Merhaba sevgili öğrencim,
Ben 5. Sınıf Fen Bilimleri öğretmeninim. Gönderdiğin ders kitabı sayfasını inceledim. Bu sayfada çok önemli bir konu olan “İnsan ve Çevre” ünitesine ait, nesli tükenmiş ve tükenme tehlikesinde olan canlıları öğreniyoruz. Hadi gel, bu sayfadaki bilgileri sorularla daha iyi anlayalım ve birlikte çözelim.
Soru 1: Metin ve Görsel 6.7’ye göre nesli tükenmiş canlılar ne demektir ve bu canlılara hangi örnekler verilebilir?
Çözüm:
Harika bir soru! Bu konuyu anlamak için önce “nesli tükenmiş” ne demek, ona bakalım.
Nesli tükenmiş demek, bir canlı türünün yeryüzündeki son bireyinin de ölmesi ve artık dünyada hiç canlı örneğinin kalmaması demektir. Yani bu canlıları artık doğal ortamlarında görmemiz imkânsızdır. Onları sadece fosillerinden, çizimlerden veya müzelerden tanıyabiliriz.
Şimdi de kitaptaki örneklere bakalım:
Adım 1: Görsel 6.7’de bize üç tane çok bilinen örnek verilmiş. Bunlar:
- Dinozor: Milyonlarca yıl önce yaşamış dev sürüngenler.
- Mamut: Buzul çağında yaşamış, fillere benzeyen, uzun ve kıvrık dişli, tüylü dev bir canlı.
- Moa: Yeni Zelanda’da yaşamış, deve kuşu gibi ama uçamayan dev bir kuş türü.
Adım 2: Metinde bu örneklerin dışında başka nesli tükenmiş canlılardan da bahsediliyor. Örneğin; Tasmanya’da yaşamış keseli kurt, tüylü gergedan gibi hayvanlar da artık aramızda değiller.
Sonuç: Kısacası, nesli tükenmiş canlılar, artık dünyada yaşamayan canlılardır. Dinozor, mamut ve moa bu duruma en güzel örneklerdir.
Soru 2: Metin ve Görsel 6.8’e göre nesli tükenme tehlikesinde olan canlılar ne anlama gelir ve bunlara hangi örnekleri verebiliriz?
Çözüm:
Şimdi de madalyonun diğer yüzüne bakalım. “Nesli tükenme tehlikesinde” ifadesi bize bir uyarı gibi aslında!
Nesli tükenme tehlikesinde olan canlılar, dünyadaki sayılarının çok çok azaldığı ve eğer korunmazlarsa yakın bir gelecekte nesillerinin tamamen tükenebileceği canlılardır. Bu canlılar hâlâ yaşıyorlar ama sayıları o kadar az ki, onlara çok iyi bakmamız gerekiyor.
Hadi kitaptaki örneklere göz atalım:
Adım 1: Görsel 6.8’de bize bu duruma örnek olan bazı sevimli dostlarımız gösterilmiş:
- Balina: Okyanusların dev canlıları, bazı türleri tehlike altında.
- Orangutan: Ormanlarda yaşayan zeki bir maymun türü.
- Tepeli pelikan: Ülkemizde de görülen, büyük bir kuş türü.
- Gergedan: Kalın derisi ve boynuzuyla bilinen büyük bir memeli.
- Kutup ayısı: Kutuplarda yaşayan, iklim değişikliğinden çok etkilenen bir canlı.
- Nehir yunusu: Tatlı sularda yaşayan, nadir bir yunus türü.
Adım 2: Metin, bu görseldeki örneklere ek olarak Afrika fili, leopar, Amazon timsahı gibi başka hayvanların da neslinin tehlikede olduğunu söylüyor. Unutmayalım ki sadece hayvanlar değil, yeraltı orkidesi gibi bazı bitkilerin de nesli tehlike altındadır.
Sonuç:Nesli tükenme tehlikesinde olan canlılar, sayıları çok azaldığı için yok olma riski taşıyan canlılardır. Kutup ayısı, gergedan ve orangutan gibi canlıları korumak bizim görevimizdir.
Soru 3: Öyleyse, nesli tükenmiş bir canlı olan Mamut ile nesli tükenme tehlikesinde olan Kutup Ayısı arasındaki en önemli fark nedir?
Çözüm:
Bu soru, konuyu ne kadar iyi anladığımızı gösteren kilit bir soru!
Adım 1: En temel fark şudur: Mamutların nesli tükenmiştir. Yani artık dünyada yaşayan tek bir mamut bile yoktur. Onlar artık birer anı.
Adım 2: Kutup ayılarının ise nesli tükenme tehlikesindedir. Yani hâlâ dünyada yaşayan kutup ayıları var. Ancak sayıları çok azaldığı için, eğer onları korumak için çaba göstermezsek, gelecekte onlar da mamutlar gibi nesli tükenmiş bir canlıya dönüşebilirler.
Sonuç: Kısacası, aralarındaki en büyük fark; birinin artık hiç var olmaması, diğerinin ise hâlâ var olup korunmaya muhtaç olmasıdır.
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Unutma, doğayı ve içindeki canlıları korumak hepimizin görevi! Derslerinde başarılar dilerim!