8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 224
Harika bir çalışma konusu! Gelin bu görseli birlikte bir Fen Bilimleri öğretmeni gözüyle adım adım inceleyelim ve içindeki verileri anlayarak soruları cevaplayalım.
Soru Metni: Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) 2020 ve 2022 yıllarına ait belediyelerin atık toplama hizmeti ile ilgili araştırma verileri yukarıda verilmiştir.
- İncelediğiniz verileri kullanarak geri dönüşümün ülke ekonomisine katkısını artırmaya yönelik öneriler düşününüz. Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla tartışınız.
- Siz de geri dönüşüm ile ilgili farklı araştırma verilerini inceleyiniz.
Çözüm ve Açıklama:
Sevgili öğrencilerim, bu tür grafik ve metin içeren sorular aslında bizim için birer hazine gibidir. Çünkü sadece bilgi vermez, aynı zamanda bu bilgileri yorumlayarak çıkarım yapmamızı, yani bilimsel düşünme becerimizi geliştirmemizi sağlar. Haydi şimdi bu verileri birlikte “konuşturalım”!
Adım 1: Verileri Anlayalım
Öncelikle elimizde ne var, ona bakalım. TÜİK tarafından hazırlanmış, 2020 ve 2022 yıllarında belediyelerin topladığı atıkların nereye gittiğini gösteren veriler var. İki tane de pasta grafiğimiz var. Bu grafikler, atıkların hangi yöntemlerle yönetildiğini yüzdesel olarak gösteriyor.
- Mavi renk: Atık işleme tesislerine gönderilen atıkları gösteriyor. Bu tesisler, atıkları geri dönüştüren, enerji üreten veya düzenli bir şekilde depolayan modern yerlerdir. Bu, çevre için en iyi yöntemlerden biridir.
- Kırmızı renk: Belediye çöplüğüne gönderilen atıkları gösteriyor. Bunlar genellikle vahşi depolama dediğimiz, sadece atıkların biriktirildiği alanlardır. Çevre için pek de iyi bir yöntem değildir.
- Sarı renk: Diğer yöntemlerle bertaraf edilen atıkları gösteriyor. Metinde de yazdığı gibi, bu bazen açıkta yakma, gömme gibi ilkel ve zararlı yöntemler olabiliyor.
Adım 2: Yıllar Arasındaki Değişimi Fark Edelim
Şimdi iki grafiği karşılaştıralım ve değişimi görelim. Bu, bir bilim insanı gibi veri analizi yapmaktır!
2020 Yılında Durum:
- Atık işleme tesisleri: %82,6
- Belediye çöplüğü: %17,0
- Diğer yöntemler: %0,4
2022 Yılında Durum:
- Atık işleme tesisleri: %85,9
- Belediye çöplüğü: %13,5
- Diğer yöntemler: %0,6
Bu rakamlara baktığımızda ne görüyoruz? İki yıl içinde çok olumlu bir gelişme olmuş!
- Modern bir yöntem olan atık işleme tesislerine gönderilen atık oranı artmış. (82,6’dan 85,9’a) Bu harika bir haber!
- Çevreye zararlı olabilen belediye çöplüklerine giden atık oranı ise azalmış. (17,0’dan 13,5’e) Bu da süper bir gelişme!
Bu şu anlama geliyor: Ülke olarak atıklarımızı daha modern ve çevre dostu yöntemlerle yönetmeye başlamışız. Bu da geri dönüşüm ve geri kazanımın arttığını gösterir.
Adım 3: Soruları Cevaplayalım (Öneriler Geliştirelim)
Verileri anladığımıza göre, şimdi de bizden istenen önerileri düşünelim.
Soru 1: Geri dönüşümün ülke ekonomisine katkısını artırmaya yönelik ne gibi önerilerde bulunabiliriz?
İşte bu verilerden yola çıkarak geliştirebileceğimiz bazı fikirler:
- Eğitim ve Bilinçlendirme: Her şey eğitimle başlar! Okullarda, televizyonlarda, sosyal medyada geri dönüşümün neden önemli olduğunu ve nasıl yapılması gerektiğini anlatan kampanyalar yapılabilir. İnsanlar neyi, neden yaptıklarını bilirlerse daha çok sahiplenirler.
- “Atık Getirme Merkezleri”nin Artırılması: İnsanların piller, elektronik atıklar, yağlar gibi özel atıkları kolayca bırakabilecekleri noktalar her mahalleye kurulabilir.
- Depozito Sistemi: Özellikle pet şişe, cam şişe ve metal kutular için depozito sistemi yaygınlaştırılabilir. Aldığımız ürüne küçük bir miktar fazladan ödeyip, ambalajını geri getirdiğimizde o parayı geri alırsak, kimse o ambalajı çöpe atmak istemez! Bu, hem ekonomiye hammadde kazandırır hem de çevreyi temiz tutar.
- Geri Dönüşüm Sanayisine Teşvik: Devlet, geri dönüştürülmüş malzemelerden üretim yapan fabrikalara vergi indirimi gibi kolaylıklar sağlayabilir. Böylece daha fazla şirket bu alana yatırım yapar ve yeni iş imkanları doğar.
- Evlerde Ayrıştırmayı Kolaylaştırmak: Belediyeler, her eve farklı renklerde (cam için, plastik için, kağıt için) geri dönüşüm poşetleri veya kutuları dağıtabilir. Bu, işin en başında, yani kaynağında ayrıştırmayı sağlar.
Soru 2: Siz de geri dönüşüm ile ilgili farklı araştırma verilerini inceleyiniz.
Bu da harika bir araştırma ödevi! Bu konuda nerelerden bilgi bulabilirsiniz, size birkaç ipucu vereyim:
- TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) sitesine girip “atık istatistikleri” diye arama yapabilirsiniz. Orada çok detaylı tablolar ve raporlar bulacaksınız.
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın web sitesi bu konuda en güvenilir kaynaklardan biridir. “Sıfır Atık” projesi ile ilgili harika bilgilere ulaşabilirsiniz.
- TEMA Vakfı gibi çevre konusunda çalışan sivil toplum kuruluşlarının web sitelerini inceleyebilirsiniz. Onlar da genellikle bu tür verileri halkın anlayacağı dilde yayınlarlar.
Unutmayın arkadaşlar, attığımız her çöp aslında bir hammadde olabilir. Onu doğru yere atarak hem doğayı koruruz hem de ülkemizin ekonomisine katkıda bulunuruz. Bu veriler bize doğru yolda olduğumuzu ama daha yapacak çok işimiz olduğunu gösteriyor!