Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle 6. Ünite Değerlendirme Çalışmaları’ndaki soruları birlikte çözeceğiz. Bu sorular, “Enerji Dönüşümleri ve Çevre Bilimi” ünitesinde öğrendiğimiz konuları ne kadar anladığımızı görmemize yardımcı olacak. Hazırsanız, haydi başlayalım!
A) Aşağıdaki ifadelerde verilen bilgiler doğru ise “D”, yanlış ise “Y” harfini ifadelerin sonundaki kutulara yazınız. Cevaplarınızı kontrol edip yanlış olan ifadelerin doğrusunu noktalı yerlere yazınız.
1. Bütün canlılar, aynı besinleri kullanarak enerji ihtiyacını karşılar.
Adım 1: Bu ifadeyi dikkatlice düşünelim. Doğadaki canlıları bir gözümüzün önüne getirelim. Mesela bir aslan et yerken (etçil), bir inek ot yer (otçul). Bitkiler ise kendi besinlerini kendileri üretir (üretici). Gördüğümüz gibi, her canlının beslenme şekli ve dolayısıyla enerji elde ettiği besin farklıdır.
Adım 2: Bu durumda, bütün canlıların aynı besinleri kullandığını söylemek doğru olmaz. Bu yüzden bu ifade Yanlış‘tır.
Sonuç:Y
Doğrusu: Canlılar, enerji ihtiyaçlarını farklı besinleri kullanarak karşılar.
2. Tüm besin zincirlerinin uzunluğu aynıdır.
Adım 1: Besin zinciri, enerjinin bir canlıdan diğerine aktarılma yoludur. Bazı besin zincirleri çok kısa olabilir. Örneğin: Ot → Çekirge → Kurbağa. Bu zincir 3 halkadan oluşur. Bazıları ise daha uzun olabilir: Fitoplankton → Zooplankton → Küçük Balık → Büyük Balık → Martı. Bu zincir ise 5 halkalıdır.
Adım 2: Örneklerden de anladığımız gibi, ekosistemdeki besin zincirlerinin uzunlukları birbirinden farklı olabilir. Dolayısıyla bu ifade Yanlış‘tır.
Sonuç:Y
Doğrusu: Besin zincirlerinin uzunlukları birbirinden farklı olabilir.
3. Enerji ihtiyacı karşılanırken yenilenebilir enerji kaynakları kullanılmalıdır.
Adım 1: Bu ifade, çevre bilimi ve sürdürülebilirlik ile ilgili. Fosil yakıtlar (kömür, petrol) gibi yenilenemeyen enerji kaynakları çevreyi kirletir ve küresel ısınmaya neden olur. Güneş, rüzgar, su gibi yenilenebilir enerji kaynakları ise çevreye daha az zarar verir ve tükenmezler. Dünyamızın geleceği için bu kaynakları tercih etmeliyiz.
Adım 2: Bu nedenle, çevreyi korumak ve sürdürülebilir bir yaşam için yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanılması gerektiği bilgisi Doğru‘dur.
Sonuç:D
4. Fermantasyon sonucu oluşan ürünler, kullanılan enzim ve fermantasyon çeşidine göre değişir.
Adım 1: Fermantasyonu hatırlayalım. Oksijensiz solunum türüydü. İki çeşidini öğrenmiştik: Etil alkol fermantasyonu ve laktik asit fermantasyonu. Maya mantarları etil alkol ve karbondioksit üretirken, yoğurt bakterileri ve yorulan kas hücrelerimiz laktik asit üretir. Bu farklılığı sağlayan şey, canlıların sahip olduğu farklı enzimlerdir.
Adım 2: Yani, fermantasyon çeşidine ve bu süreçte görev alan enzimlere göre ortaya çıkan ürünler değişir. Bu ifade kesinlikle Doğru‘dur.
Sonuç:D
5. Fotosentez sonunda ışık enerjisi üretilir.
Adım 1: Fotosentez denklemini hatırlayalım: Karbondioksit + Su –(Işık Enerjisi ve Klorofil)–> Besin (Glikoz) + Oksijen. Gördüğümüz gibi fotosentez, ışık enerjisini kullanan bir olaydır, onu üreten değil. Bu olayda ışık enerjisi, besinin yapısında depolanan kimyasal enerjiye dönüştürülür.
Adım 2: Fotosentezde ışık enerjisi üretilmez, tam tersine tüketilir. Bu yüzden bu ifade Yanlış‘tır.
Sonuç:Y
Doğrusu: Fotosentezde ışık enerjisi kullanılarak kimyasal enerjiye dönüştürülür ve besin üretilir.
B) Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun sözcüklerle tamamlayınız.
Kelimeler: üretici, solunum, besin ağı, oksijen, tüketici, fotosentez
1. Başka bir canlıyı besin olarak tüketerek enerji ihtiyacını karşılayan canlılara ……………………. denir.
Adım 1: Cümle, kendi besinini üretemeyip dışarıdan hazır alan canlıları tanımlıyor. Bitkiler gibi kendi besinini üretenlere “üretici” diyorduk. Başka canlıları yiyenlere ise ne diyorduk? Elbette, “tüketici”.
Sonuç: Başka bir canlıyı besin olarak tüketerek enerji ihtiyacını karşılayan canlılara tüketici denir.
2. Üretici canlıların Güneş ışığı, su ve karbon dioksit kullanarak besin (glikoz) ve oksijen üretmesine ……………………. denir.
Adım 1: Bu tanım, yeşil bitkilerin ve bazı mikroorganizmaların yaptığı o harika olayı anlatıyor. Güneş ışığını kullanarak besin ve oksijen üretme işi… Bu olayın adı tabii ki “fotosentez”dir.
Sonuç: Üretici canlıların Güneş ışığı, su ve karbon dioksit kullanarak besin (glikoz) ve oksijen üretmesine fotosentez denir.
3. Canlılar, yaşamlarını devam ettirmek için gerekli enerjiyi ……………………. ile elde eder.
Adım 1: Biz ve diğer tüm canlılar, besinleri hücrelerimizde parçalayarak enerji (ATP) üretiriz. Besinlerin oksijenli veya oksijensiz olarak parçalanıp enerji elde edilmesi olayına genel olarak “solunum” diyoruz.
Sonuç: Canlılar, yaşamlarını devam ettirmek için gerekli enerjiyi solunum ile elde eder.
4. Farklı besin zincirlerinin bir araya gelmesi ile ……………………. oluşur.
Adım 1: Doğada canlılar genellikle tek bir şeyle beslenmezler. Birçok farklı besin zinciri iç içe geçmiştir. Tıpkı bir örümcek ağı gibi karmaşık bir yapı oluştururlar. İşte bu iç içe geçmiş besin zincirlerinin oluşturduğu yapıya “besin ağı” adı verilir.
Sonuç: Farklı besin zincirlerinin bir araya gelmesi ile besin ağı oluşur.
5. Atmosferdeki ……………………. miktarı üretici canlıların fotosentez yapması sonucunda artar.
Adım 1: Yine fotosentez denklemine dönelim. Fotosentezde girenler karbondioksit ve su, çıkanlar ise besin ve oksijendi. Yani üretici canlılar, fotosentez yaparak atmosfere sürekli olarak oksijen verirler. Bizim ve diğer pek çok canlının yaşamı için gerekli olan bu gazın kaynağı fotosentezdir.
Sonuç: Atmosferdeki oksijen miktarı üretici canlıların fotosentez yapması sonucunda artar.
Umarım tüm çözümler anlaşılır olmuştur. Anlamadığınız bir yer olursa çekinmeden sorun. Harikasınız çocuklar, çalışmaya devam!