Harika bir etkinlik sorusu! Hadi hep birlikte bu deneyi analiz edelim ve soruyu adım adım çözelim. Unutma, Fen Bilimleri deneyleri gözlemlemek ve “Neden?” diye sormakla başlar.
Soru: Deney tüplerinde bulunan sıvılardan hangisi daha önce buharlaştı? Bu durumun nedeni ne olabilir? Yazınız.
Çözüm:
Bu soruyu cevaplamak için önce deneyde ne yaptığımıza bir göz atalım. İki ayrı deney tüpüne eşit miktarda su ve etil alkol koyduk. İkisinin de başlangıç sıcaklıkları aynıydı. Sonra bu tüpleri, içinde sıcak su olan bir beherin içine koyarak aynı anda ısıtmaya başladık. Şimdi de sorumuzu cevaplayalım.
Adım 1: Hangi Sıvının Önce Buharlaşacağını Belirleyelim
Deney düzeneğinde aynı anda ve eşit şartlarda ısıtılan bu iki sıvıdan etil alkol, sudan çok daha önce buharlaşacaktır. Eğer bu deneyi yapsaydık, alkolün bulunduğu tüpün daha çabuk boşaldığını görürdük.
Adım 2: Bu Durumun Nedenini Anlayalım
Peki, neden etil alkol daha çabuk buharlaştı? Bu durumun temel sebebi, her saf maddenin kendine özgü bir kaynama noktası olmasıdır.
Bir sıvının gaz hâle geçmeye başladığı belirli bir sıcaklık değeri vardır. Biz bu değere kaynama noktası deriz.
- Suyun kaynama noktası deniz seviyesinde 100°C‘dir.
- Etil alkolün kaynama noktası ise deniz seviyesinde yaklaşık 78°C‘dir.
Adım 3: Sonuca Ulaşalım
Gördüğün gibi, etil alkolün kaynaması için gereken sıcaklık, suyun kaynaması için gereken sıcaklıktan daha düşüktür. Deney sırasında her iki tüp de aynı kaynaktan eşit ısı alıyor. Bu durumda, sıcaklığı daha çabuk 78°C’ye ulaşacak olan etil alkol, sudan önce kaynamaya ve dolayısıyla hızla buharlaşmaya başlayacaktır. Su ise 100°C’ye ulaşana kadar beklemek zorundadır.
Bu duruma başka bir deyişle sıvıların “uçuculuğu” da diyebiliriz. Kaynama noktası düşük olan sıvılar daha uçucudur. Tıpkı elimize döktüğümüz kolonyanın içindeki alkolün hemen uçup gitmesi ve elimizde bir serinlik bırakması gibi!
Sonuç:
Deneyde etil alkol sudan daha önce buharlaşır. Bunun temel nedeni, etil alkolün kaynama noktasının (78°C) suyun kaynama noktasından (100°C) daha düşük olmasıdır.
