Merhaba sevgili öğrencim, ben 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Öğretmeniniz. Gönderdiğin görseldeki soruyu inceledim ve senin için adım adım, kolayca anlayabileceğin bir şekilde açıklayacağım. Haydi başlayalım!
Soru: İlk Türk devletlerinin siyasi özelliklerinden hangisi daha çok dikkatinizi çekti? Neden?
Bu soru, aslında sana metinde okuduğun bilgilerden hangisinin daha ilginç geldiğini soruyor. Yani bu sorunun tek bir doğru cevabı yok. Önemli olan, seçtiğin özelliği neden ilginç bulduğunu güzelce açıklayabilmen. Ben sana örnek olabilecek birkaç farklı cevabı ve nedenlerini açıklayacağım. Sen de bunlardan yola çıkarak kendi cevabını oluşturabilirsin.
Adım 1: Metindeki Siyasi Özellikleri Hatırlayalım
Öncelikle, metinde bize verilen ilk Türk devletlerinin siyasi özelliklerini bir gözden geçirelim:
- Kurultay (Toy): Devlet işlerinin görüşüldüğü bir meclis olması ve hükümdarın eşi hatun‘un da bu meclise katılması.
- Kut Anlayışı: Hükümdarın devleti yönetme yetkisini “Gök Tanrı”dan aldığına inanılması.
- Veraset Sistemi: Ülkenin, hükümdar ailesinin ortak malı sayılması ve bu yüzden sık sık taht kavgalarının yaşanması.
- Töre: Yazısız hukuk kuralları olması ve hükümdarın bile bu kurallara uymak zorunda olması.
- Ordu-Millet Anlayışı: Askerliğin ayrı bir meslek olmaması, kadın-erkek herkesin vatan savunmasına katılması.
Adım 2: Dikkat Çeken Bir Özelliği Seçme ve Nedenini Açıklama
Şimdi bu özelliklerden birini seçip neden dikkat çekici olduğunu birlikte düşünelim. Ben sana iki farklı örnek sunacağım.
Örnek Cevap 1:
Benim en çok dikkatimi çeken özellik, devlet işlerinin görüşüldüğü Kurultay‘a hükümdarın eşi olan hatun‘un da katılması oldu.
Neden mi? Çünkü bu durum, çok eski zamanlarda bile Türk toplumunda kadına ne kadar değer verildiğini ve kadının devlet yönetiminde söz sahibi olabildiğini gösteriyor. Günümüzdeki birçok toplumdan bile daha ileri bir anlayışa sahip olmaları beni çok şaşırttı ve etkiledi. Bu, Türklerin kadına verdiği önemin en güzel kanıtlarından biridir.
Örnek Cevap 2:
Bence en dikkat çekici özellik, ülkenin hanedan üyelerinin ortak malı olarak kabul edilmesi ve bu yüzden sürekli taht kavgalarının yaşanmasıdır.
Nedenine gelince; bu durum aslında ilk Türk devletlerinin en güçlü yanı gibi görünen bir şeyin (hükümdar ailesinin kutsal sayılması) aynı zamanda en büyük zayıflığı olmasıdır. Devlet çok güçlüyken bile, hükümdar öldüğünde oğulları ya da kardeşleri taht için birbirleriyle savaşıyorlardı. Bu savaşlar da devleti zayıflatıp kısa sürede yıkılmasına neden oluyordu. Bir devletin kendi içindeki bu sorun yüzünden zayıflaması bana çok ilginç geldi.
Sonuç
Gördüğün gibi, metindeki her bir madde aslında üzerinde düşünmeye değer ve ilginç. Sen de bu örneklerden yola çıkarak “Ordu-Millet” anlayışının (herkesin asker olması) veya “Töre”nin (hükümdarın bile uymak zorunda olduğu kurallar) neden dikkatini çektiğini açıklayabilirsin. Önemli olan, seçimini yapıp mantıklı bir şekilde “Neden?” sorusunu cevaplamandır.
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Başarılar dilerim!