Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle birlikte kitabımızdaki “Anadolu’da Bahar” şiirini inceleyerek ülkemizin ne kadar güzel ve çeşitli fiziki özelliklere sahip olduğunu keşfedeceğiz. Şiirler sadece duyguları anlatmaz, aynı zamanda bize yaşadığımız yerler hakkında harika ipuçları da verir. Haydi gelin, bu şiirdeki gizli coğrafya dersini birlikte çözelim!
Soru: Şiirde geçen yerlerin yeryüzü şekilleri, iklimi ve bitki örtüsü hakkında neler söyleyebilirsiniz?
Çözüm:
Bu soruyu cevaplamak için şiiri adım adım, bir dedektif gibi inceleyeceğiz. Her mısrada saklı olan coğrafi bilgileri bulup çıkaracağız. Hazır mısınız?
Haydi başlayalım!
Adım 1: Şiirde Adı Geçen Yerleri ve İpuçlarını Bulalım
Öncelikle şiirde hangi şehirlerin, dağların veya bölgelerin adı geçiyor, onlara bir bakalım ve yanlarına şairin onlar hakkında neler söylediğini not alalım.
- Silifke (Mersin): “çiçek açtı nar şimdi”
- Bolu: “Her tarafı yeşillendi”
- Sultan Dağı: “benek benek kar şimdi”
- Sürmene: “Çayır, çimen sevgililer döşeği” (yaylalardan bahsediyor)
- Daday (Kastamonu): “Durgun çayı köpüklendi”
- Hatay: “Palmiyeler zümrüt tacı Hatay’ın”
- Çukurova: “cennetidir bu ayın”
- Isparta: “renk renk gül bahçesinde”
- Anadolu Geneli: “Halı gibi nakışlandı ovalar”
- Elbistan: “Olur bu mevsimin bağı iremi”
- İstanbul (Çamlıca, Boğaz): “Çıkıp baksan Çamlıca’nın başına”, “İki kıta bir Boğaz’da aşina”
Adım 2: Bulduğumuz İpuçlarını Yorumlayalım
Şimdi bulduğumuz bu bilgilerin coğrafi olarak ne anlama geldiğini düşünelim. Yani yeryüzü şekli mi, iklim mi, yoksa bitki örtüsü hakkında mı bilgi veriyor, onu anlayalım.
- Sultan Dağı‘nda bahar mevsiminde bile kar olması, buranın yüksek bir dağ olduğunu gösterir. Bu bir yeryüzü şekli ipucudur. Ayrıca yüksek olduğu için ikliminin çevresine göre daha soğuk olduğunu anlarız.
- Bolu ve Sürmene‘nin “yeşillenmesi”, “çayır ve çimenle” kaplı olması, bu bölgelerin bol yağış aldığını düşündürür. Bu da bize Karadeniz iklimi ve onun getirdiği gür bitki örtüsü hakkında fikir verir. Sürmene’deki yaylalar da bir yeryüzü şeklidir.
- Silifke‘de “nar ağaçlarının çiçek açması” ve Hatay‘da “palmiyeler” olması, bu yerlerin sıcak bir iklime sahip olduğunu gösterir. Bu iklim tipi Akdeniz iklimidir. Palmiye ve nar ağaçları da bu iklimin bitki örtüsüdür.
- Çukurova‘nın “cennet gibi” olması ve şiirde geçen “ovalar” ifadesi, ülkemizde tarım için çok elverişli, geniş ve verimli düzlüklerin (ovaların) varlığını gösterir. Ovalar önemli bir yeryüzü şeklidir.
- Isparta‘da “gül bahçeleri” olması, o bölgeye özgü bir tarımsal faaliyeti ve bitki örtüsünü bize anlatır.
- İstanbul‘daki Çamlıca bir tepedir, Boğaz ise iki kıtayı ayıran bir su yoludur. Bunlar da İstanbul’a özgü çok özel yeryüzü şekilleridir.
Sonuç ve Açıklama
Sevgili çocuklar, gördüğünüz gibi bu harika şiir bize ülkemizin fiziki özelliklerinin ne kadar çeşitli olduğunu anlatıyor. Şiirden yola çıkarak şunları rahatlıkla söyleyebiliriz:
Ülkemizin fiziki özellikleri çeşitlilik gösterir. Şiirde hem Sultan Dağı gibi yüksek, karlı dağlar; hem Çukurova gibi verimli ovalar; hem de Çamlıca gibi tepeler yer almaktadır. Ayrıca İstanbul Boğazı gibi eşsiz su yollarına da sahibiz.
İklimimiz de yerden yere değişiyor. Bir yanda baharda bile kar olan soğuk ve yüksek yerler varken, diğer yanda Hatay ve Silifke gibi palmiyelerin ve nar ağaçlarının yetiştiği sıcak Akdeniz iklimi görülüyor. Bolu ve Sürmene‘nin yemyeşil olması ise bize bol yağışlı Karadeniz iklimini hatırlatıyor.
Bu iklim çeşitliliği, bitki örtümüzü de zenginleştiriyor. Karadeniz’in çayır ve çimenleri, Akdeniz’in palmiyeleri, Isparta’nın meşhur gülleri ve Anadolu’nun baharda çiçek açan meyve ağaçları (nar, bağ) bu zenginliğin en güzel örnekleridir.
Kısacası, bu şiir bize Türkiye’nin; dağları, ovaları, tepeleri, farklı iklimleri ve rengarenk bitki örtüsüyle adeta bir coğrafya cenneti olduğunu gösteriyor.