Harika bir çalışma! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Şimdi gönderdiğin bu görseldeki soruları birlikte, adım adım ve anlayacağımız bir dille çözeceğiz. Konumuz Mevsimler ve İklim, bakalım ne kadar öğrenmişiz!
***
1) Aşağıda iklim ve hava durumu ile ilgili bazı ifadeler karışık olarak verilmiştir. Verilen ifade iklim ile ilgili ise “İ”, hava durumu ile ilgili ise “H” harfini ifadelerin sonundaki kutulara yazınız.
Bu soruyu çözebilmemiz için önce iklim ve hava durumu arasındaki temel farkı hatırlamamız gerekiyor. Unutmayın, en önemli ipuçları şunlardır:
- İklim: Çok geniş bir bölgede, uzun yıllar boyunca (en az 30-35 yıl) gözlemlenen hava olaylarının ortalamasıdır. Genel ifadeler içerir (kurak, yağışlı, soğuk gibi) ve kesinlik bildirir.
- Hava Durumu:Dar bir alanda, kısa bir süre içinde (günlük, haftalık) görülen hava olaylarıdır. Anlık durumları belirtir (güneşli, yağmurlu, sisli gibi) ve tahminlere dayanır.
Şimdi bu bilgilerle cümleleri tek tek inceleyelim:
- Erzurum’da kış mevsimi soğuk ve kar yağışlı geçer.
Çözüm: Bu cümle Erzurum’un kış mevsimine ait genel bir özelliğini anlatıyor. Yıllardır gözlemlenen ve bilinen bir durum. Bu yüzden bu ifade İklim (İ) ile ilgilidir.
- Nevşehir’de yarın öğleden sonra yağmur bekleniyor.
Çözüm: “Yarın” kelimesi bize kısa bir süreden bahsedildiğini gösteriyor. Bu bir tahmin. Bu yüzden bu ifade Hava Durumu (H) ile ilgilidir.
- Kars’ta sabah saatlerinde oluşan sis, trafiği olumsuz etkiledi.
Çözüm: Belirli bir günde, “sabah saatlerinde” yaşanan anlık bir olaydan bahsediliyor. Bu yüzden bu ifade Hava Durumu (H) ile ilgilidir.
- Samsun’un yaz mevsimi sıcaklık ortalaması 20 °C’un üstündedir.
Çözüm: “Sıcaklık ortalaması” ve “yaz mevsimi” ifadeleri, uzun yılların verilerine dayanan genel bir bilgiyi gösteriyor. Bu yüzden bu ifade İklim (İ) ile ilgilidir.
- Artvin genellikle her mevsim yağışlıdır.
Çözüm: “Genellikle” kelimesi bize Artvin’in genel iklim yapısı hakkında bilgi veriyor. Bu, yıllardır süregelen bir durum. Bu yüzden bu ifade İklim (İ) ile ilgilidir.
- Hakkâri’de yoğun kar yağışı nedeniyle bazı köy yolları ulaşıma kapandı.
Çözüm: Anlık bir olay ve onun sonucundan bahsediliyor. Yoğun kar yağışı o gün veya o hafta yaşanmış bir durum. Bu yüzden bu ifade Hava Durumu (H) ile ilgilidir.
- Önümüzdeki hafta Aydın’da sıcaklıklar düşecek.
Çözüm: “Önümüzdeki hafta” ifadesi bize kısa vadeli bir tahminden bahsedildiğini gösteriyor. Bu yüzden bu ifade Hava Durumu (H) ile ilgilidir.
- Karadeniz bölgesi Türkiye’nin en çok yağış alan bölgesidir.
Çözüm: Bu, Karadeniz Bölgesi’nin uzun yıllardır değişmeyen, genel bir iklim özelliğidir. Geniş bir bölgeyi kapsar. Bu yüzden bu ifade İklim (İ) ile ilgilidir.
Sonuç olarak kutucukların doğru sıralaması: İ, H, H, İ, İ, H, H, İ
***
2) İklim ve hava olaylarına ait özellikler aşağıdaki kartların üzerinde verilmiştir. Kartlardaki bilgilerin tamamen doğru olması için hangi ifadelerin birbiriyle yer değiştirmesi gerektiğini ifadelerdeki numara ve sembolü kullanarak aşağıdaki noktalı yere yazınız.
Bu soruda da yine iklim ve hava olaylarının özelliklerini doğru bilmemiz gerekiyor. Tabloları dikkatlice inceleyelim ve yanlış olan ifadeleri bulalım.
Adım 1: İklim Sütununu İnceleyelim
- 1. Geniş bir alanda uzun süre gözlenen hava olaylarının ortalamasıdır. -> Bu tanım doğru. İklim tam olarak budur.
- 2. Güneşli, rüzgârlı, yağmurlu gibi kavramlarla ifade edilir. -> Bu tanım yanlış. Güneşli, rüzgârlı gibi anlık durumlar hava olaylarını tanımlar. İklim ise kurak, yağışlı, ılıman gibi genel kavramlarla ifade edilir.
- 3. Kesinlik bildirir, değişkenlik azdır. -> Bu tanım doğru. İklim, uzun yılların ortalaması olduğu için hava durumu gibi anlık değişmez.
- 4. İlgilenen bilim dalı klimatolojidir. -> Bu tanım doğru. İklim bilimine klimatoloji denir.
Burada yanlış olan ifadenin 2 numaralı ifade olduğunu bulduk.
Adım 2: Hava Olayları Sütununu İnceleyelim
- ☀️ (Güneş sembolü) Dar bir alanda ve kısa süre içinde görülen hava olaylarıdır. -> Bu tanım doğru. Hava olayları tam olarak budur.
- ☁️ (Bulut sembolü) Kurak, yağışlı, soğuk, sıcak gibi kavramlarla ifade edilir. -> Bu tanım yanlış. Kurak, yağışlı gibi genel ifadeler bir bölgenin iklimini tanımlamak için kullanılır. Hava olayları ise güneşli, karlı, sisli gibi anlık kavramlarla ifade edilir.
- ⭐ (Yıldız sembolü) Tahminîdir, değişkenlik fazladır. -> Bu tanım doğru. Hava durumu tahminlere dayanır ve anlık olarak değişebilir.
- 💧 (Su damlası sembolü) İlgilenen bilim dalı meteorolojidir. -> Bu tanım doğru. Hava olaylarını inceleyen bilim dalı meteorolojidir.
Burada da yanlış olan ifadenin bulut sembolü (☁️) ile gösterilen ifade olduğunu bulduk.
Sonuç:
Her iki sütunun da tamamen doğru olması için, İklim sütunundaki 2 numaralı ifade ile Hava Olayları sütunundaki bulut sembollü (☁️) ifadenin birbiriyle yer değiştirmesi gerekir.
Çünkü “güneşli, rüzgârlı, yağmurlu” gibi ifadeler hava olaylarına, “kurak, yağışlı, soğuk” gibi genel ifadeler ise iklime aittir.
Noktalı yere yazılması gereken cevap: 2 numaralı ifade ile bulut sembolü (☁️) ile gösterilen ifade yer değiştirmelidir.