Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle kitabımızdaki bir soruyu birlikte analiz edip çözeceğiz. Sosyal Bilgiler dersinde konuları anlamanın en iyi yolu, onları sorgulamak ve mantığını kavramaktır. Haydi gelin bu soruyu birlikte inceleyelim.
Soru: Yukarıdaki bilgilere göre Türkiye’nin Asya ile Avrupa kıtasını birbirine bağlayan köprülere sahip olması mutlak konuma mı, göreceli konuma mı örnektir? Neden?
Çözüm:
Bu soruyu doğru cevaplayabilmek için önce iki önemli kavramı çok iyi bilmemiz gerekiyor: Mutlak Konum ve Göreceli Konum. Gelin kısaca hatırlayalım.
Mutlak Konum (Matematiksel Konum): Bir yerin dünya üzerindeki tam adresidir. Hani haritalarda gördüğümüz enlem (paralel) ve boylam (meridyen) çizgileri var ya, işte onlarla belirlenen ve hiç değişmeyen konumdur. Mesela Türkiye’nin 36°-42° kuzey paralelleri ile 26°-45° doğu meridyenleri arasında yer alması, onun mutlak konumudur.
Göreceli Konum (Özel Konum): Bir yerin çevresindeki önemli yerlere, mesela kıtalara, denizlere, komşu ülkelere, boğazlara veya ticaret yollarına göre durumudur. Yani “Nereye göre nerede?” sorusunun cevabını verir. Bu konum, o yere ekonomik, siyasi ve stratejik özellikler kazandırır.
Şimdi bu bilgileri kullanarak sorumuzu adım adım çözelim:
Adım 1
Soru bize neyi soruyor? Türkiye’nin Asya ve Avrupa kıtalarını birbirine bağlamasını soruyor. Bu ifadenin içinde enlem veya boylam gibi matematiksel bir bilgi var mı? Hayır, yok. Peki ne var? Türkiye’nin çevresindeki iki büyük kıtaya göre olan durumundan bahsediyor.
Adım 2
Bir yerin kıtalara, denizlere, komşulara göre olan konumuna ne diyorduk? Elbette Göreceli Konum! Türkiye’nin Asya ve Avrupa kıtaları arasında bir köprü olması, onun kendine has, özel bir durumudur. Bu durum, Türkiye’yi diğer ülkelerden ayıran önemli bir özelliktir.
Adım 3
Peki, “Neden?” diye sorduğumuzda nasıl bir açıklama yapmalıyız? Şöyle düşünebiliriz: Türkiye’nin bu özelliği, onun matematiksel adresinden (mutlak konumundan) değil, etrafında Asya ve Avrupa gibi iki önemli kıtanın bulunmasından kaynaklanır. Metinde de ilk maddede ne yazıyor? “Ülkemiz Asya, Avrupa ve Afrika kıtalarının birleştiği yerde bulunduğu için uluslararası ulaşım, ticaret ve enerji yollarının geçiş noktasında önemli bir konuma sahiptir.” Bu cümle, sorumuzun cevabını doğrudan destekliyor.
Sonuç
Türkiye’nin Asya ile Avrupa kıtasını birbirine bağlayan köprülere sahip olması, onun GÖRECELİ KONUMU‘na bir örnektir.
Çünkü bu özellik, Türkiye’nin paralel ve meridyenlerle belirlenen sabit adresiyle değil, çevresindeki kıtalara ve denizlere göre sahip olduğu stratejik ve coğrafi avantajlarla ilgilidir.
Umarım açıklama anlaşılır olmuştur. Unutmayın, bir konuyu “Neden?” diye sorguladığınızda çok daha iyi öğrenirsiniz. İyi çalışmalar dilerim!