Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben 6. sınıf Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün sizlerle birlikte ünite sonu değerlendirme etkinliğimizi yapacağız. Gönderdiğiniz görseldeki soruları teker teker, adım adım inceleyip çözeceğiz. Takıldığınız yer olursa hiç çekinmeyin, amacımız konuyu en iyi şekilde öğrenmek. Haydi başlayalım!
(Y) 1. Oğuz Kağan Destanı Göktürklere ait destanlardan biridir.
Çözüm:
Çocuklar, bu cümleyi dikkatlice okuyalım.
Adım 1: Cümlede bize Oğuz Kağan Destanı’nın Göktürklere ait olduğu bilgisi veriliyor. Acaba bu doğru mu?
Adım 2: Derslerimizden hatırlayacağımız üzere, Oğuz Kağan Destanı’nın kahramanı büyük Türk hükümdarı Mete Han‘dır. Mete Han ise Asya Hun Devleti‘nin en önemli hükümdarıdır. Göktürklerin meşhur destanları ise Ergenekon ve Bozkurt‘tur.
Adım 3: Bu durumda cümlenin yanlış olduğunu anlıyoruz. Bu yüzden parantez içine “Y” harfini koymalıyız.
Doğru Cümle:Oğuz Kağan Destanı Asya Hunlarına ait destanlardan biridir.
(Y) 2. İlk Türk devletlerinde yazılı olan ve “kut” adı verilen hukuk kuralları uygulanırdı.
Çözüm:
Şimdi bu ikinci cümleye bir göz atalım.
Adım 1: Cümle bize ilk Türk devletlerindeki hukuk kurallarının yazılı olduğunu ve adının “kut” olduğunu söylüyor.
Adım 2: Hatırlayalım, ilk Türk devletlerinde yazılı hukuk kuralları yoktu. Toplumsal hayatı düzenleyen sözlü hukuk kurallarına “töre” adını veriyorduk. “Kut” ise tamamen farklı bir kavramdı. Kut, hükümdara devleti yönetme yetkisinin Gök Tanrı tarafından verildiği inancıydı.
Adım 3: Bu bilgiler ışığında cümlenin yanlış olduğunu görüyoruz. Parantez içine “Y” yazıyoruz.
Doğru Cümle:İlk Türk devletlerinde sözlü olan ve “töre” adı verilen hukuk kuralları uygulanırdı.
(Y) 3. Orhun Kitabeleri Uygur Devleti ile ilgili önemli siyasi, sosyal ve kültürel bilgiler vermektedir.
Çözüm:
Evet, sıradaki sorumuza bakalım.
Adım 1: Bu cümlede Orhun Kitabeleri’nin Uygurlara ait olduğu belirtilmiş.
Adım 2: Orhun Kitabeleri, Türk tarihinin ilk yazılı belgeleridir ve çok önemlidir. Ancak bu kitabeler Uygurlar tarafından değil, Göktürkler (II. Kök Türk Devleti) tarafından dikilmiştir. Bilge Kağan, Kültigin ve Vezir Tonyukuk adına yazılmışlardır.
Adım 3: Dolayısıyla bu cümle de yanlıştır. Parantez içine “Y” yazmamız gerekiyor.
Doğru Cümle:Orhun Kitabeleri Göktürk Devleti ile ilgili önemli siyasi, sosyal ve kültürel bilgiler vermektedir.
(D) 4. İslamiyet’ten önce Araplar çoğunlukla putlara tapıyorlardı.
Çözüm:
Bu cümleyi değerlendirelim, arkadaşlar.
Adım 1: Cümle, İslamiyet gelmeden önceki Arap Yarımadası’ndaki dini inançtan bahsediyor.
Adım 2: Hatırlarsanız, İslamiyet öncesi bu döneme “Cahiliye Dönemi” adını vermiştik. Bu dönemde en yaygın inanç putperestlikti. Yani insanlar, genellikle kendi elleriyle yaptıkları heykellere, yani putlara tapıyorlardı.
Adım 3: Bu durumda verilen bilgi doğrudur. Parantez içine gönül rahatlığıyla “D” yazabiliriz.
(D) 5. Abbasi Devleti Dönemi’nde bilimsel çalışmalar için Beytülhikme adıyla bir akademi kuruldu.
Çözüm:
Harika gidiyorsunuz, şimdi 5. soruya bakalım.
Adım 1: Cümlede Abbasiler zamanında “Beytülhikme” adında bir bilim merkezi kurulduğu söyleniyor.
Adım 2: İslam Medeniyeti’nin en parlak dönemlerinden biri Abbasiler zamanında yaşanmıştır. Başkent Bağdat’ta kurulan Beytülhikme (Bilgelik Evi), hem büyük bir kütüphane hem de bir tercüme merkezi olarak bilimsel çalışmaların kalbiydi. Birçok önemli eser burada Arapçaya çevrilmiştir.
Adım 3: Bu bilgi kesinlikle doğrudur. Parantez içine “D” yazıyoruz.
(Y) 6. Türkler Emevi Devleti Dönemi’nde büyük gruplar hâlinde İslamiyet’i kabul etmeye başladılar.
Çözüm:
Bu önemli bir konu, dikkatle inceleyelim.
Adım 1: Cümle, Türklerin kitleler halinde İslamiyet’e geçişinin Emeviler döneminde olduğunu iddia ediyor.
Adım 2: Emeviler, Arap olmayan Müslümanlara karşı pek de hoşgörülü bir politika izlemediler. Bu politikalarına “Mevali Politikası” deniyordu ve bu durum Türklerin İslamiyet’e geçişini yavaşlatmıştı. Türklerin İslamiyet’i büyük gruplar halinde benimsemesi, Emevilerden sonra iş başına gelen ve daha adaletli, hoşgörülü bir yönetim sergileyen Abbasiler Dönemi‘nde, özellikle Talas Savaşı sonrasında hızlanmıştır.
Adım 3: Öyleyse bu cümle yanlıştır. Parantez içine “Y” yazalım.
Doğru Cümle:Türkler Abbasi Devleti Dönemi’nde büyük gruplar hâlinde İslamiyet’i kabul etmeye başladılar.
(D) 7. Türk devletleri İpek Yolu üzerine tüccarların konaklaması için kervansaraylar yaptı.
Çözüm:
Ticaret yolları ile ilgili bu sorumuza bakalım.
Adım 1: Cümlede Türk devletlerinin İpek Yolu üzerine kervansaraylar inşa ettiği belirtiliyor.
Adım 2: İpek Yolu gibi önemli ticaret yollarının güvenliğini sağlamak ve ticareti canlandırmak, Türk devletleri için çok önemliydi. Bu amaçla, tüccarların ve kervanların güvenli bir şekilde konaklayıp dinlenebilecekleri kervansaray adı verilen yapılar inşa ettiler. Özellikle Selçuklular bu konuda çok başarılıydı.
Adım 3: Bu bilgi doğrudur. Parantez içine “D” yazıyoruz.
(D) 8. Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası Mengücekler Dönemi’ne ait bir eserdir.
Çözüm:
Anadolu’daki güzel eserlerimizle ilgili bir soru!
Adım 1: Cümle, Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası’nın Mengücekliler tarafından yapıldığını söylüyor.
Adım 2: Anadolu Selçuklu Devleti’ne bağlı olarak Sivas ve Erzincan çevresinde hüküm süren Mengücekli Beyliği, günümüzde UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan bu muhteşem eseri Anadolu’ya kazandırmıştır.
Adım 3: Bu bilgi de doğrudur. Parantez içine “D” harfini yerleştirelim.
(Y) 9. Baharat Yolu Çin’den başlayıp Avrupa’ya uzanan en eski ticaret yollarındandır.
Çözüm:
Ticaret yollarını karıştırmamak gerek, haydi bu cümleyi düzeltelim.
Adım 1: Cümleye göre Baharat Yolu’nun başlangıç noktası Çin’dir.
Adım 2: Tarihteki iki büyük ticaret yolunu hatırlayalım. Çin’den başlayıp Anadolu üzerinden Avrupa’ya uzanan yola İpek Yolu diyorduk. Adından da anlaşılacağı gibi daha çok baharatların (zencefil, karabiber vb.) taşındığı Baharat Yolu ise Hindistan‘dan başlayıp deniz ve kara yoluyla Avrupa’ya ulaşıyordu.
Adım 3: Bu durumda cümlenin yanlış olduğunu görüyoruz. Paranteze “Y” yazalım.
Doğru Cümle:İpek Yolu Çin’den başlayıp Avrupa’ya uzanan en eski ticaret yollarındandır. (Veya: Baharat Yolu Hindistan’dan başlayıp Avrupa’ya uzanan en eski ticaret yollarındandır.)
(D) 10. Karamanoğulları, Türkiye Selçuklu Devleti’nin zayıflayıp parçalanmasıyla kurulan beyliklerdendir.
Çözüm:
Ve son sorumuza geldik, aferin size!
Adım 1: Cümlede Karamanoğulları Beyliği’nin, Türkiye Selçuklu Devleti’nin zayıflaması sonucu kurulan beyliklerden biri olduğu ifade ediliyor.
Adım 2: 1243 Kösedağ Savaşı’nda Moğollara yenilen Türkiye Selçuklu Devleti, gücünü kaybetmiş ve Anadolu’da siyasi birlik bozulmuştu. Bu ortamda Anadolu’nun çeşitli yerlerinde bağımsız veya yarı bağımsız Türk beylikleri ortaya çıkmıştı. Karamanoğulları da bu beyliklerin en güçlülerinden biriydi.
Adım 3: Verilen bilgi tamamen doğrudur. Parantez içine “D” yazarak etkinliğimizi tamamlıyoruz.
Harikasınız çocuklar! Bütün soruları birlikte başarıyla çözdük. Unutmayın, yanlış yapmak öğrenmenin bir parçasıdır. Önemli olan hatalarımızdan ders çıkarıp doğrularını öğrenmektir. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!