Harika bir soru! Sevgili öğrencilerim, gelin hep birlikte bu görseli ve su döngüsü ile ilgili soruları adım adım inceleyip çözelim. Bu konu, doğanın ne kadar muhteşem bir denge içinde olduğunu bize gösteriyor.
Öncelikle görseli bir analiz edelim. Görselde suyun yeryüzü ile gökyüzü arasındaki yolculuğunu, yani su döngüsünü görüyoruz. Güneş’in enerjisiyle denizlerden, göllerden su buharlaşıyor, bitkiler terleme yapıyor ve bu su buharı atmosfere yükseliyor. Yükselen su buharı soğuk hava ile karşılaşınca yoğuşarak bulutları oluşturuyor. Bulutlardaki su damlacıkları birleşip ağırlaşınca da yağmur, kar gibi yağışlarla tekrar yeryüzüne iniyor. İşte bu harika döngüyü anladıysak, sorulara geçebiliriz.
2) Görsele göre su döngüsü ile ilgili aşağıdaki soruları cevaplayınız.
a. Su döngüsü sırasında meydana gelen olaylardan hangileri canlı faaliyetleri sonucunda gerçekleşir? Yazınız.
Çözüm:
Bu soruda bizden su döngüsündeki hangi olayların canlılar tarafından yapıldığını bulmamız isteniyor. Hemen görseli ve bildiklerimizi düşünelim.
Adım 1: Görselde bir ağaç görüyoruz. Ağaçlar, yani bitkiler, kökleriyle topraktan aldıkları suyun bir kısmını yapraklarından su buharı olarak havaya verirler. Bu olaya ne diyorduk? Evet, terleme! Terleme, canlı bir varlık olan bitkilerin yaptığı bir faaliyettir.
Adım 2: Görselde gösterilmese de bizim bildiğimiz bir şey daha var. Sadece bitkiler değil, hayvanlar ve insanlar da su döngüsüne katkıda bulunur. Nasıl mı? Nefes alıp verirken, yani solunum yaparken dışarıya su buharı veririz. Soğuk bir havada camın önüne gelip “hoh” yaptığınızda camın buğulanması tam da bu yüzdendir. Solunum da bir canlı faaliyetidir.
Sonuç:
Su döngüsünde canlı faaliyetleri sonucu gerçekleşen olaylar şunlardır:
- Terleme: Bitkilerin yaprakları aracılığıyla atmosfere su buharı vermesi.
- Solunum: İnsanlar ve hayvanlar dahil tüm canlıların soluk alıp verirken atmosfere su buharı vermesi.
b. Atmosferdeki su miktarını artıran olaylar hangileridir? Yazınız.
Çözüm:
Bu soruda ise atmosferdeki, yani havadaki su buharı miktarını artıran, gökyüzüne su gönderen olayları bulmamız gerekiyor.
Adım 1: Atmosferdeki suyun artması demek, yeryüzündeki suyun sıvı halden gaz (su buharı) hale geçerek gökyüzüne yükselmesi demektir. Görseldeki yukarı yönlü okları takip edelim.
Adım 2: Denizden, gölden, nehirden Güneş’in etkisiyle suyun gaz haline geçip yükselmesi olayına buharlaşma diyoruz. Bu, atmosferdeki suyu artıran en önemli olaydır.
Adım 3: Bir önceki soruda da bahsettiğimiz gibi, bitkilerin yaptığı terleme ve diğer canlıların yaptığı solunum da atmosfere su buharı gönderir ve havadaki su miktarını artırır.
Sonuç:
Atmosferdeki su miktarını artıran olaylar şunlardır:
- Buharlaşma
- Terleme
- Solunum
c. Atmosferdeki su miktarını azaltan olaylar hangileridir? Yazınız.
Çözüm:
Bu soruda da bir önceki sorunun tam tersini, yani atmosferdeki su buharını azaltan, suyu gökyüzünden yeryüzüne indiren olayları bulacağız.
Adım 1: Atmosferdeki suyun azalması için, gaz halindeki su buharının tekrar sıvı veya katı hale dönüp yeryüzüne inmesi gerekir. Görseldeki aşağı yönlü okları düşünelim.
Adım 2: Gökyüzündeki su buharı soğuk bir hava tabakasıyla karşılaştığında küçük su damlacıklarına veya buz kristallerine dönüşür. Bu olaya yoğuşma (veya yoğunlaşma) diyoruz. Yoğuşma ile bulutlar oluşur. Bu olay su buharını gaza çevirdiği için atmosferdeki “gaz” halindeki su miktarını azaltır.
Adım 3: Bulutlarda biriken su damlacıkları birleşip ağırlaşınca yer çekiminin etkisiyle yeryüzüne düşer. Bu olaya genel olarak yağış diyoruz. Yağmur, kar, dolu gibi tüm yağış türleri, suyu atmosferden alıp yeryüzüne indirdiği için atmosferdeki su miktarını azaltır.
Sonuç:
Atmosferdeki su miktarını azaltan olaylar şunlardır:
- Yoğuşma (Yoğunlaşma)
- Yağış (Yağmur, kar, dolu vb.)
Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Gördüğünüz gibi doğadaki her şey birbiriyle bağlantılı ve mükemmel bir döngü içinde. Aferin çocuklar, harika bir iş çıkardınız!