8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 234
Harika bir soru! Gelin, bu kutup ekosistemindeki besin zincirini birlikte inceleyelim ve doğru cevabı adım adım bulalım. Unutmayın, Fen Bilimleri’nde görselleri doğru okumak soruyu çözmenin yarısıdır!
Soru 5: Bir su ekosistemindeki besin zinciri şeması aşağıdaki görselde verilmiştir.
Bu besin zinciri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Birinci basamaktaki yosunlar üretici canlılardır ve fotosentez yaparak besinlerini üretir.
B) Küresel ısınmanın ekosistemdeki olumsuz etkileri besin zincirini de olumsuz etkilemektedir.
C) Kutup ayılarının neslinin tükenme tehlikesi altında olması diğer canlıların beslenme ilişkisini etkilemez.
D) Biyolojik birikimin en fazla olduğu canlılar kutup ayıları, en az olduğu canlılar ise üreticilerdir.
Şimdi soruyu çözmeye başlayalım.
Adım 1: Besin Zincirini Anlayalım
Öncelikle görseldeki besin zincirini bir yazalım. Besin zincirinde oklar, enerjinin akış yönünü gösterir. Yani, bir canlıyı yiyen canlıya doğru bir ok çizilir. Görsele göre zincirimiz şöyle:
Yosun → Plankton → Kril → Morina Balığı → Fok → Kutup Ayısı
- Yosun: Kendi besinini kendi üreten bir canlıdır. Yani üreticidir.
- Plankton: Yosunla beslenir. O bir birincil tüketicidir.
- Kril: Planktonla beslenir. O bir ikincil tüketicidir.
- Morina Balığı: Krille beslenir. O bir üçüncül tüketicidir.
- Fok: Morina balığı ile beslenir. O bir dördüncül tüketicidir.
- Kutup Ayısı: Fok ile beslenir. O da bu zincirin en tepesindeki son tüketicidir.
Adım 2: Şıkları Tek Tek Değerlendirelim
Şimdi soruda verilen şıkları teker teker inceleyelim ve hangisinin yanlış olduğunu bulalım.
-
A) Birinci basamaktaki yosunlar üretici canlılardır ve fotosentez yaparak besinlerini üretir.
Besin zincirleri her zaman bir üretici canlı ile başlar. Yosunlar da aynı bitkiler gibi fotosentez yaparak kendi besinlerini üretirler. Bu yüzden besin zincirinin ilk basamağında yer alırlar. Bu ifade doğrudur.
-
B) Küresel ısınmanın ekosistemdeki olumsuz etkileri besin zincirini de olumsuz etkilemektedir.
Bu ekosistem kutuplarda geçiyor. Küresel ısınma buzulların erimesine neden olur. Buzullar eridiğinde kutup ayıları ve foklar gibi canlıların yaşam alanları yok olur. Bu durum tüm besin zincirini etkiler. Dolayısıyla bu ifade de doğrudur.
-
C) Kutup ayılarının neslinin tükenme tehlikesi altında olması diğer canlıların beslenme ilişkisini etkilemez.
Bir ekosistemde her canlının bir görevi vardır ve canlılar birbirine bağlıdır. Eğer kutup ayılarının sayısı azalırsa veya nesli tükenirse, onların avı olan fokların sayısı aşırı artabilir. Fokların sayısının artması, onların besini olan morina balıklarının sayısının azalmasına neden olur. Gördüğünüz gibi bir canlının sayısındaki değişiklik, zincirdeki diğer tüm canlıları etkiler. Bu yüzden “etkilemez” ifadesi yanlıştır.
-
D) Biyolojik birikimin en fazla olduğu canlılar kutup ayıları, en az olduğu canlılar ise üreticilerdir.
Biyolojik birikim, suda çözünmeyen zehirli maddelerin besin zinciri yoluyla canlıların vücudunda birikmesidir. Bu birikim, üreticiden son tüketiciye doğru gidildikçe artar. Yani en az birikim üretici olan yosunda, en fazla birikim ise zincirin en tepesindeki kutup ayısındadır. Bu ifade de doğrudur.
Adım 3: Sonuca Ulaşalım
İncelemelerimiz sonucunda A, B ve D şıklarının doğru, C şıkkının ise yanlış bir bilgi içerdiğini gördük. Soruda bizden yanlış olan ifadeyi bulmamız isteniyordu.
Sonuç:
Bu besin zinciriyle ilgili olarak, bir canlının sayısındaki değişimin diğer canlıları etkilemeyeceğini söylemek hatalıdır. Ekosistemdeki tüm canlılar birbirine bağlıdır. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.