Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle elektrik enerjisinin hayatımızdaki yerini ve nasıl başka enerji türlerine dönüştüğünü gösteren güzel bir etkinlik yapacağız. Unutmayın, enerji asla yok olmaz, sadece şekil değiştirir! Tıpkı bir sihirbazın mendili kuşa dönüştürmesi gibi, elektrikli aletler de elektrik enerjisini işimize yarayan başka enerjilere dönüştürür.
Haydi gelin, görseldeki araçların yaptığı bu sihirli dönüşümleri birlikte inceleyelim.
Soru 1) Aşağıda görselleri verilen araç gereçlerde meydana gelen enerji dönüşümlerini belirleyerek bunları görsellerin altındaki noktalı yerlere yazınız.
Çözüm:
1. Ekmek Kızartma Makinesi (Tost Makinesi)
Adım 1: Bu aletin çalışması için neye ihtiyacı var? Tabii ki fişini prize takmamız gerekiyor. Yani ilk enerjimiz elektrik enerjisi.
Adım 2: Peki, ekmek kızartma makinesi ne işe yarar? Ekmekleri ısıtarak kızartır. Bu da demek oluyor ki elektrik enerjisini ısı enerjisine dönüştürüyor. Ayrıca içindeki teller kıpkırmızı olur, yani bir miktar ışık enerjisi de ortaya çıkar. Ama asıl amacı ısıtmaktır.
Sonuç:Elektrik Enerjisi → Isı Enerjisi + Işık Enerjisi
2. Vantilatör
Adım 1: Vantilatör de çalışmak için elektriğe ihtiyaç duyar. O zaman yine başlangıçtaki enerjimiz elektrik enerjisi.
Adım 2: Vantilatörün amacı nedir? Pervanelerini döndürerek bize serinlik vermektir. Pervanelerin dönmesi bir harekettir. Bu yüzden elektrik enerjisi burada hareket enerjisine (kinetik enerji de denir) dönüşür. Tabii çalışırken biraz da ses çıkarır (ses enerjisi) ve motoru ısınır (ısı enerjisi), ama bizim için önemli olan asıl görevidir.
Sonuç:Elektrik Enerjisi → Hareket Enerjisi (+ Ses Enerjisi + Isı Enerjisi)
3. Elektrik Motoru
Adım 1: Adı üstünde “elektrik motoru”. Çalışması için elektrik enerjisi gerekir.
Adım 2: Motorların görevi bir şeyi döndürmek veya hareket ettirmektir. Tıpkı vantilatörde olduğu gibi, bu alet de elektrik enerjisini hareket enerjisine çevirir. Fabrikalardaki birçok makine bu motorlar sayesinde çalışır.
Sonuç:Elektrik Enerjisi → Hareket Enerjisi
4. Televizyon
Adım 1: Televizyonu izleyebilmek için fişini prize takarız. Yani yine elektrik enerjisi ile başlıyoruz.
Adım 2: Televizyon bize ne verir? Görüntü ve ses. Görüntü, ekrandan yayılan ışıktır. Bu yüzden ışık enerjisi oluşur. Hoparlörlerden çıkan ses ise ses enerjisidir. Uzun süre çalıştığında arkasının ısındığını da fark etmişsinizdir, bu da bir miktar ısı enerjisine dönüştüğünü gösterir.
Sonuç:Elektrik Enerjisi → Işık Enerjisi + Ses Enerjisi (+ Isı Enerjisi)
5. Jeneratör
Adım 1: Bu alet diğerlerinden biraz farklı çalışıyor. Jeneratörler genellikle benzin veya mazot gibi yakıtlarla çalışır. Yakıtın içinde depolanmış olan enerji kimyasal enerjidir.
Adım 2: Jeneratörün motoru bu yakıtı yakarak önce hareket enerjisi üretir. Daha sonra bu hareket enerjisini kullanarak bize asıl istediğimiz şeyi, yani elektrik enerjisini verir. Yani burada dönüşüm tersten işliyor! Elektrik kesildiğinde hayat kurtarır.
Sonuç:Kimyasal Enerji → Hareket Enerjisi → Elektrik Enerjisi
6. Elektrikli Motosiklet (Şarj Olurken)
Adım 1: Görselde motosiklet bir şarj istasyonuna bağlı. Yani istasyondan motosiklete bir enerji akışı var. Bu enerji, elektrik enerjisidir.
Adım 2: Peki bu elektrik enerjisi nereye gidiyor? Motosikletin bataryasına (piline) depolanıyor. Pillerde ve bataryalarda enerji, kimyasal enerji olarak saklanır. Tıpkı cep telefonlarımızı şarj ederken olduğu gibi.
Sonuç:Elektrik Enerjisi → Kimyasal Enerji (Bataryada depolanır)
Umarım bu açıklamalarla enerji dönüşümlerini daha iyi anlamışsınızdır. Aklınıza takılan bir şey olursa çekinmeden sorun. İyi çalışmalar dilerim