Merhaba sevgili öğrencilerim, ben 6. Sınıf Sosyal Bilgiler öğretmeniniz.
Bugün sizlerle birlikte elimizdeki bu çalışma kağıdını çözeceğiz. Soruları dikkatlice okuyup, adım adım ilerleyerek hem konuları tekrar edeceğiz hem de doğru cevapları bulacağız. Hazırsanız, haydi başlayalım!
B. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere kutucukta verilenlerden doğru olanları yazınız.
1. ______________; egemenliğin millete ait olduğu, çoğulculuğun ve katılımın önemsendiği, hukukun üstün tutulduğu bir yönetim biçimidir.
Çözüm:
Cumhuriyet; egemenliğin millete ait olduğu, çoğulculuğun ve katılımın önemsendiği, hukukun üstün tutulduğu bir yönetim biçimidir.
Açıklama: Sevgili çocuklar, bir soruda “egemenliğin millete ait olması” yani yönetme gücünün halkta olması ifadesini görüyorsanız, aklınıza hemen Cumhuriyet gelmelidir. Cumhuriyet, halkın kendi kendini yönettiği en güzel yönetim şeklidir.
2. Ülkemizin yönetimi üç temel güç ile yapılmaktadır. Bunlardan biri olan ______________ gücü, bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılmaktadır.
Çözüm:
Ülkemizin yönetimi üç temel güç ile yapılmaktadır. Bunlardan biri olan yargı gücü, bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılmaktadır.
Açıklama: Devletimizin üç temel gücü vardır: Yasama, Yürütme ve Yargı. Yasama (kanun yapma) TBMM’ye, Yürütme (ülkeyi yönetme) Cumhurbaşkanına aittir. Yargı ise anlaşmazlıkları çözen, suçluları cezalandıran bağımsız mahkemelere aittir. Sorudaki “mahkeme” kelimesi bize doğru cevabın yargı olduğunu gösteriyor.
3. ______________ TBMM’de çoğunluğu sağlamak için vatandaşlardan oy ister, projelerini tanıtır, vatandaşların güvenini kazanmaya çalışır.
Çözüm:
Siyasi partiler TBMM’de çoğunluğu sağlamak için vatandaşlardan oy ister, projelerini tanıtır, vatandaşların güvenini kazanmaya çalışır.
Açıklama: Demokrasilerde, farklı düşüncelere sahip insanlar bir araya gelerek siyasi partileri kurarlar. Bu partiler seçimlerde bizden, yani vatandaşlardan oy isteyerek meclise girmeye ve ülkeyi yönetmeye çalışırlar.
4. ______________ yani medya, kamuoyu oluşturmada ve yönetimin karar alma sürecine etki eden en önemli araçlardan biridir.
Çözüm:
Kitle iletişim araçları yani medya, kamuoyu oluşturmada ve yönetimin karar alma sürecine etki eden en önemli araçlardan biridir.
Açıklama: Televizyon, gazete, internet gibi araçlara biz kitle iletişim araçları diyoruz. Bu araçlar sayesinde haberleri öğrenir, ülke sorunları hakkında fikir sahibi oluruz. Buna da kamuoyu denir. Bu yüzden medyanın diğer adı kitle iletişim araçlarıdır.
5. İlk Türk devletlerinde kadınlar ______________ adı verilen meclise katılarak ülke yönetiminde etkili olurdu.
Çözüm:
İlk Türk devletlerinde kadınlar kurultay adı verilen meclise katılarak ülke yönetiminde etkili olurdu.
Açıklama: Eski Türklerde devlet işlerinin görüşüldüğü meclise Kurultay veya Toy denirdi. Hakanın eşi olan Hatun da bu meclise katılır ve söz sahibi olurdu. Bu durum, eski Türklerde kadına ne kadar çok önem verildiğini gösterir.
C. Aşağıdaki I. grubu II. grup ile örnekteki gibi eşleştiriniz.
Çözüm:
- 1. Monarşi ↔️ d. Padişah
- 2. Teokrasi ↔️ a. Din
- 3. Cumhuriyet ↔️ c. Demokrasi
- 4. Oligarşi ↔️ ç. Soylular
Açıklama: Haydi bu eşleştirmeleri neden böyle yaptığımızı anlayalım.
- Monarşi: Ülkenin tek bir kişi tarafından (kral, padişah, imparator gibi) yönetilmesidir. Bu yüzden Padişah ile eşleşir.
- Teokrasi: Ülkenin din kurallarına göre yönetilmesidir. Bu yüzden Din ile eşleşir.
- Cumhuriyet: Halkın yönetime katıldığı, seçme ve seçilme hakkının olduğu bir yönetim biçimidir. Bu da demokrasi ilkesiyle doğrudan bağlantılıdır.
- Oligarşi: Ülkenin zengin bir grup, bir azınlık veya soylular gibi ayrıcalıklı bir sınıf tarafından yönetilmesidir.
Ç. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız.
1. Ülkeyi yönetme yetkisi bir kişinin elindedir. Bu kişiye kral ya da padişah denir. Geçmiş dönemlerde ülkelerin birçoğu bu kişiler tarafından yönetilirdi.
Yukarıda sözü edilen yönetim biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Cumhuriyet
B) Monarşi
C) Oligarşi
D) Teokrasi
Çözüm:
Doğru Cevap: B) Monarşi
Adım 1: Sorunun bize ne anlattığını anlayalım. Paragrafta anahtar kelimelerimiz “yönetme yetkisi bir kişinin elindedir” ve bu kişiye “kral ya da padişah” denmesidir.
Adım 2: Şıkları inceleyelim.
- A) Cumhuriyet: Yönetim halkındır. Yani tek kişinin değil. Bu olamaz.
- B) Monarşi: Yönetim tek kişinin elindedir. Bu kişiye kral, padişah denir. Paragrafla birebir uyuyor!
- C) Oligarşi: Yönetim küçük bir grubun elindedir. Tek kişinin değil. Bu da olamaz.
- D) Teokrasi: Yönetim din kurallarına göredir. Paragrafta bundan bahsedilmiyor. Bu da olamaz.
Bu nedenle doğru cevabımız B şıkkıdır.
2.
- Kanun yapmak, değiştirmek ve kaldırmak
- Genel ve özel af ilanına karar vermek
- Para basılmasına karar vermek
Yukarıda belirtilen görev ve yetkiler hangi kuruma aittir?
A) TBMM’ye
B) Cumhurbaşkanlığına
C) Bağımsız mahkemelere
D) T. C. Adalet Bakanlığına
Çözüm:
Doğru Cevap: A) TBMM’ye
Adım 1: Yukarıda verilen yetkileri inceleyelim. “Kanun yapmak” en önemli ipucumuz. Kanun yapma yetkisine biz yasama yetkisi diyoruz.
Adım 2: Bu yasama yetkisinin ülkemizde kime ait olduğunu hatırlayalım. Anayasamıza göre kanun yapma, para basma, af ilanı gibi yetkiler milletin vekillerinin bulunduğu Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) aittir.
Adım 3: Diğer şıklara bakalım. Cumhurbaşkanlığı yürütme organıdır, kanunları uygular. Bağımsız mahkemeler yargı organıdır, anlaşmazlıkları çözer. Adalet Bakanlığı ise yürütmenin bir parçasıdır. Bu yetkiler doğrudan onlara ait değildir.
Bu yüzden cevabımız A şıkkıdır.
Umarım herkes için anlaşılır ve faydalı bir tekrar olmuştur. Unutmayın, anlamadığınız yerleri her zaman sorabilirsiniz. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere