Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle Enerji Dönüşümleri ve Çevre Bilimi ünitemizle ilgili çok önemli konuları ele alacağız. Bana gönderdiğiniz görseldeki soruları, sanki sınıftaymışız gibi adım adım birlikte çözelim. Hazırsanız, başlayalım!
3) Küresel iklim değişikliği konusuna dikkat çekmek için hazırlanan bir postere ait görsel aşağıda verilmiştir.
a. Posteri yorumlayınız. Düşüncelerinizi yazınız.
Çözüm:
Hadi gelin bu anlamlı posteri birlikte inceleyelim.
Adım 1: Posterin merkezinde yeşil renkli, çimenlerle kaplı büyük bir ayak izi görüyoruz. Bu ayak izi, bizim “Ekolojik Ayak İzi” dediğimiz kavramı temsil ediyor. Yani, yaşarken doğada bıraktığımız etkiyi, doğadan ne kadar kaynak tükettiğimizi gösteriyor.
Adım 2: Ayak izinin etrafında, ona doğru yönelen bazı resimler var: Fabrika bacasından çıkan dumanlar, bir araba ve bir uçak. Bunlar, bizim günlük hayattaki faaliyetlerimizi (sanayi, ulaşım vb.) temsil ediyor. Bu faaliyetler, fosil yakıtların yakılmasına ve atmosfere zararlı gazların salınmasına neden olarak ekolojik ayak izimizi, yani doğaya verdiğimiz zararı artırıyor.
Adım 3: Ayak izinin içinde ise daha olumlu şeyler görüyoruz: Dünya, balık, ağaç ve su damlaları. Bunlar da doğayı, yaşamı ve temiz kaynakları simgeliyor.
Sonuç: Bu poster bize şu mesajı veriyor: Yaptığımız her seçimle (kullandığımız araba, tükettiğimiz ürünler) dünyada bir iz bırakırız. Eğer doğaya zarar veren seçimler yaparsak, ayak izimiz büyür ve dünyamızı kirletiriz. Ancak doğa dostu seçimler yaparak bu ayak izini küçültebilir ve gezegenimizi koruyabiliriz. Kısacası, poster bize “Gelecek nesillere yaşanabilir bir dünya bırakmak için doğaya bıraktığın ize dikkat et!” diyor.
b. Küresel iklim değişikliği ile ilgili aşağıdaki ifadeleri kısaca açıklayınız.
Çözüm:
Bu kavramlar birbiriyle çok bağlantılı, gelin hepsini tek tek anlayalım.
Sera Etkisi:
Tıpkı bitkileri soğuktan korumak için yapılan seralar gibi, atmosferimizdeki bazı gazlar (karbondioksit, metan gibi) da Dünya’nın ısısını tutar. Güneş’ten gelen ışınlar yeryüzüne çarptıktan sonra bir kısmı uzaya geri yansır. İşte bu “sera gazları”, geri yansıyan ısının bir kısmını bir yorgan gibi tutarak Dünya’nın yaşanabilir sıcaklıkta kalmasını sağlar. Bu doğal ve gerekli bir durumdur. Ancak, fosil yakıt kullanımı gibi insan faaliyetleri bu gazları artırınca, yorgan kalınlaşır ve Dünya gereğinden fazla ısınmaya başlar. İşte bu olumsuz duruma sera etkisi diyoruz.
Küresel Isınma:
Sera etkisinin artması sonucunda Dünya’nın ortalama sıcaklığının yükselmesidir. Yani, atmosferde biriken fazla sera gazları nedeniyle gezegenimizin adeta “ateşi çıkıyor”. Bu durum buzulların erimesine, deniz seviyesinin yükselmesine, aşırı sıcaklıklara, kuraklığa ve şiddetli hava olaylarına neden olur. Küresel ısınma, küresel iklim değişikliğinin en önemli nedenidir.
Ekolojik Ayak İzi:
Bir kişinin, bir şehrin veya bir ülkenin tükettiği doğal kaynakları (yiyecek, su, enerji vb.) üretebilmek ve oluşturduğu atıkları geri dönüştürebilmek için gereken toplam verimli kara ve su alanıdır. Kısacası, yaşam tarzımızın doğa üzerindeki yükünün bir ölçüsüdür. Ne kadar çok tüketirsek, ekolojik ayak izimiz o kadar büyük olur. Amacımız, daha sürdürülebilir bir yaşam için bu ayak izini küçültmektir.
4. Aşağıda verilen ifadelerden ekolojik ayak izinin azaltılmasına yönelik olanların başındaki daireleri “√” ile işaretleyiniz.
Çözüm:
Şimdi de ekolojik ayak izimizi küçültmek için neler yapabiliriz, ona bakalım. Doğru olan davranışların yanına bir “√” işareti koyalım ve neden doğru ya da yanlış olduklarını konuşalım.
(√) Plastik poşet kullanımını azaltmak
Kesinlikle doğru! Plastik poşetler petrol ürünlerinden yapılır ve doğada yüzlerce yıl çözünmezler. Kullanımını azaltmak, hem petrol tüketimini hem de çevre kirliliğini azaltır.
(√) Enerji tasarrufu sağlayan ampuller kullanmak
Bu da harika bir adım! Tasarruflu ampuller daha az elektrik harcar. Elektriğin büyük bir kısmı fosil yakıtlarla üretildiği için, daha az elektrik tüketmek, daha az sera gazı salınımı demektir.
( ) Kimyasal içerikli temizlik ürünlerini bolca kullanmak
Bu yanlış bir davranış. Kimyasal ürünler sularımızı ve toprağımızı kirletebilir. Ayrıca “bolca kullanmak” israftır ve bu da ekolojik ayak izimizi büyütür. Bunun yerine doğal temizlik ürünlerini tercih etmeli ve gerektiği kadar kullanmalıyız.
(√) Toplu taşıma araçlarını kullanmak
Çok doğru! Herkesin kendi arabasını kullanması yerine otobüs, metro gibi toplu taşıma araçlarını kullanmak, trafiğe çıkan araç sayısını azaltır. Bu da daha az yakıt tüketimi ve daha az hava kirliliği anlamına gelir.
( ) Uzun süre ve bol suyla duş almak
Bu da maalesef yanlış. Su, değerli bir kaynaktır. Ayrıca suyu ısıtmak için de enerji harcarız. Uzun duşlar hem su israfına hem de enerji israfına neden olarak ekolojik ayak izimizi büyütür.
(√) Et tüketimini azaltmak
Bu çok önemli bir nokta! Hayvancılık sektörü, sera gazı salınımının en büyük kaynaklarından biridir. Ayrıca hayvan yetiştirmek için çok fazla su ve toprak kullanılır. Et tüketimini azaltmak, ekolojik ayak izimizi küçültmek için atabileceğimiz en etkili adımlardan biridir.
Unutmayın çocuklar, gezegenimiz bizim evimiz. Ona iyi bakmak, hepimizin görevi. Yaptığımız küçük değişiklikler bile büyük bir fark yaratabilir!