Merhaba sevgili öğrencim! Ben Fen Bilimleri öğretmenin. Gönderdiğin bu güzel soruları senin için adım adım, tane tane çözeceğim. Böylece konuları çok daha iyi anlayacaksın. Hadi başlayalım!
Soru 5:Aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Pürüzlü yüzeylerde sürtünme kuvveti fazladır.
B) Kapı menteşelerini yağlamak sürtünmeyi azaltır.
C) Gemilerin burnunun sivri olması sürtünmeyi artırmak içindir.
D) Araçların tekerleklerine zincir takılması sürtünmeyi artırmak içindir.
Çözüm:
Bu soruda bize sürtünme kuvveti ile ilgili dört tane bilgi verilmiş ve hangisinin yanlış olduğunu bulmamız isteniyor. Hadi şıkları tek tek inceleyelim:
- A) Pürüzlü yüzeylerde sürtünme kuvveti fazladır. Bu ifade doğrudur. Düşünsene, halının üzerinde bir topu itmek mi daha kolaydır, yoksa pürüzsüz parke üzerinde mi? Tabii ki parke üzerinde! Çünkü halı gibi pürüzlü yüzeyler daha çok sürtünme oluşturur.
- B) Kapı menteşelerini yağlamak sürtünmeyi azaltır. Bu ifade de doğrudur. Gıcırdayan bir kapıyı yağladığımızda ses kesilir ve kapı daha kolay açılıp kapanır. Çünkü yağ, menteşeler arasındaki sürtünmeyi azaltır.
- C) Gemilerin burnunun sivri olması sürtünmeyi artırmak içindir. İşte bu ifade yanlıştır! Gemilerin, uçakların ve hızlı trenlerin ön kısımlarının “V” şeklinde yani sivri olmasının sebebi, suyun veya havanın direncini, yani sürtünme kuvvetini azaltmaktır. Bu sayede daha kolay ve hızlı hareket edebilirler. Soruda ise artırmak içindir diyor, bu yüzden bu bilgi hatalı.
- D) Araçların tekerleklerine zincir takılması sürtünmeyi artırmak içindir. Bu ifade doğrudur. Özellikle karlı ve buzlu yollarda arabaların kaymaması için tekerleklere zincir takılır. Zincir, tekerlek ile zemin arasındaki sürtünmeyi artırarak arabanın yola daha iyi tutunmasını sağlar.
Gördüğün gibi, yanlış olan ifade C şıkkında verilmiş.
Sonuç: Doğru Cevap C şıkkıdır.
Soru 6:
I. Kuvvetin büyüklüğü dinamometre ile ölçülür.
II. Dinamometre içinde yay bulunur.
III. Dinamometrenin ucuna cisim asıldığında yay sıkışır.
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Çözüm:
Bu soruda dinamometre ile ilgili verilen bilgilerin doğruluğunu kontrol edeceğiz. Teker teker bakalım:
- I. Kuvvetin büyüklüğü dinamometre ile ölçülür. Bu bilgi kesinlikle doğrudur. Dinamometre, adından da anlaşılacağı gibi bir kuvvet ölçerdir. Cisimlerin ağırlığı da bir kuvvet olduğu için dinamometre ile ölçeriz.
- II. Dinamometre içinde yay bulunur. Bu bilgi de doğrudur. Dinamometrelerin çalışma prensibi, içindeki esnek yayın uzamasına dayanır.
- III. Dinamometrenin ucuna cisim asıldığında yay sıkışır. Bu bilgi yanlıştır. Dinamometrenin ucuna bir cisim astığımızda, cismin ağırlığı yayı aşağı doğru çeker ve yay sıkışmaz, tam tersine uzar. Yayın ne kadar uzadığına bakarak kuvvetin büyüklüğünü anlarız.
Bu durumda I ve II numaralı bilgiler doğru, III numaralı bilgi ise yanlıştır.
Sonuç: Doğru Cevap B (I ve II) şıkkıdır.
Soru 7:Aşağıda verilen sütun grafiğinde bir dinamometreye ayrı ayrı asılan A, B ve C cisimlerinin dinamometrede meydana getirdiği uzama miktarları gösterilmiştir. Bu grafiğe göre aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu soruyu çözmek için önce grafiği doğru okumamız gerekiyor. Unutma ki, bir dinamometrede yay ne kadar çok uzuyorsa, ona asılan cismin uyguladığı kuvvet (yani ağırlığı) o kadar fazladır.
Adım 1: Grafiği İnceleyelim
- A cismi asıldığında yay 15 birim uzamış.
- B cismi asıldığında yay 30 birim uzamış.
- C cismi asıldığında yay 20 birim uzamış.
Adım 2: Cisimlerin Kuvvetlerini Karşılaştıralım
En çok uzamaya sebep olan cisim en ağır olan, yani en çok kuvvet uygulayandır. En az uzamaya sebep olan ise en hafif olanıdır. Bu durumda sıralamamız şöyle olur:
En fazla uzama B’de (30 birim) olduğuna göre, en büyük kuvvet B’dedir.
En az uzama A’da (15 birim) olduğuna göre, en küçük kuvvet A’dadır.
C’deki uzama (20 birim) ise A ile B’nin arasındadır. Yani kuvvet sıralaması: B > C > A
Adım 3: Şıkları Değerlendirelim
- A) C cisminin uyguladığı kuvvet en fazladır.Yanlış, en fazla kuvvet B cisminindir.
- B) A cisminin uyguladığı kuvvet en azdır.Doğru! Çünkü A cismi yayı en az uzatmıştır.
- C) Kuvvet arttıkça uzama miktarı azalır.Yanlış, tam tersi, kuvvet arttıkça uzama miktarı da artar.
- D) Cisimlerin uyguladığı kuvvetler arasında B > A > C ilişkisi vardır.Yanlış, doğru sıralama B > C > A olmalıydı.
Sonuç: Doğru Cevap B şıkkıdır.
Soru 8:Kaykay kullanan Ceren, asfalt yolda süratle gidebilmekte ancak asfalt yolun bitimindeki çakıllı yola geldiğinde kaykayını kullanmakta zorlanmaktadır. Buna göre Ceren’in çakıllı yolda kaykayı kullanmakta zorlanmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm:
Bu soruda Ceren’in neden farklı zeminlerde farklı hızlarda gittiğini düşünmemiz gerekiyor. İşin sırrı yine sürtünme kuvvetinde!
Adım 1: Yüzeyleri Karşılaştıralım
- Asfalt yol: Genellikle pürüzsüz bir yüzeydir.
- Çakıllı yol: Üzerinde küçük taşlar olduğu için pürüzlü bir yüzeydir.
Adım 2: Sürtünme Kuvvetini Düşünelim
Dersimizden hatırlayacağın gibi, pürüzlü yüzeylerde sürtünme kuvveti, pürüzsüz yüzeylere göre çok daha fazladır. Sürtünme kuvveti de hareketi zorlaştıran bir kuvvettir.
Ceren asfalt yolda (az sürtünme) kolayca giderken, çakıllı yola (çok sürtünme) geldiğinde kaykayın tekerlekleri ile zemin arasındaki sürtünme kuvveti bir anda artar. Bu artan sürtünme, kaykayı yavaşlatır ve Ceren’in ilerlemesini zorlaştırır.
Adım 3: Şıkları İnceleyelim
- A) Sürtünme kuvvetinin çakıllı yolda az olması.Yanlış, çakıllı yol pürüzlü olduğu için sürtünme fazladır.
- B) Sürtünme kuvvetinin asfalt yolda fazla olması.Yanlış, asfalt daha pürüzsüz olduğu için sürtünme azdır.
- C) Pürüzlü yüzeyde sürtünme kuvvetinin fazla olması.Doğru! Çakıllı yol pürüzlü bir yüzeydir ve bu yüzeydeki fazla sürtünme kuvveti Ceren’in zorlanmasının sebebidir.
- D) Ceren’in kaykaya uyguladığı kuvvetin artması. Bu bir sebep değil, sonuçtur. Ceren zorlandığı için daha fazla kuvvet uygulamak zorunda kalır. Asıl sebep sürtünmedir.
Sonuç: Doğru Cevap C şıkkıdır.
Soru 9:Aşağıdakilerden hangisi sürtünme kuvvetinin hayatımıza olumlu etkilerine örnektir?
Çözüm:
Sürtünme kuvvetinin hayatımızda hem olumlu (faydalı) hem de olumsuz (zararlı) etkileri vardır. Bu soruda bizden olumlu bir etki bulmamız isteniyor.
Hadi şıkları inceleyerek hangisi faydalı, hangisi zararlı bulalım:
- A) Metal parçaların aşınması: Bu olumsuz bir etkidir. Makinelerdeki parçalar sürtünmeden dolayı aşınır ve bozulur.
- B) Ayakkabıların eskimesi: Bu da olumsuz bir etkidir. Yürüdükçe ayakkabımızın tabanı ile yer arasındaki sürtünme, tabanın aşınmasına ve ayakkabının eskimesine neden olur.
- C) Kıyafetlerin yıpranması: Bu da olumsuz bir etkidir. Giysilerimiz birbirine veya başka yüzeylere sürttükçe yıpranır.
- D) Kalemle yazı yazılabilmesi: İşte bu olumlu bir etkidir! Eğer kalem ucu ile kağıt arasında sürtünme olmasaydı, kalem kağıdın üzerinde iz bırakmaz ve biz de yazı yazamazdık. Sürtünme sayesinde yürüyebilir, arabaları durdurabilir ve yazı yazabiliriz.
Sonuç: Doğru Cevap D şıkkıdır.
Umarım açıklamalarım faydalı olmuştur. Anlamadığın bir yer olursa çekinmeden sorabilirsin. Başarılar dilerim!