Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün birlikte bu alıştırmaları çözeceğiz ve konularımızı pekiştireceğiz. Hadi bakalım, kalemler ve defterler hazırsa başlayalım!
***
###
B. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere kutucukta verilenlerden uygun olanları yazınız.
Haydi şimdi cümleleri tek tek inceleyelim ve kutucuktaki doğru kelimeleri boşluklara yerleştirelim.
1. Türkiye petrol gibi yer altı kaynakları bakımından zengin ülkelere komşudur.
Açıklama: Sevgili çocuklar, Türkiye’nin komşularından olan Irak ve İran gibi ülkeler petrol rezervleri açısından çok zengindir. Bu nedenle cümleyi en doğru tamamlayan kelime petrol‘dür.
2. Dünya’nın en büyük kara parçası Asya kıtasıdır.
Açıklama: Biliyorsunuz ki dünyamızda 7 kıta var. Bu kıtalar içinde yüz ölçümü en büyük olanı, bizim de bir parçası olduğumuz Asya kıtasıdır.
3. Türkiye fiziki haritasına bakarak ülkemizin yeryüzü şekilleri hakkında çıkarımlarda bulunmak mümkündür.
Açıklama: Fiziki haritalar bize neyi gösterirdi? Dağları, ovaları, platoları, nehirleri… Yani bir yerin yeryüzü şekillerini! Bu yüzden doğru kelime yeryüzü olmalı.
4. Ülkemizde üç farklı iklim görülmektedir.
Açıklama: Ülkemizin coğrafi konumu sayesinde üç ana iklim tipi görülür: Karadeniz iklimi, Akdeniz iklimi ve Karasal iklim. Cümlede bahsedilen bu üç farklı şey iklim‘dir.
5. Ülkemizde farklı ekonomik faaliyetlerin yapıldığı illerden biri de Kocaeli ilimizdir.
Açıklama: Kocaeli, sanayinin (fabrikaların), ticaretin ve ulaşımın çok geliştiği bir ilimizdir. Bu da orada çok çeşitli ekonomik faaliyetlerin yapıldığını gösterir. Bu yüzden doğru cevap Kocaeli‘dir.
6. Ülkemizde Zonguldak ilindeki nüfusun bir bölümü taş kömürü madenine bağlı olarak burada yaşamaktadır.
Açıklama: Türkiye’de taş kömürü denince aklımıza hemen Zonguldak gelmelidir. Bu ilimiz, zengin taş kömürü yatakları sayesinde kurulmuş ve gelişmiştir.
7. Ülkemiz maden kaynakları açısından zengin bir ülkedir.
Açıklama: Türkiye, bor, krom, demir, bakır gibi birçok farklı maden çeşidine sahip bir ülkedir. Bu yüzden genel olarak maden kaynakları bakımından zenginiz diyebiliriz.
8. Muson ikliminin görüldüğü yerlerde belirli dönemlerde yoğun yağmur yağışı olur.
Açıklama: Özellikle Güneydoğu Asya’da görülen Muson ikliminin en belirgin özelliği, yaz aylarında çok şiddetli yağmurların yağmasıdır. Bu yağmurlara “muson yağmurları” denir. Dolayısıyla doğru kelime muson‘dur.
9. İnsanların giyinme, barınma gibi ihtiyaçlarını belirleyen unsurlardan biri de iklimdir.
Açıklama: İklim, hayatımızı birçok yönden etkiler. Soğuk bir yerde kalın giysiler giyer, sağlam evlerde yaşarız. Sıcak bir yerde ise ince giyinir, daha serin evler yaparız. Giyinme gibi temel bir ihtiyacımız olan evlerde yaşama, yani barınma da iklimden etkilenir.
10. Türkiye’nin en verimli topraklarının yer aldığı Amik Ovası’nda yılda birkaç kez ürün alınır.
Açıklama: Amik Ovası, Hatay ilimizde bulunan ve alüvyal toprakları sayesinde çok verimli olan bir ovamızdır. İklimin de uygun olmasıyla burada çiftçiler senede birden fazla ürün yetiştirebilirler. Bu yüzden boşluğa Amik Ovası gelmelidir.
***
###
C. Aşağıdaki I. grubu II. grup ile örnekteki gibi eşleştiriniz.
Şimdi de yerler ile o yerlerde görülen iklim tiplerini eşleştireceğiz. Harita bilgimizi ve iklim konusunu hatırlayalım!
- 1 -> b (Örnek)
Açıklama: Sinop, Trabzon, Rize gibi illerimiz Karadeniz kıyısındadır ve burada her mevsimi yağışlı olan Karadeniz iklimi görülür. Eşleştirme doğru yapılmış.
- 2 -> c
Açıklama: Erzurum, Konya, Ağrı gibi şehirlerimiz denizden uzak, iç bölgelerdedir. Buralarda yazlar sıcak ve kurak, kışlar ise soğuk ve kar yağışlı geçer. Bu iklim tipi Karasal iklim‘dir.
- 3 -> e
Açıklama: Antalya, Mersin, Adana gibi şehirlerimiz Akdeniz kıyısındadır. Burada yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlıdır. Bu iklim tipi Akdeniz iklimi‘dir.
- 4 -> a
Açıklama: Çin, Japonya, Hindistan gibi ülkeler Güneydoğu Asya’da yer alır. Bu bölgenin meşhur yaz yağmurlarıyla bilinen iklimi Muson iklimi‘dir.
- 5 -> d
Açıklama: Endonezya ve Malezya, Ekvator çizgisi üzerinde yer alan ülkelerdir. Bu yüzden burada bütün yıl sıcak ve yağışlı olan Ekvatoral iklim görülür.
- 6 -> ç
Açıklama: Grönland ve Antarktika, Dünya’nın kutup noktalarına en yakın yerlerdir. Buralar yıl boyunca buzlarla kaplıdır ve çok soğuktur. Bu iklim tipi tabii ki Kutup iklimi‘dir.
Not: Dikkat ettiyseniz f şıkkındaki Suudi Arabistan ve Somali gibi ülkeler genellikle Çöl ikliminin görüldüğü yerlerdir. Ancak II. Grupta Çöl iklimi seçeneği olmadığı için bu şıkkı boşta bırakıyoruz. Bazen sorularda böyle çeldiriciler olabilir, dikkatli olmakta fayda var!
Harikasınız çocuklar! Konuları ne kadar güzel öğrendiğinizi görüyorum. Anlamadığınız bir yer olursa sormaktan çekinmeyin. Bir sonraki derste görüşmek üzere!