Merhaba sevgili öğrencilerim!
Harika bir etkinlik sayfasıyla karşı karşıyayız. Madde ve Endüstri ünitemizde öğrendiklerimizi pekiştirmek için bu soruları birlikte, adım adım çözeceğiz. Hazırsanız, haydi başlayalım!
1) Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre 2022-2024 yılları arasında ithal ve ihraç edilen kimyasal ürünlerden bazıları tabloda verilmiştir. Tablodaki verilerden yararlanarak aşağıdaki soruları cevaplayınız.
a) 2023 yılında en çok ihraç edilen ürün hangisidir? Yazınız.
Bu soruyu çözmek için tablomuzda 2023 yılına ve bu yılın altındaki “İhracat” sütununa odaklanmamız gerekiyor. İhracatın ne demek olduğunu hatırlayalım: Bir ülkenin ürettiği malları başka ülkelere satmasıdır.
Adım 1: Tabloda “2023” yılı başlığını bulalım.
Adım 2: Bu başlığın altındaki “İhracat” sütunundaki sayıları inceleyelim.
- Mineral yakıtlar/yağlar: 16.389.207
- Organik kimyasal ürünler: 1.138.651
- Plastikler ve mamulleri: 10.571.746
- Kauçuk ve kauçuktan eşya: 3.818.163
- Eczacılık ürünleri: 2.199.316
Adım 3: Bu sayıları karşılaştırdığımızda en büyük olanı bulalım. Gördüğünüz gibi 16.389.207 sayısı diğerlerinden çok daha büyük.
Sonuç:
Bu sayı Mineral yakıtlar/yağlar satırında yer alıyor. Demek ki 2023 yılında en çok ihraç edilen ürün Mineral yakıtlar/yağlar‘dır.
b) 2022 yılında en çok ithal edilen ürün hangisidir? Yazınız.
Şimdi de 2022 yılındaki “İthalat” verilerine bakacağız. İthalat neydi? Bir ülkenin başka ülkelerden mal satın almasıydı. Yani dışarıdan aldığımız ürünlere bakacağız.
Adım 1: Tabloda “2022” yılı başlığını bulalım.
Adım 2: Bu başlığın altındaki “İthalat” sütunundaki sayıları dikkatlice okuyalım.
- Mineral yakıtlar/yağlar: 96.548.874
- Organik kimyasal ürünler: 11.119.674
- Plastikler ve mamulleri: 18.975.915
- Kauçuk ve kauçuktan eşya: 4.132.398
- Eczacılık ürünleri: 4.559.581
Adım 3: Bu sayılar arasındaki en büyük olanı bulalım. 96.548.874 sayısının diğerlerine göre ne kadar büyük olduğunu hemen fark edebiliriz.
Sonuç:
Bu en büyük sayı da yine Mineral yakıtlar/yağlar satırına ait. O halde 2022 yılında en çok ithal edilen ürün Mineral yakıtlar/yağlar‘dır.
c) Tabloya göre Türkiye’de kimya endüstrisinin işleyişi hakkında neler söylenebilir? Yazınız.
Bu soruda tablodaki verileri genel olarak yorumlamamız isteniyor. İthalat (alım) ve ihracat (satım) rakamlarını karşılaştırarak bir sonuca varalım.
Adım 1: Tablodaki herhangi bir yılı veya ürünü seçip ithalat ve ihracat değerlerini karşılaştıralım. Örneğin, 2022 yılındaki “Plastikler ve mamulleri” için ithalat 18.975.915 iken ihracat 11.571.487.
Adım 2: Tüm satırlara ve yıllara göz gezdirdiğimizde, her bir kimyasal madde için ithalat değerlerinin, ihracat değerlerinden çok daha yüksek olduğunu görüyoruz. Özellikle mineral yakıtlardaki fark çok belirgin.
Adım 3: Bu durumdan bir çıkarım yapalım. Eğer bir ülke sattığından çok daha fazlasını dışarıdan alıyorsa, o alanda dışarıya bağımlı demektir.
Sonuç:
Tabloya göre Türkiye’nin kimya endüstrisi büyük ölçüde ithalata dayalıdır. Kimya sektöründe dışarıya sattığımız ürünlerden çok daha fazlasını dışarıdan satın alıyoruz. Bu durum, Türkiye’nin kimya endüstrisinde dışa bağımlı bir yapıda olduğunu göstermektedir.
2) Aşağıdaki meslek dallarından kimya endüstrisinde yer alanları işaretleyiniz.
Kimya endüstrisi; ilaç, boya, plastik, gübre, temizlik malzemeleri gibi birçok ürünün üretildiği geniş bir alandır. Bu alanda hangi mesleklerin doğrudan görev aldığını düşünelim.
- Kimyager: Maddelerin yapısını, özelliklerini ve birbirleriyle etkileşimlerini inceler. Yeni maddeler sentezler ve üretim süreçlerini kontrol eder. Kimya endüstrisinin temel mesleklerinden biridir. (İşaretlenmeli)
- İnşaat mühendisliği: Binalar, yollar, köprüler gibi yapıların tasarımı ve inşası ile ilgilenir. Kimya endüstrisinin ürünlerini (çimento, yalıtım malzemeleri vb.) kullanır ama doğrudan bu endüstrinin bir parçası değildir.
- Doktor: İnsan sağlığı ile ilgilenir, hastalıkları teşhis ve tedavi eder. Kimya endüstrisinin bir kolu olan ilaç sanayisinin ürettiği ilaçları kullanır, ancak kimya endüstrisinde çalışmaz.
- Metalürji ve malzeme mühendisliği: Metallerin ve diğer malzemelerin (seramik, polimer vb.) üretimi, işlenmesi ve geliştirilmesiyle ilgilenir. Bu alan, kimyanın ilkeleriyle iç içedir ve yeni malzemeler geliştirmek kimya endüstrisinin önemli bir parçasıdır. (İşaretlenmeli)
Sonuç:
Bu nedenle, kimya endüstrisinde yer alan meslekler Kimyager ve Metalürji ve malzeme mühendisliği‘dir.