Merhaba sevgili öğrencim,
Sosyal Bilgiler dersimizin en zevkli konularından biri olan “Dünya’nın Neresindeyiz?” ünitesindeki bu sayfayı birlikte inceleyelim ve soruları cevaplayalım. Tıpkı bir dedektif gibi ipuçlarını takip ederek konumumuzu bulacağız. Hazır mısın? Haydi başlayalım!
Görselde aslında doğrudan numaralandırılmış sorular yok, ancak metnin en başında bizden yapmamızı istediği bir görev var. Bu görevi bir soru olarak ele alıp adım adım çözelim.
Soru: Dünya siyasi haritası üzerinde ülkemizin yerini tespit edip dünyanın neresinde ve hangi ülkelerle komşu olduğunu söyleyiniz.
Çözüm:
Bu soruyu cevaplamak için zihnimizde bir dünya haritası canlandıralım veya bir haritaya bakalım. Ülkemiz Türkiye’nin yerini ve komşularını birlikte bulalım.
Adım 1: Türkiye’nin Konumu
Öncelikle güzel ülkemiz Türkiye’nin Dünya üzerindeki yerine bakalım. Haritayı gözümüzün önüne getirdiğimizde Türkiye’nin hem Asya hem de Avrupa kıtasında toprakları olduğunu görürüz. Bu yüzden ülkemize “kıtalar arasında bir köprü” denir. Ders kitabımızdaki görselde de Ekvator çizgisi gösterilmiş. Ekvator, Dünya’yı Kuzey ve Güney Yarım Küre olarak ikiye ayıran hayali bir çizgidir. Türkiye, bu çizginin kuzeyinde yer alır. Yani ülkemiz Kuzey Yarım Küre‘dedir.
Adım 2: Türkiye’nin Komşuları
Şimdi de haritada ülkemizin etrafındaki diğer ülkelere, yani komşularımıza bakalım. Sınır komşularımızı sayalım:
- Batıda: Yunanistan ve Bulgaristan
- Doğuda: Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan’a bağlı Nahçıvan ve İran
- Güneyde: Irak ve Suriye
Sonuç:
Ülkemiz Türkiye, Kuzey Yarım Küre‘de, Asya ve Avrupa kıtalarının birleştiği önemli bir konumda yer alır. Komşularımız ise Yunanistan, Bulgaristan, Gürcistan, Ermenistan, Nahçıvan (Azerbaycan), İran, Irak ve Suriye‘dir.
Şimdi de metinde geçen ve konum belirlemede çok önemli olan bazı temel kavramları bir öğretmen olarak sana açıklamak istiyorum. Bu kavramları anladığında haritaları okumak senin için çok daha kolay olacak!
1. Mutlak Konum Nedir?
Metinde mutlak konumdan bahsediliyor. Mutlak konum, bir yerin Dünya üzerindeki adresidir. Tıpkı senin evinin adresi gibi (mahalle, sokak, kapı numarası). Bu adres hiç değişmez. Dünya üzerindeki bir yerin mutlak konumu da paralel ve meridyen adı verilen hayali çizgilerle belirlenir. Bu, o yerin matematiksel konumudur ve asla değişmez.
2. Eksen, Kutup ve Ekvator Nedir?
Bu kavramları anlamak için Dünya’yı elinde çevirdiğin bir portakala benzetebilirsin.
- Eksen: Portakalın tam ortasından, üstündeki sapından altındaki çıkıntıya doğru bir şiş geçirdiğini hayal et. İşte Dünya’nın da merkezinden geçtiği varsayılan bu hayali çizgiye eksen diyoruz. Dünya bu eksen etrafında döner.
- Kutup: O hayali şişin portakalın kabuğuna değdiği üst ve alt noktalar var ya, işte onlara da kutup noktaları diyoruz. Üstteki Kuzey Kutup Noktası, alttaki ise Güney Kutup Noktası‘dır.
- Ekvator: Şimdi de portakalın tam ortasına, yani “bel kısmına” bir lastik geçirdiğini düşün. Bu lastik, portakalı üst ve alt olmak üzere iki eşit parçaya ayırır. İşte Dünya’yı tam ortadan ikiye böldüğü varsayılan bu en geniş hayali çembere de Ekvator denir. Ekvator’un üstünde kalan kısım Kuzey Yarım Küre, altında kalan kısım ise Güney Yarım Küre‘dir. Unutma, bizim ülkemiz Kuzey Yarım Küre’de!
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Aklına takılan bir şey olursa çekinmeden sorabilirsin. Başarılar dilerim!