudi Arabistan gibi bazı ülkelerde ise yönetici tüm yetkilere sahiptir.
• Özellikleri: Yönetim gücü tek bir kişinin, yani kral, padişah, imparator gibi unvanlar taşıyan bir hükümdarın elindedir. En önemli özelliği, yönetme hakkının babadan oğula, yani aynı aile içinde kalmasıdır. Hükümdar ömür boyu tahtta kalır.
• Demokratik İlkelere Uygun Olup Olmadığı ve Nedeni: Demokratik değildir. Çünkü yöneticiler seçimle iş başına gelmez, bu hak onlara doğuştan verilir. Halkın yönetime katılması söz konusu değildir.

OLİGARŞİ

• Uygulandığı Ülkeler: Günümüzde resmi olarak bu yönetim biçimini benimseyen bir ülke pek yoktur. Ancak tarihte Eski Yunan medeniyetindeki bazı şehir devletlerinde görülmüştür.
• Özellikleri: Ülkeyi, zenginlik, askerî güç veya soy gibi nedenlerle ayrıcalıklı olan küçük bir grup yönetir. Yani yönetim sadece belli bir zümrenin elindedir. Kararlar bu küçük grup tarafından alınır.
• Demokratik İlkelere Uygun Olup Olmadığı ve Nedeni: Demokratik değildir. Çünkü egemenlik, yani yönetme gücü halka değil, küçük bir gruba aittir. Halkın tamamı yönetimde söz sahibi olamaz.

TEOKRASİ

• Uygulandığı Ülkeler: Vatikan ve İran günümüzdeki en bilinen örnekleridir. Tarihte de birçok örneği vardır.
• Özellikleri: Ülke, dini kurallara göre yönetilir. Yöneticiler genellikle din adamlarıdır ve yönetim yetkisini Tanrı’dan aldıklarını söylerler. Devletin yasaları, dinin kurallarına dayanır.
• Demokratik İlkelere Uygun Olup Olmadığı ve Nedeni: Demokratik değildir. Çünkü egemenliğin kaynağı ilahi, yani Tanrı’ya dayandırılır. Halkın iradesi değil, dini kurallar esastır.

CUMHURİYET

• Uygulandığı Ülkeler: Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri, Fransa, Almanya gibi dünyadaki birçok ülke bu yönetim biçimini benimsemiştir.
• Özellikleri: Egemenlik, yani yönetme gücü millete aittir. Halk, yöneticilerini belirli bir süreliğine seçimle iş başına getirir. Herkesin kanun önünde eşit olduğu, temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alındığı bir yönetim şeklidir.
• Demokratik İlkelere Uygun Olup Olmadığı ve Nedeni: Demokratik ilkelere en uygun yönetim biçimidir. Çünkü halk, kendi kendini yönetir. Yöneticiler halkın oylarıyla belirlenir ve halka karşı sorumludur.

İkinci Etkinlik: Eşleştirme Soruları

Harika gidiyoruz! Şimdi de aşağıdaki ifadelerin hangi yönetim biçimine ait olduğunu numaraları kullanarak bulalım. Unutmayın: 1 Monarşi, 2 Oligarşi, 3 Teokrasi, 4 Cumhuriyet.

Soru 1: Hangi yönetim biçiminde yönetim aynı aileden gelenlerin elindedir?

Adım 1: Soruda anahtar kelime “aynı aileden gelenler” ifadesi. Yani yönetimin babadan oğula geçtiği bir sistemi soruyor.

Adım 2: Yukarıdaki tabloyu hatırlayalım. Yönetimin babadan oğula geçtiği, hükümdarlık sistemine dayalı yönetim biçimi Monarşi’ydi. Monarşi’nin numarası ise 1.

Sonuç: 1

Soru 2: Hangi yönetim biçiminde ülkeyi yönetenler milletin düşüncelerine saygı göstermek zorundadır?

Adım 1: Burada anahtar ifade “milletin düşüncelerine saygı”. Bu, yönetimin kaynağının millet olduğunu gösterir. Halkın seçtiği yöneticiler, halkın düşüncelerine önem verir.

Adım 2: Millet egemenliğine dayanan, yöneticilerin seçimle belirlendiği yönetim biçimi Cumhuriyettir. Cumhuriyet’in numarası ise 4.

Sonuç: 4

Soru 3: Hangi yönetim biçiminde ülke yönetiminde dinî kurallar geçerlidir?

Adım 1: Soru çok net! Anahtar kelimemiz “dinî kurallar”.

Adım 2: Yönetimin din kurallarına dayandığı yönetim biçimine Teokrasi diyorduk. Teokrasi’nin numarası 3.

Sonuç: 3

Soru 4: Hangi yönetim biçiminde hak ve özgürlükler bir kişinin kararına bağlıdır?

Adım 1: “Bir kişinin kararı” ifadesi, yönetimin tek bir kişide toplandığını anlatıyor. Bu kişinin her dediği kanun sayılabilir.

Adım 2: Yönetimin tek bir hükümdarın elinde olduğu ve onun kararlarının esas olduğu yönetim biçimi Monarşi’dir. Monarşi’nin numarası 1.

Sonuç: 1

Soru 5: Hangi yönetim biçiminde ülke ayrıcalıklı bir grup tarafından yönetilir?

Adım 1: Buradaki sihirli kelimeler “ayrıcalıklı bir grup”. Yani tüm halk değil, sadece küçük ve özel bir zümre yönetiyor.

Adım 2: Bu tanım, Oligarşi yönetim biçimine aittir. Oligarşi’nin numarası ise 2.

Sonuç: 2

Soru 6: Hangi yönetim biçiminde yöneticiler yönetme yetkisini Tanrı’dan aldıklarını iddia ederler?

Adım 1: “Yetkiyi Tanrı’dan almak” ifadesi, yönetimin kaynağının ilahi olduğunu gösterir.

Adım 2: Bu inanç, din kurallarına dayalı Teokrasi yönetiminin temelidir. Teokrasi’nin numarası 3.

Sonuç: 3

Soru 7: Hangi yönetim biçiminde yönetme yetkisi milletin elindedir?

Adım 1: “Yönetme yetkisi milletin elindedir” cümlesi, egemenliğin halka ait olduğunu söylüyor. Bu, demokrasinin temelidir.

Adım 2: Egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğu yönetim biçimi tabii ki Cumhuriyettir. Cumhuriyet’in numarası 4.

Sonuç: 4

Soru 8: Hangi yönetim biçiminde karar alma süreçleri küçük bir topluluğun elindedir?

Adım 1: Soruda “küçük bir topluluk” ifadesi geçiyor. Bu, yönetimin ve karar alma gücünün halka yayılmadığını, dar bir çevrede kaldığını gösterir.

Adım 2: Ayrıcalıklı, küçük bir grubun yönettiği sistemin adı Oligarşi’ydi. Oligarşi’nin numarası 2.

Sonuç: 2

İşte bu kadar! Gördüğünüz gibi yönetim biçimlerinin temel özelliklerini bildiğimizde soruları çözmek ne kadar da kolay. Hepiniz harikaydınız, tebrik ederim!