5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları SDR Dİkey Yayınları Sayfa 179

Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün birlikte, resimlerini gördüğümüz elektrik devrelerini, bilim insanlarının kullandığı gibi sembollerle çizeceğiz. Bu sayede, ne kadar karmaşık görünürse görünsün, her devreyi kolayca kağıda dökebileceğiz. Haydi, bu eğlenceli etkinliğe başlayalım!

Kendimizi Değerlendirelim 1

Soru: Aşağıda devre görselleri verilmiştir. Ortak sembolleri kullanarak devrelerin şemalarını verilen alanlara çizelim.

1. Devre Çözümü

Gelin ilk resimdeki devreyi birlikte inceleyelim ve adım adım şemasını oluşturalım.

Adım 1: Devre Elemanlarını Tanıyalım.

Resme dikkatlice baktığımızda hangi devre elemanlarını görüyoruz? Haydi listeleyelim:

• 4 tane pil (Bunlar bir pil yatağında birleşerek bir batarya oluşturmuş.)
• 2 tane ampul
• 1 tane anahtar (parmakla basıldığı için devreyi tamamlıyor ama normalde açık bir anahtar.)
• Ve tabii ki bunları birbirine bağlayan bağlantı kabloları.

Adım 2: Devrenin Bağlantı Şeklini Anlayalım.

Kabloların izlediği yola bakalım. Pilden çıkan kablo anahtara, oradan birinci ampule, birinci ampulden çıkıp ikinci ampule ve son olarak ikinci ampulden pile geri dönüyor. Ampuller art arda, tek bir kol üzerinde sıralanmış. Bu bağlantı şekline ne diyorduk? Evet, harikasınız! Buna seri bağlama diyoruz.

Adım 3: Sembollerle Şemayı Çizelim.

Şimdi bu elemanları sembolleriyle çizme zamanı. Bir dikdörtgen çizdiğimizi hayal edelim. Bu dikdörtgen bizim bağlantı kablomuz olacak.

• Pil (Batarya) Sembolü: Dört pil için, dört tane uzun (+) ve kısa (-) çizgi çiftini yan yana çizeriz.
• Ampul Sembolü: Yuvarlak bir daire ve içine çarpı (X) işareti.
• Anahtar Sembolü: Devre açık olduğu için, iki küçük daire ve bunları birleştiren ama bir ucu havada kalmış bir çizgi çizeriz.

Şemamızda pilleri, ardından kablo üzerinde iki tane ampul sembolünü ve bir tane de açık anahtar sembolünü peş peşe çizeriz.

Sonuç:

Çizdiğimiz şema, 4 pilli bir bataryaya seri olarak bağlanmış iki ampul ve bir açık anahtardan oluşan basit bir elektrik devresini gösterir.

2. Devre Çözümü

Şimdi ikinci resimdeki devreye bakalım. Bu biraz farklı görünüyor, değil mi? Korkmayın, bu da çok kolay.

Adım 1: Devre Elemanlarını Tanıyalım.

• 4 tane pil (Yine bir bataryamız var.)
• 3 tane ampul
• 1 tane kapalı anahtar
• Bağlantı kabloları

Adım 2: Devrenin Bağlantı Şeklini Anlayalım.

Burada kablonun izlediği yola dikkat! Pilden çıkan kablo bir noktada üç farklı kola ayrılıyor ve her bir kol bir ampule gidiyor. Ampullerden çıkan kablolar ise tekrar birleşerek anahtardan geçip pile geri dönüyor. Ampullerin her birinin kendi yolu var. İşte bu bağlantı şekline paralel bağlama diyoruz.

Adım 3: Sembollerle Şemayı Çizelim.

Yine ana bir hat çizerek başlayalım.

• Batarya sembolümüzü (4 pil için) çiziyoruz.
• Anahtarımız bu sefer kapalı. Yani iki küçük daireyi birleştiren çizgi dümdüz olacak.
• Sıra ampullerde! Ana kablo üzerinde bir noktadan üç tane paralel (alt alta gibi düşünebilirsiniz) kol çıkarıyoruz. Her bir kola bir tane ampul sembolü (içi çarpılı daire) çiziyoruz. Sonra bu üç kolun uçlarını tekrar birleştirip ana kabloya bağlıyoruz.

Sonuç:

Elde ettiğimiz şema, 4 pilli bir bataryaya ve kapalı bir anahtara sahip, üç ampulün birbirine paralel bağlandığı bir devreyi gösterir.

3. Devre Çözümü

Sıradaki devremiz gelsin! Bu size tanıdık gelecektir.

Adım 1: Devre Elemanlarını Tanıyalım.

• 3 tane pil (Bu sefer 3 pilli bir batarya)
• 2 tane ampul
• 1 tane kapalı anahtar
• Bağlantı kabloları

Adım 2: Devrenin Bağlantı Şeklini Anlayalım.

Tıpkı ilk devredeki gibi, ampuller peş peşe, tek bir kablo üzerinde dizilmiş. Yani bu bir seri bağlama devresi.

Adım 3: Sembollerle Şemayı Çizelim.

Artık ustalaştınız! Haydi çizelim:

• 3 pil için batarya sembolümüzü çiziyoruz.
• Kablo üzerine art arda iki tane ampul sembolü yerleştiriyoruz.
• Ve devreyi tamamlamak için bir tane kapalı anahtar sembolü ekliyoruz.

Sonuç:

Bu şema, 3 pilli bir bataryaya seri olarak bağlanmış iki ampul ve bir kapalı anahtardan oluşan bir devreyi ifade eder.

4. Devre Çözümü

Bu devrede bir eksiklik var gibi mi? Hadi bulalım!

Adım 1: Devre Elemanlarını Tanıyalım.

• 4 tane pil (4 pilli batarya)
• 2 tane ampul
• Bağlantı kabloları

Dikkat! Bu devrede anahtar yok.

Adım 2: Devrenin Bağlantı Şeklini Anlayalım.

Ampuller yine art arda, tek bir hat üzerinde. Yani bu da bir seri bağlama.

Adım 3: Sembollerle Şemayı Çizelim.

Bu en kolayı! Sadece batarya ve ampulleri çizeceğiz.

• 4 pil için batarya sembolünü çiziyoruz.
• Kablo üzerine peş peşe iki tane ampul sembolü ekleyip devreyi tamamlıyoruz.

Sonuç:

Çizdiğimiz şema, anahtarı olmayan, 4 pilli bir bataryaya seri bağlanmış iki ampulden oluşan çalışan bir devredir.

5. Devre Çözümü

Geldik son devreye. Bu da ikinci devreye çok benziyor.

Adım 1: Devre Elemanlarını Tanıyalım.

• 4 tane pil (4 pilli batarya)
• Tam 4 tane ampul!
• 1 tane kapalı anahtar
• Bağlantı kabloları

Adım 2: Devrenin Bağlantı Şeklini Anlayalım.

Kablo yine kollara ayrılıyor ve her kola bir ampul bağlanmış. Yani bu da bir paralel bağlama devresi.

Adım 3: Sembollerle Şemayı Çizelim.

İkinci devrede yaptığımızın aynısını yapacağız, sadece ampul sayısı farklı.

• 4 pilli batarya sembolünü ve kapalı anahtar sembolünü ana hatta çiziyoruz.
• Ana kablodan bu sefer dört tane paralel kol çıkarıyoruz.
• Her bir kola birer tane ampul sembolü çiziyoruz.
• Kolların uçlarını birleştirip devreyi tamamlıyoruz.

Sonuç:

Son şemamız, 4 pilli bir batarya ve bir kapalı anahtar ile dört tane ampulün birbirine paralel bağlandığı bir devreyi gösteriyor.

İşte bu kadar çocuklar! Gördüğünüz gibi, elektrik devrelerinin resimlerine bakarak onların şemalarını çizmek hem çok kolay hem de çok eğlenceli. Artık siz de birer devre mühendisi gibi şemaları okuyabilir ve çizebilirsiniz. Harika iş çıkardınız!