5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları SDR Dİkey Yayınları Sayfa 121
Merhaba sevgili öğrencilerim!
Harika bir etkinlik yapmışsınız. Şimdi gelin hep birlikte bu etkinliğin sonuçlarını değerlendirelim ve ışığın pürüzlü ve pürüzsüz yüzeylerde nasıl davrandığını anlayalım. Soruları adım adım, tane tane çözeceğiz. Hazır mısınız? Harika!
Soru 1: Işık ışınları pürüzlü ve pürüzsüz yüzeylerden nasıl yansımıştır? Açıklayalım.
Bu soruyu cevaplarken etkinlikte kullandığımız malzemeleri düşünelim. Ayna ve düz alüminyum folyo gibi yüzeyler pürüzsüzdü, değil mi? Buruşturduğumuz alüminyum folyo, mukavva ve yağlı kâğıt ise pürüzlüydü. Işık bu iki farklı yüzey türünde farklı davranır.
-
Pürüzsüz Yüzeylerde Yansıma (Düzgün Yansıma):
Etkinlikte aynaya veya düz alüminyum folyoya ışık tuttuğumuzda ne gördük? Işığın net bir şekilde yansıdığını, hatta bir görüntü oluşturduğunu fark ettik. Bunun sebebi şudur: Pürüzsüz yüzeylere paralel olarak gelen ışık ışınları, yüzeye çarptıktan sonra yine birbirine paralel olarak, düzenli bir şekilde yansır. Bu olaya düzgün yansıma adını veriyoruz. Tıpkı sıraya girmiş askerlerin hep birlikte aynı yöne dönmesi gibi! Bu sayede net bir görüntü oluşur.
-
Pürüzlü Yüzeylerde Yansıma (Dağınık Yansıma):
Peki ya buruşturulmuş folyoya veya mukavvaya ışık tuttuğumuzda ne oldu? Işık yine yansıdı ama etrafa dağıldı, net bir görüntü oluşmadı. Değil mi? Çünkü pürüzlü yüzeylerde bir sürü minik girinti ve çıkıntı vardır. Yüzeye paralel gelen ışık ışınları bu girinti ve çıkıntıların farklı noktalarına çarpar ve her biri farklı bir yöne doğru dağılır. Buna da dağınık yansıma diyoruz. Bu da sanki bir kalabalığın tehlike anında her birinin farklı bir yöne kaçışması gibidir. Bu yüzden dağınık yansımada net bir görüntü göremeyiz.
Soru 2: Gözlemlediğimiz pürüzlü ve pürüzsüz yüzeylerdeki yansımaları aşağıda verilen alana çizelim.
Harika bir soru! Şimdi öğrendiklerimizi çizime dökelim. Ben size nasıl çizeceğinizi adım adım anlatacağım, siz de defterinizdeki veya kitabınızdaki boşluğa kolayca çizebilirsiniz.
Düzgün Yansıma Çizimi (Pürüzsüz Yüzey için)
Adım 1: Önce düz bir çizgi çizin. Bu bizim pürüzsüz yüzeyimiz (ayna gibi) olacak.
Adım 2: Bu çizgiye doğru, hepsi birbirine paralel olan 3 tane ok çizin. Okların yönü yüzeye doğru olsun. Bunlar bizim gelen ışınlarımız.
Adım 3: Şimdi, her bir okun yüzeye değdiği yerden başlayarak yukarı doğru yansıyan oklar çizin. En önemli kural: Bu yansıyan oklar da tıpkı gelenler gibi birbirine paralel olmalı! İşte bu kadar! Düzgün yansımayı çizdiniz.
Dağınık Yansıma Çizimi (Pürüzlü Yüzey için)
Adım 1: Bu sefer düz bir çizgi yerine, girintili çıkıntılı, dalgalı bir çizgi çizin. Bu da bizim pürüzlü yüzeyimiz (buruşuk kâğıt gibi) olacak.
Adım 2: Yine pürüzlü yüzeye doğru, birbirine paralel 3 tane ok çizin. Bunlar yine bizim gelen ışınlarımız.
Adım 3: Şimdi dikkat! Her bir okun yüzeye değdiği yerden yansıyan oklar çizeceğiz ama bu sefer hepsi farklı yönlere bakacak! Biri sağa, biri sola, diğeri daha yukarı gidebilir. Yansıyan ışınlar birbirine paralel
olmayacak. İşte bu da dağınık yansıma!
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Unutmayın, Fen Bilimleri etrafımızdaki dünyayı anlamanın en eğlenceli yoludur! Başka sorularınız olursa çekinmeyin. 😉