Harika bir etkinlik! Gelin, hep birlikte bu demokratik değerlerin toplumumuz için ne kadar önemli olduğunu güzel örneklerle anlayalım. Unutmayın, bu değerler sadece kitaplarda yazan kelimeler değil, günlük hayatımızın her anında bizi biz yapan, bir arada huzurla yaşamamızı sağlayan temel kurallardır.
Soru: Aşağıdaki tabloda yer alan demokratik değerlerin toplum hayatındaki önemini örneklerle açıklayınız.
Çözüm:
Sevgili öğrencilerim, bu tabloda yer alan her bir kavram, demokrasinin ve toplumsal hayatın birer yapı taşı gibidir. Hadi şimdi bunları tek tek inceleyelim.
1. Saygı
Saygı, insanların birbirlerinin düşüncelerine, inançlarına, farklılıklarına değer vermesi ve nazik davranmasıdır. Bir toplumda huzurun ve barışın olması için en temel şart saygıdır. Eğer saygı olmazsa, sürekli kavga ve anlaşmazlık çıkar.
Örnek: Sınıf başkanlığı seçimi yapıldığını düşünelim. Arkadaşınız sizin desteklemediğiniz bir adaya oy vermiş olabilir. Onun bu kararına ve düşüncesine değer verip, “Neden ona oy verdin?” diye alay etmek yerine, “Senin kararın.” diyebilmek saygıdır. Bu sayede arkadaşlığınız bozulmaz.
2. Adalet
Adalet, haklının hakkını alması, haksızın ise cezasını çekmesi demektir. Herkese eşit ve tarafsız davranmaktır. Yasaların zengin, fakir, güçlü, güçsüz demeden herkese eşit uygulanmasıdır. Adaletin olduğu bir toplumda insanlar kendilerini güvende hisseder.
Örnek: Okulda bir sorun yaşandığında, öğretmeninizin sadece bir tarafı dinleyip karar vermesi yerine, olaya karışan herkesi tek tek dinleyip kimin haklı kimin haksız olduğuna öyle karar vermesi adalettir.
3. Sorumluluk
Sorumluluk, bir kişinin kendi davranışlarının veya kendi yetki alanına giren herhangi bir olayın sonuçlarını üstlenmesidir. Yani, yaptığımız işleri en iyi şekilde yapmak ve hatalarımızın sonuçlarına katlanmaktır.
Örnek: Öğretmeninizin verdiği grup ödevinde size düşen bölümü zamanında ve özenle yapmanız bir sorumluluktur. Eğer yapmazsanız, grubun düşük not almasının sorumluluğunu da üstlenmiş olursunuz. Aynı şekilde, odanızı toplu tutmak da ailenize karşı bir sorumluluktur.
4. Eşitlik
Eşitlik, toplumdaki tüm bireylerin kanunlar önünde aynı haklara sahip olması ve hiçbir ayrımcılığa uğramamasıdır. Cinsiyet, renk, dil, din fark etmeksizin herkesin aynı fırsatlara sahip olması demektir.
Örnek: Okulda açılan bir satranç kursuna hem kız hem de erkek öğrencilerin hiçbir ayrım yapılmadan katılabilmesi eşitliktir. Ya da teneffüste basketbol sahasını herkesin sırayla ve eşit süreyle kullanabilmesi de bir eşitlik örneğidir.
5. Uzlaşma
Uzlaşma, farklı düşünen insanların ortak bir noktada buluşmak için karşılıklı olarak fedakârlık yapmasıdır. Herkesin kendi istediğinde inat etmesi yerine, “orta yolu bulalım” demesidir. Demokratik toplumlarda sorunlar kavga ile değil, konuşarak ve uzlaşarak çözülür.
Örnek: Sınıfça bir geziye gitmek istiyorsunuz. Sınıfın bir kısmı sinemaya, bir kısmı da müzeye gitmek istiyor. Oylama sonucu birbirine çok yakın çıktı. Bunun üzerine tartışmak yerine, “Bu ay müzeye gidelim, gelecek ay da sinemaya gideriz.” diye anlaşmanız harika bir uzlaşma örneğidir.
6. İş birliği
İş birliği, ortak bir amaç için birlikte çalışmak, güçleri birleştirmek demektir. “Birlikten kuvvet doğar” atasözümüz tam olarak iş birliğini anlatır. Toplumsal sorunların çözümünde ve daha iyi bir gelecek kurmada iş birliği çok önemlidir.
Örnek: Okulunuzun bahçesini güzelleştirmek için tüm sınıfın bir araya gelip fidan dikmesi, çevreyi temizlemesi bir iş birliğidir. Herkes bir işin ucundan tuttuğunda, o iş hem daha hızlı biter hem de daha keyifli olur. Kitabımızdaki 15 Temmuz örneğinde de milletimiz, demokrasimizi korumak için büyük bir iş birliği göstermiştir.