Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Şimdi hep birlikte bu etkinliği adım adım çözeceğiz ve Selçuklu medeniyetinin ne kadar zengin olduğunu bir kez daha göreceğiz. Hazırsanız, başlayalım!
A. Türkiye Selçuklu Devleti Dönemi’ne ait aşağıda yer alan eserleri 69. sayfada verilen Büyük Selçuklu Devleti eserleriyle karşılaştırınız. Bu eserlerin benzerliklerini ve farklılıklarını yazınız.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu soruda bizden görseldeki Türkiye Selçuklu Devleti eserlerini, kitabımızın başka bir sayfasındaki Büyük Selçuklu Devleti eserleriyle karşılaştırmamız isteniyor. Elimizde diğer sayfa olmadığı için, biz de bu dört muhteşem eseri kendi aralarında karşılaştırarak hem benzerliklerini hem de farklılıklarını keşfedeceğiz. Bu şekilde de çok şey öğreneceğimize eminim! Haydi görselleri dikkatlice inceleyelim.
Benzerlikler:
- Yapıldıkları Dönem: Gördüğümüz bu dört eserin hepsi, Anadolu’ya mührünü vuran Türkiye Selçuklu Devleti döneminde inşa edilmiştir.
- Yapı Malzemesi: Dikkat ederseniz, hepsi oldukça sağlam ve heybetli görünüyor. Bunun sebebi, yapılarında genellikle ana malzeme olarak kesme taş kullanılmasıdır.
- Sanat Anlayışı: Hepsi, Selçuklu mimarisinin ve sanatının izlerini taşır. Özellikle kapı girişlerindeki işlemeler (taçkapı) ve geometrik desenler bu dönemin ortak özelliğidir.
- Halka Hizmet: Kümbet (anıt mezar) dışında kalan medrese, külliye ve darüşşifa gibi yapıların hepsi halkın eğitimi, sağlığı ve ibadeti gibi sosyal ihtiyaçlarını karşılamak için yapılmış eserlerdir.
Farklılıklar:
- Yapılış Amaçları (İşlevleri): En temel fark budur. Her yapı farklı bir amaç için inşa edilmiştir.
- Gök Medrese: Bir eğitim kurumudur, yani o dönemin üniversitesi gibidir.
- Mahperi Hunad Hatun Külliyesi: Bir yapılar topluluğudur. İçinde genellikle cami, medrese, hamam, türbe gibi birden çok yapı bulunur.
- Gevher Nesibe Darüşşifası: Bir hastanededir. İnsanların tedavi edildiği bir şifa yurdudur.
- Tacü’l-Vezir Kümbeti: Devlet büyükleri veya önemli kişiler için yapılmış bir anıt mezardır.
- Mimari Biçimleri: Amaçları farklı olduğu için dış görünüşleri de farklıdır.
- Gök Medrese, süslü ve görkemli giriş kapısı (taçkapı) ve iki minaresiyle dikkat çeker.
- Kümbet, kendine özgü konik (külah gibi) çatısıyla diğerlerinden hemen ayrılır.
- Darüşşifa, daha sade ve işlevsel bir dış görünüme sahiptir.
- Külliye ise tek bir yapı değil, geniş bir alana yayılmış bir yapılar bütünüdür.
B. Medreseler ve darüşşifalar ne amaçla yapılmıştır? Geçmişte bu yapılarda halka sunulan hizmetler, günümüzde hangi yapılarda verilmektedir? Aşağıya yazınız.
Çözüm:
Haydi bu soruyu iki adımda cevaplayalım.
Adım 1: Medrese ve Darüşşifaların Yapılış Amaçları
Bu yapılar, Selçuklu Devleti’nin halkına ne kadar önem verdiğini gösteren harika örneklerdir.
- Medreseler: O dönemin en önemli eğitim kurumlarıydı. Tıpkı bugünkü üniversiteler gibi, burada din bilimlerinin yanı sıra tıp, matematik, astronomi gibi pozitif bilimler de okutulurdu. Amaç, bilgili, kültürlü ve devlete hizmet edecek aydın insanlar yetiştirmekti.
- Darüşşifalar: Kelime anlamı “şifa evi” demektir. Yani buralar birer hastaneydi. Din, dil, ırk ayrımı yapmadan herkese ücretsiz sağlık hizmeti sunarlardı. Aynı zamanda tıp öğrencilerinin uygulamalı eğitim gördüğü birer tıp fakültesi görevi de görürlerdi.
Adım 2: Bu Hizmetlerin Günümüzdeki Karşılıkları
Geçmişteki bu değerli kurumların görevlerini bugün başka yapılar devraldı.
- Medreselerin eğitim hizmeti, günümüzde üniversiteler, fakülteler ve liseler tarafından verilmektedir.
- Darüşşifaların sağlık hizmeti ise günümüzde hastaneler, sağlık ocakları, poliklinikler ve tıp fakülteleri tarafından sunulmaktadır.
Gördüğünüz gibi, kurumların isimleri ve binaları değişse de eğitim ve sağlık, her zaman toplumlar için en önemli hizmetler olmuştur. Umarım bu etkinlik konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Hepinize iyi çalışmalar dilerim!