8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 183
Harika bir proje konusu! Sevgili öğrencilerim, gelin bu proje görevini birlikte adım adım nasıl yapacağımızı konuşalım. Bu bir sınav sorusu değil, sizin yaratıcılığınızı ve öğrendiklerinizi kullanarak ne kadar harika işler çıkarabileceğinizi göstermeniz için bir fırsat.
Proje Tasarımı
Siz de basit makinelerden yararlanarak günlük yaşamda iş kolaylığı sağlayacak bir düzenek tasarlayınız. Kendi tasarlayacağınız düzeneği sayfa 14, 15, 16 ve 17’deki bilimsel yöntem ve mühendislik tasarım döngüsü basamaklarına göre hazırlayabilirsiniz. Tasarladığınız düzeneği aşağıdaki kutuya çiziniz. Çevrenizde tasarımınızda kullanmaya uygun araçlar bulduğunuz takdirde tasarımınızı üç boyutlu modele dönüştürebilirsiniz.
Çözüm ve Proje Geliştirme Adımları
Arkadaşlar, bu etkinliğin amacı, günlük hayatta karşılaştığımız bir zorluğu, basit makineleri kullanarak daha kolay hale getiren bir bileşik makine tasarlamamız. Tıpkı görseldeki vinç gibi. Vinç de içinde kaldıraç, makara gibi birden fazla basit makine barındıran bir bileşik makinedir.
Haydi, bu projeyi nasıl yapacağımızı adım adım planlayalım:
Adım 1: Bir Problem Belirleyelim
Önce etrafımıza bir bakalım. Günlük hayatta bizi zorlayan, “Ah, keşke bunu yapmanın daha kolay bir yolu olsaydı!” dediğimiz neler var? İşte size birkaç fikir:
- Ağır bir saksıyı balkona çıkarmak.
- Kavanoz kapağını çok zor açmak.
- Bisikleti apartmanın üst katına taşımak.
- Bahçedeki ağır bir taşı yerinden oynatmak.
- Ceviz kırmak.
Siz de bunlara benzer, kendi hayatınızdan bir problem seçin.
Adım 2: Çözüm İçin Beyin Fırtınası Yapalım
Problemimizi seçtik. Şimdi bu problemi çözmek için hangi basit makineleri kullanabileceğimizi düşünelim. Hatırlayalım, bizim alet çantamızda hangi basit makineler vardı?
- Kaldıraç: Tahterevalli, pense, gazoz açacağı gibi…
- Makara (Sabit ve Hareketli): Bayrak direği, inşaat vinçleri gibi…
- Eğik Düzlem: Yokuş, rampa gibi…
- Çıkrık: Kuyu, olta makinesi, kapı kolu gibi…
- Dişli Çarklar: Saat, bisiklet vitesi gibi…
- Vida: Kavanoz kapağı, matkap ucu gibi…
- Kama: Bıçak, balta gibi…
Seçtiğimiz problemi çözmek için bunlardan en az iki tanesini bir araya getirmeye çalışalım. İşte bu, bizim bileşik makinemiz olacak!
Adım 3: Tasarımımızı Çizelim ve Açıklayalım (Örnek Tasarım)
Diyelim ki problemimiz: “Ağaçtaki elmalara uzanıp koparmak ve yere düşüp ezilmeden aşağı indirmek.”
Bunun için bir alet tasarlayalım. İşte benim fikrim:
Elma Toplama ve İndirme Aleti
Uzun bir sopanın ucuna, makas gibi çalışan iki tane kesici ağız (kama) yerleştirelim. Bu makası, sopanın altındaki bir kolu sıkarak çalıştıralım. Bu kol ve makas sistemi bir kaldıraç gibi çalışsın. Elmanın sapını kestikten sonra elmanın düşmemesi için, makasın hemen altına küçük bir sepet koyalım. Böylece elma sepete düşer.
Kullanılan Basit Makineler:
- Kama: Makasın kesici ağızları.
- Kaldıraç: Makası hareket ettiren kol mekanizması.
Siz de kendi tasarımınızı kitaptaki boş kutuya çizebilirsiniz. Çizerken parçaların ne olduğunu yanlarına yazmayı unutmayın. Örneğin, “kaldıraç kolu”, “sabit makara”, “eğik düzlem” gibi.
Adım 4: Tasarımımızın Avantajlarını Düşünelim
Tasarladığımız bu alet bize ne gibi bir kolaylık sağladı? Yani işimizi nasıl kolaylaştırdı?
- Kuvvetten kazanç: Daha az kuvvetle iş yaptık mı? (Örn: Kaldıraç sayesinde)
- Yoldan kazanç: Daha kısa sürede mi iş yaptık?
- İş yapma kolaylığı: Kuvvetin yönünü değiştirerek mi işimizi kolaylaştırdık? (Örn: Sabit makara gibi)
Örneğimizdeki elma toplama aleti, merdivene çıkma zahmetinden kurtararak ve elmaları ezilmeden toplamamızı sağlayarak bize iş yapma kolaylığı sağlıyor.
Şimdi sıra sizde! Kendi probleminizi seçin, çözümünüzü hayal edin, hangi basit makineleri kullanacağınıza karar verin ve harika tasarımınızı o kutuya çizin. Unutmayın, en iyi tasarım sizin hayal gücünüzden çıkacak olandır. Başarılar dilerim!