Merhaba sevgili öğrencilerim!
Ben 5. sınıf Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bana gönderdiğiniz bu güzel metni ve görselleri inceledim. Bu metin, doğanın ne kadar harika bir ilham kaynağı olduğunu, özellikle de sevimli dostlarımız yunusların teknolojiyi nasıl etkilediğini çok güzel anlatıyor. Şimdi, bu metinden yola çıkarak hazırlayabileceğim bazı soruları ve cevaplarını birlikte adım adım inceleyelim. Böylece konuyu çok daha iyi pekiştirmiş olacağız.
***
Soru 1: Metne göre, mühendisler 1969 yılında ilk uçuş denemesi yapılan Concorde (Konkort) uçağını tasarlarken hangi canlıdan ve bu canlının hangi özelliğinden esinlenmişlerdir?
Çözüm:
Haydi metni birlikte dikkatlice okuyalım ve cevabı bulalım. Metinde bu konuyla ilgili bir cümle geçiyor.
Adım 1: Metnin içinde “Concorde” kelimesini arayalım. Bakın, tam şurada yazıyor: “1969 yılında ilk uçuş denemesi yapılan Concorde (Konkort) uçaklarının tasarımında mühendisler yunuslardan esinlenmişlerdir.” Bu cümle bize doğrudan hangi canlıdan ilham alındığını söylüyor.
Adım 2: Peki yunusların hangi özelliğinden ilham alınmış olabilir? Concorde çok hızlı bir uçaktır. Yunuslar da suda çok hızlı ve çevik hareket ederler. Metnin başında yunusların “çevik gövde yapıları” olduğundan bahsediliyor. İşte mühendisler, uçağın havada daha hızlı ve kolayca ilerlemesi için yunusların bu aerodinamik, yani akıcı ve çevik vücut yapısını model almışlardır.
Sonuç:
Mühendisler, Concorde uçağını tasarlarken yunuslardan ve onların hızlı ve çevik gövde yapılarından esinlenmişlerdir.
***
Soru 2: Metinde bahsedilen ve “deniz radarı” olarak da bilinen Sonar sisteminin adı nereden gelmektedir ve günümüzde hangi amaçlar için kullanılmaktadır? (3 tane örnek yazınız.)
Çözüm:
Bu sorunun cevabı da metnimizin içinde saklı. Gelin birlikte o bölümü bulalım ve inceleyelim.
Adım 1: Metinde “Sonar sistemleri” ile ilgili bölümü bulalım. Orada şöyle bir ifade var: “Adını İngilizcede ‘sound navigation and ranging’ sözcüklerinin ilk harflerinden alan bu aygıt, dilimizde ‘deniz radarı’ olarak da bilinir.” Gördüğünüz gibi, Sonar ismi bu İngilizce cümlenin baş harflerinin birleşmesiyle oluşmuş.
Adım 2: Şimdi de günümüzdeki kullanım alanlarını bulalım. Metnin son cümlesi bize bu konuda yardımcı oluyor: “…günümüzde batık gemilerin bulunması, denizdeki derinliklerin ölçülmesi, balık sürülerinin yerinin belirlenmesi ve su altı haritalarının çıkarılması gibi pek çok alanda işimize yaramaktadır.” Bizden üç tane örnek isteniyordu. Buradan istediğimiz üç tanesini seçebiliriz.
Sonuç:
Sonar sisteminin adı, İngilizce “sound navigation and ranging” kelimelerinin baş harflerinden gelmektedir. Günümüzde ise;
- Batık gemileri bulmak,
- Denizlerin derinliğini ölçmek,
- Balık sürülerinin yerini belirlemek
gibi amaçlar için kullanılmaktadır.
***
Soru 3: Okuduğunuz “Yunusların Öyküsü” metni, fen bilimleri ve mühendislik arasında nasıl bir ilişki olduğunu anlatmaktadır? Kısaca açıklayınız.
Çözüm:
Bu soru, metnin ana fikrini anlayıp anlamadığımızı ölçüyor. Metnin tamamını düşünerek bir cevap oluşturalım.
Adım 1: Metin bize iki önemli örnek veriyor: Concorde uçağı ve Sonar sistemi. Her ikisi de bir mühendislik ürünüdür, yani insanlar tarafından tasarlanmış teknolojik aletlerdir.
Adım 2: Peki bu mühendislik ürünleri tasarlanırken ilham nereden alınmış? Doğadan, yani yunuslardan! Yunusların vücut yapısı ve sesleri nasıl kullandığı fen bilimlerinin (biyoloji, fizik) konusudur.
Adım 3: Bu iki bilgiyi birleştirelim. Mühendisler, teknolojik bir sorunu çözmek veya yeni bir şey icat etmek için doğayı gözlemliyorlar. Fen bilimleri sayesinde doğadaki canlıların nasıl yaşadığını, vücut yapılarının ne işe yaradığını anlıyorlar. Sonra da bu bilgileri kullanarak harika tasarımlar yapıyorlar.
Sonuç:
Bu metin, fen bilimleri ile doğayı ve canlıları anladığımızı; mühendisliğin ise bu bilgileri kullanarak insan hayatını kolaylaştıran teknolojiler ve tasarımlar ürettiğini gösteriyor. Kısacası, doğayı taklit ederek harika icatlar yapabiliriz ve bu süreçte fen ile mühendislik her zaman birlikte çalışır.