Merhaba sevgili öğrencilerim, ben 6. Sınıf Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Bugün sizlerle birlikte kitabımızdaki bu güzel etkinliği yapacağız. Türkiye’nin farklı yerlerindeki yeryüzü şekillerini fotoğraflar ve haritalar yardımıyla inceleyeceğiz. Haydi bakalım, etkinliğimize başlayalım!
Etkinlik Zamanı
Aşağıda fotoğrafları verilen yerleri Türkiye fiziki haritasından inceleyiniz. Bu yerlerin yeryüzü şekilleri hakkında araştırma yapıp edindiğiniz bilgileri fotoğrafların karşısına yazınız.
Görsel 3.15: Erciyes Dağı, Kayseri
Sevgili çocuklar, bu fotoğrafta gördüğümüz görkemli yapı Erciyes Dağı‘dır. Dağlar, çevresine göre oldukça yüksek olan yeryüzü şekilleridir. Türkiye fiziki haritasını açıp baktığımızda, yüksek yerlerin kahverengi ve tonlarıyla gösterildiğini hatırlarız. Erciyes Dağı, İç Anadolu Bölgesi’nin en yüksek dağlarından biri olduğu için fiziki haritada koyu kahverengi ile gösterilir. Ayrıca Erciyes Dağı’nın sönmüş bir volkanik dağ olduğunu da unutmayalım. Bu yüzden zirvesi sivri bir koni şeklindedir ve yılın büyük bir bölümünde karlarla kaplıdır.
Görsel 3.16: Kaş, Antalya
Bu harika fotoğrafta ise Antalya’nın Kaş ilçesini görüyoruz. Burada dikkatimizi çeken iki önemli yeryüzü şekli var: Deniz ve hemen arkasındaki dağlar. Kaş, Akdeniz kıyısında yer alır. Fiziki haritalarda deniz seviyesi (0 metre) yeşil renkle gösterilir. Fotoğrafta dağların denize ne kadar yakın olduğunu, hatta denizin hemen kenarından başladığını görebilirsiniz. Bu durum, Akdeniz Bölgesi’nde Toros Dağları’nın kıyıya paralel uzanmasının bir sonucudur. Bu yüzden fiziki haritada Kaş ve çevresinde dar bir yeşil kıyı şeridi ve hemen arkasında yükselen kahverengi dağları görürüz. Kıyılarının oldukça girintili çıkıntılı olması da bir diğer özelliğidir.
Görsel 3.17: Konya Ovası, Konya
Bu fotoğrafta göz alabildiğine uzanan yemyeşil ve sapsarı tarlaları görüyoruz. Burası Konya Ovası. Ovalar, çevresine göre alçakta kalmış geniş düzlüklere denir. Ülkemizin tarım için en elverişli alanlarıdır. Fiziki haritalarda alçak yerler ve düzlükler yeşil renk ile gösterilir. Konya Ovası, Türkiye’nin en büyük ovası olduğu için fiziki haritada İç Anadolu Bölgesi’nin ortasında geniş, yemyeşil bir alan olarak karşımıza çıkar. Bu yüzden Konya Ovası’na “Türkiye’nin tahıl ambarı” denir.
Etkinlik Zamanı
Aşağıdaki soruların cevaplarını boş bırakılan yerlere yazınız.
1. Türkiye fiziki haritasına göre yaşadığınız yerin yeryüzü şekilleri nelerdir?
Bu soruya her birinizin kendi yaşadığı şehre göre cevap vermesi gerekiyor. Ben size örnek olması için Ankara’da yaşadığımı varsayarak bir cevap yazacağım.
Örnek Cevap: Ben Ankara’da yaşıyorum. Türkiye fiziki haritasına baktığımda Ankara ve çevresinin genellikle sarı ve turuncu renklerle gösterildiğini görüyorum. Bu renkler, buranın yüksek düzlükler olan platolarla kaplı olduğunu gösterir. Ayrıca şehrin çevresinde Elmadağ gibi dağlar da bulunur, bu dağlar haritada kahverengi ile gösterilir. Şehrin içinden geçen küçük akarsular da vardır.
2. Yaşadığınız yerin Türkiye fiziki haritasında görülmeyen yeryüzü şekilleri nelerdir?
Bu da yine yaşadığınız yere göre değişecek bir soru. Bir önceki sorudaki Ankara örneğinden devam edelim.
Örnek Cevap: Ankara’da yaşadığım için burada bir deniz veya göl (büyük bir göl) bulunmuyor. Bu yüzden fiziki haritada şehrimin sınırları içinde mavi renkle gösterilen büyük su kütleleri yoktur. Ayrıca Konya Ovası gibi çok geniş ve alçak bir ova da bulunmaz. Erciyes gibi yüksek, tek başına duran volkanik bir dağ da yoktur.
3. Yandaki boşluğa yaşadığınız yerin yeryüzü şekillerini gösteren bir resim çiziniz ya da bir fotoğraf yapıştırınız. Neden bu yeryüzü şeklini seçtiğinizi söyleyiniz.
Bu bölümde yaratıcılığınızı kullanma zamanı! Yaşadığınız yerin en belirgin yeryüzü şeklini çizebilir veya bir fotoğrafını bulup yapıştırabilirsiniz. Neden onu seçtiğinizi de kısaca açıklamalısınız.
Örnek Cevap (Yine Ankara için):
(Buraya Anıtkabir’in bulunduğu tepenin veya Ankara Kalesi’nin olduğu bir tepenin çizimi yapılabilir.)
Açıklama: “Ben bu resimde Ankara Kalesi’nin bulunduğu bir tepeyi çizdim. Çünkü Ankara, tepeler üzerine kurulmuş bir şehirdir ve bu tepeler şehrin en belirgin yeryüzü şekillerindendir. Kalenin bulunduğu tepe, hem tarihi bir öneme sahiptir hem de şehrin coğrafi yapısını çok güzel bir şekilde gösterir.”
Umarım bu açıklamalarla etkinliği daha iyi anlamışsınızdır. Unutmayın, coğrafya yaşadığımız yeri tanımaktır. Hepinize iyi çalışmalar dilerim!